II SA/Po 106/13

II SA/Po 106/13 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Szaniecka po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na uchwałę Rady Miejskiej Ś. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Ś. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy /-/ J. Szaniecka II SA/Po 106/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 106/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P. B. na uchwałę Rady Miejskiej Ś. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Ś. Od powyższego postanowienia, po jego doręczeniu wraz z uzasadnieniem, zarówno P. B. jak i M. B. pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. złożyli skargę kasacyjną, którą osobiście podpisali. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 106/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) wskazując, że została ona sporządzona z naruszeniem warunku sporządzenia skargi przez osoby kwalifikowane, o jakich mowa w art. 175 P.p.s.a. Od postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej M. B. i P. B. wnieśli zażalenie zawierając w nim wniosek o przyznanie prawa pomocy, natomiast na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 maja 2013 r. nadesłali wypełnione formularze PPF (formularze wniosków o przyznanie prawa pomocy). Dnia 12 czerwca 2013 r. (wezwanie z 14 czerwca 2013 r.) referendarz sądowy wezwał M. B. i P. B. do uzupełnienia danych i przedstawienie dokumentacji dotyczących ich sytuacji materialnej. Dokumentację tą, w znacznej części, skarżący przedłożyli (brak wyciągów z rachunków bankowych). Postanowieniem z dnia 3 lipca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie złożonym przez M. B. i P. B. w piśmie z dnia 17 lipca 2013 r. podnieśli oni, że ich obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez Sąd. Ich zdaniem nie jest zasadne wskazywanie na posiadanie różnych źródeł utrzymania czy wskazywanie na posiadany przez nich majątek. Wskazali oni także, że ich przedsiębiorstwo upadło nie doczekawszy się należnych pieniędzy. Pomimo tej sytuacji uniemożliwia się im podjęcia legalnych działań na drodze sądowej. 2 II SA/Po 106/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. - dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. We wniosku z dnia 22 maja 2013 r., następnie przedłożonego na wypełnionych w dniu 3 czerwca 2013 r. urzędowych formularzach PPF, M. B. i P. B. wnieśli o przyznanie prawa pomocy nie określając w rubryce nr 4 jej zakresu. Należy zatem przyjąć, że wnieśli oni o przyznanie im prawa pomocy w całości. Dodać przy tym trzeba, że w piśmie z dnia zaznaczyli, że przede wszystkim nie stać ich na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. W złożonych formularzach M. B. i P. B. uzasadnili swoje żądanie tym, że nie posiadają znaczących dochodów. P. B. wskazał natomiast, że utrzymuje się przede wszystkim ze stosunku pracy, a niegdyś był pracodawcą i właścicielem dobrze działającego przedsiębiorstwa. Dotychczasowa działalność okazała się niemożliwa w związku z decyzją Starosty K. zakazującej mu prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie P. B. jest zmuszony do obsługi znaczących kwot kredytowych i leasingowych, przy jednoczesnym braku dochodów, które uprzednio przynosiła prowadzona przez niego stacja kontroli pojazdów. Dalej skarżący sprecyzowali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. M. B. nie uzyskuje dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża, który podał, że uzyskuje dochód jedynie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Nadto podali, że posiadają budynki związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczyli, że zobowiązania te spłacają z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podali, że obsługują zaciągnięte w związku 3 II SA/Po 106/13 z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Dodali, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżąca podała, że jest osobą niepracującą, nie ma zatem żadnych dochodów i nie składała deklaracji podatkowych. Nie posiada rachunku bankowego, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazała, że ze względu na wspólność majątkową małżeńską posiada razem z mężem środki transportu i nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że źródłami jego przychodów są wynagrodzenie z umowy o pracę, działalność gospodarcza oraz działalność rolnicza. Podał, że posiada rachunek bankowy, ale nie wykazuje on żadnych obrotów ze względu na to, że jest zajęty ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne. Nieruchomość, na której zamieszkuje należy do jego matki. Nadto skarżący przedłożył: * kserokopie zeznania podatkowego za 2012 r., z którego wynika, że uzyskuje przychód z wynagrodzenia za pracę oraz innych niewymienionych źródeł w wysokości [...] zł, * zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce "X" Sp. z o.o., która ma siedzibę w miejscu zamieszkania skarżącego, z którego wynika, że uzyskuje średnio [...] zł netto miesięcznie, * zeznanie za 2012 r. o wysokości przychodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży detalicznej paliw do pojazdów silnikowych w wysokości [...] zł, koszty z działalności w wysokości [...] zł, zatem działalność przynosi stratę w wysokości [...] zł, * kserokopię wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z działalności prowadzonej przez skarżącego na stacji paliw płynnych w K. za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r., z którego wynika przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i strata w wysokości [...] zł, * deklaracje VAT za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r. z których wynika, że nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł w styczniu, [...] zł w lutym, [...] zł w marcu, [...] zł w kwietniu. * oświadczenie o rozmiarach i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, zgodnie z którym z uprawy zbóż przychód w 2012 r. wyniósł około [...] zł, koszty tej 4 II SA/Po 106/13 działalności wyniosły: [...] zł tytułu zasiewów, [...] zł z tytułu zbiorów, [...] zł z tytułu uprawy i [...] zł na środki ochrony roślin, [...] zł - ubezpieczenie, [...] zł podatek rolny i od nieruchomości, * oświadczenie o posiadanych nieruchomościach - K.: grunt [...] m2, budynki [...] m2 budynki stacji paliw - nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "X" sp. z o.o.; B.: grunt [...] m2, budynki [...] m2 - nieruchomość nieużywana; nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha - uprawa roślinna oraz [...] ha - las, oświadczenie o posiadanych środkach transportowych, * oświadczenie o wysokości wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego na łączną kwotę [...] zł miesięcznie, kserokopie faktur za media. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. B. i P. B. wystąpili o przyznanie im prawa pomocy w całości, w szczególności akcentując potrzebę uzyskania pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, którego - jak twierdzą - nie są w stanie opłacić. Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżących nie daje podstaw, aby ocenić ją jako uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, w tym w zakresie zgłaszanej przez nich potrzeby ustanowienia pełnomocnika. 5 II SA/Po 106/13 Sąd nie podziela stanowiska skarżących przedstawionego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania im prawa pomocy, że przedstawiona w nim sytuacja nie odzwierciedla stanu faktycznego. Nie ulega wątpliwości, że skarżący posiadają przychody znaczących rozmiarów, które chociażby w przypadku działalności gospodarczej skarżącego ([...] zł w skali roku) zdecydowanie przekraczają konieczne koszty utrzymania skarżących i ich rodziny, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 P.p.s.a. Oczywiście Sąd dostrzega fakt, że jednocześnie prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, a także inne aktywności łączą się ze znacznymi obciążeniami, nawet przekraczającymi uzyskiwane kwoty, niemniej jednak całokształt sytuacji majątkowej, a zwłaszcza rozmiary obrotów czy to działalności gospodarczej czy działalności rolniczej nie pozwala stwierdzić, że skarżący nie są w stanie wygospodarować kwoty na opłacenie kosztów prowadzonego postępowania sądowego, w tym na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Nie może też ujść z pola widzenia fakt, że skarżący dysponują wieloma wartościowymi składnikami majątkowymi, w tym nieruchomościami, którymi mogą rozporządzić. Sąd w tym składzie podkreśla też, że sytuacja majątkowa skarżących, która nie uległa zasadniczej zmianie, była już przedmiotem oceny pod kątem przyznania im prawa pomocy w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 987/12 i z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 88/13 czy z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. II FZ 236/13. We wszystkich tych postanowieniach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o odmowie przyznania M.B. i P. B. prawa pomocy. Podzielić też należy pogląd wyrażony w wyżej wymienionych postanowieniach, że w okolicznościach niniejszej sprawy ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych czy nawet wszczęcie postępowań egzekucyjnych, nie wystarcza do stwierdzenia, że skarżący nie mają możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Sam fakt zaciągnięcia zobowiązań kredytowych czy innych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, chociażby łączna suma obciążeń przekroczyła bieżące przychody, nie pozwala automatycznie na przyjęcie, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, zwłaszcza jeżeli 6 II SA/Po 106/13 zaciągnięte zobowiązania, przynajmniej w części, na bieżąco realizują oraz posiadają dodatkowo wartościowe składniki majątkowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 260 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia. /-/ J. Szaniecka