II SA/Po 1077/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 02 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu w kocie 100 zł od skargi w niniejszej sprawie, wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżąca podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma [...] lata, mieszka w domu o powierzchni [...] m², który stanowi własność jej córki. Co do osiąganych dochodów wnioskodawczyni podała, że uzyskuje rentę w wysokości [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego stanu majątkowego oświadczyła, że posiada oszczędności w wysokości [...] 000 zł, które potrzebuje na lekarstwa i rehabilitację. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia w terminie wniosła skarżąca, a w jego uzasadnieniu podała, iż w sierpniu 2012 r. skończy [...] lat, zaś w formularzu wniosku o prawo pomocy omyłkowo oświadczyła, że kwotą [...] 000 zł dysponuje jako oszczędnościami, gdy tymczasem jest to kwota wypłacona przez Skarb Państwa w wyniku wydania wyroku [Europejskiego] Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia [...] 200[...] r. sygn. akt [...]. Jak podała wnioskodawczyni, suma ta została wypłacona tytułem pokrycia kosztów odwołań, prywatnych ekspertyz, grzywien [niezasadnie] nakładanych na skarżącą oraz [zadośćuczynienia] za cierpienia i utratę zdrowia. Ponadto podniosła, iż wyrok Trybunału dotyczy tylko okresu do [...] 200[...] r., a po tym terminie władze publiczne nadal narażają wnioskodawczynię na koszty, cierpienia i utratę zdrowia, wskutek czego przeszła operację i według wskazań lekarzy ma eliminować stresy jako przyczyny schorzenia. Przy tak określonym stanowisku strona domagała się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres i treść, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, zaś ustawa nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 534; post. NSA: z dnia 28 września 2005 r., I OZ 942/05, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, ONSAiWSA 2005/6/119). W konsekwencji należy merytorycznie rozpoznać cały (również w zakresie uzupełnionym sprzeciwem) wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia chociażby części wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Podstawową zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi, jak to wynika z art. 199 p.p.s.a., jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a udzielenie stronie prawa pomocy jest wyjątkiem od powyższej reguły. W ocenie Sądu, w rozpatrywanym przypadku skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Skarżąca co prawda osiąga stały miesięczny dochód w postaci renty w wysokości [...] zł i aktualnie dysponuje kwotą [...] 000 zł, którą zasądził na jej rzecz od Skarbu Państwa Trybunał Sprawiedliwości w Strasburgu, lecz z wyjaśnień zawartych w sprzeciwie wynika, że kwotę powyższą strona przeznacza na leczenie, dojazdy do lekarzy oraz rehabilitację. Sąd dał wiarę tym wyjaśnieniom, uwzględniając wiek skarżącej ([...] lat) i udokumentowanie zaświadczeniem lekarskim stwierdzonych u niej poważnych schorzeń. W tej sytuacji uznać należało, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak