II SA/Po 108/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-08-23
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wykonanie nasadzeń zastępczych w innym miejscu niż wskazane w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew stanowi wykonanie obowiązku, które zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew?Ratio decidendi
Wykonanie nasadzeń zastępczych w innym miejscu niż wskazane w decyzji zezwalającej na usunięcie drzew nie stanowi prawidłowego wykonania obowiązku. W związku z tym, organ administracji ma obowiązek pobrać opłatę za usunięcie drzew, zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani procesowego.Stan faktyczny
Gmina uzyskała zezwolenie na usunięcie 32 drzew pod warunkiem wykonania nasadzeń zastępczych w określonej lokalizacji. Opłata za usunięcie drzew została odroczona. Gmina dokonała nasadzeń, jednak na innej działce niż wskazana w decyzji. Organ I instancji orzekł o pobraniu opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, ale orzekło o pobraniu opłaty, wskazując na niewłaściwe wykonanie nasadzeń zastępczych. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i przedawnienie obowiązku. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew oddala skargę
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta P. działając na podstawie art. 84 ust. 1, 2 i 7, art. 87 ust. 3 w zw. z art. 83 ust. 1 i art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 ze zm.; dalej: "u.o.p."), art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672 ze zm.; dalej: "u.p.o.ś.") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), orzekł o pobraniu od [...] w całości opłaty w wysokości [...] zł, ustalonej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...], za usunięcie 32 szt. drzew rosnących na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...], obręb J., gmina [...], w związku z niewykonaniem nasadzeń zastępczych na terenie nieruchomości określonej w tej decyzji, tj. na działce o numerze ewidencyjnym [...], arkusz mapy 11, obręb P..
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r., znak: [...], zezwolił Gminie [...] na usunięcie 32 szt. drzew rosnących na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb J., gmina [...] pod warunkiem zastąpienia ich nasadzeniami zastępczymi w ilości 11 sztuk drzew liściastych oraz 21 sztuk drzew iglastych w terminie do końca maja 2013 r. Za usunięcie tych drzew naliczona została opłata za korzystanie ze środowiska w wysokości [...] zł, która została odroczona pod warunkiem wykonania nasadzeń rekompensujących ubytek zieleni w środowisku na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] (arkusz mapy 11), obręb P.. Jednakże w sprawie przeprowadzono dowód z oględzin w dniu [...] r., podczas których przedstawiciel Gminy [...] wskazał nasadzenia zastępcze wykonane na terenie innej nieruchomości niż określonej w decyzji nr [...], tj. na działce o numerze ewidencyjnym [...] (ark. mapy 29), obręb P., gdzie posadzono 11 sztuk lipy oraz 19 sztuk cyprysa.
W konsekwencji, skoro w granicach wyznaczonej nieruchomości nie zostały dokonane nasadzenia zastępcze, to należy przyjąć, że w tym zakresie decyzja nie została wykonana. Naruszenie warunków zezwolenia może dotyczyć nie tylko ustaleń odnoszących się do materiału nasadzeniowego (ilość, gatunek, wielkość lub wiek sadzonek), ale także sposobu dokonania nasadzeń (miejsce, termin, warunki techniczne). Ponieważ Gmina [...] nie spełniła warunku określonego w punkcie 5 decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...] i w całości nie wykonała nasadzeń zastępczych na nieruchomości określonej w tej decyzji, to naliczoną opłatę administracyjną należy pobrać proporcjonalnie do liczby nasadzeń niewykonanych prawidłowo - w tym przypadku w całości.
Końcowo wyjaśniono, że pismem z dnia [...] r., [...], strona wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] r., jednakże w opinii organu nie wystąpiły przesłanki do zawieszenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a.
W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Gmina [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołująca się wyjaśniła, że w trakcie realizacji nasadzeń, tj. po posadzeniu 7 szt. drzew liściastych i 19 szt. iglastych w ramach decyzji nr [...] oraz 1 szt. drzewa liściastego w ramach decyzji nr [...], wykonawca poinformował, że działka nr [...] ark. 11 obręb P. nie nadaje się do przeprowadzenia nasadzeń rekompensacyjnych ze względu na rodzaj gleby - gliniasta, który występuje na przeważającej powierzchni działki. Tym samym wykonawca odmówił realizacji dalszych nasadzeń z przyczyn obiektywnych (niezależnych od wykonawcy i Gminy [...]), gdyż nie był w stanie zgodnie z umową zagwarantować utrzymania nasadzeń w dobrym stanie i żywotności przez okres trzech lat od dnia wykonania nasadzeń. Wobec tego po konsultacjach podjęto decyzję o przerwaniu prowadzenia nasadzeń rekompensacyjnych w obrębie działki nr [...] i znalezieniu działek, których grunt oraz przeznaczenie umożliwiałyby wykonanie nasadzeń, tak by możliwe było zachowanie żywotności drzew. Zważywszy na powyższe, dokonane faktyczne nasadzenia odpowiadają ilościowo decyzji nr [...] i należy uznać ją za zrealizowaną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., (1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; (2) orzekło o pobraniu od Gminy [...] przez Starostę [...] w całości, na rzecz budżetu Gminy [...], opłaty w wysokości [...] zł ustalonej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. ([...].III) za usunięcie 32 szt. drzew rosnących na działkach o nr ewidencyjnych [...] i [...] obręb J., gmina [...], w związku z niewykonaniem nasadzeń zastępczych 32 sztuk drzew na terenie nieruchomości określonej w decyzji tj. działce o nr ewidencyjnym [...], arkusz mapy 11, obręb P.; (3) nakazało Gminie [...] przekazanie opłaty na rachunek bankowy Starostwa Powiatowego w P..
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że uznało odwołanie częściowo za zasadne. Przede wszystkim zauważono, że wskazanie numeru rachunku bankowego w uzasadnieniu decyzji oznacza, że Starosta nie nałożył w rozstrzygnięciu decyzji obowiązku uiszczenia opłaty na konkretny rachunek bankowy. Ponadto, istotne naruszenie stanowi również rozstrzygnięcie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie art. 402 ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska wpływy z opłat, których pobranie organ I instancji orzekł zaskarżoną decyzją stanowią w całości dochód budżetu powiatu. W ocenie Kolegium, z uwagi na kwestie intertemporalne skarżąca słusznie wskazała, że rozstrzygnięcie Starosty [...] w tym zakresie nastąpiło z naruszeniem prawa. W chwili wydania decyzji z dnia [...] r. ([...]), którą organ I instancji naliczył opłatę za usunięcie drzew obowiązywał art. 402 ust. 5 Prawa ochrony środowiska w ówczesnym brzmieniu, który stanowił, że wpływy z tytułu opłat i kar za usuwanie drzew i krzewów stanowią w całości dochód budżetu gminy, z której terenu usunięto drzewa lub krzewy. Tym samym wpływy z tytułu opłat usunięcie drzew stanowią w całości dochód budżetu Gminy [...].
Jednakże, w ocenie Kolegium Starosta był obowiązany do wydania decyzji o pobraniu opłaty, albowiem Gmina [...] nie dokonała nasadzeń zastępczych w miejscu wskazanym przez Starostę w decyzji z dnia z dnia [...] r. ([...]). Zdaniem organu odwoławczego nie można uznać, że skarżąca zrealizowała obowiązek dokonania nasadzeń zastępczych poprzez nasadzenia w innej lokalizacji, albowiem adresat decyzji nie może bowiem we własnym zakresie zmieniać sposobu realizacji nałożonego w decyzji obowiązku.
W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Gmina [...] wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części (pkt 2 i 3) i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w pkt 2 i 3, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie od organu na rzecz Gminy [...] zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia tj. art. 7, 10, 77 i 80 K.p.a.
Uzasadniając złożoną skargę Gmina podniosła, że obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin uiszczenia opłaty, przy czym nie ma znaczenia, czy termin uiszczenia opłaty został odroczony w związku z nasadzeniami kompensacyjnymi. Ponadto Gmina podkreśliła, że obowiązek dokonania nasadzeń został wykonany w terminie, choć na innej działce skarżącej z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niej. Za uwzględnieniem żądania przemawia przy tym interes społeczny, albowiem w interesie społecznym leży wykonanie nasadzeń zastępczych służących realizacji kompensacji przyrodniczej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], w której: (1) uchylono w całości decyzję organu I instancji; (2) orzeczono o pobraniu od Gminy [...] przez Starostę [...], w całości na rzecz budżetu Gminy [...], opłaty w wysokości [...] zł, ustalonej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], za usunięcie 32 sztuk drzew – w związku z niewykonaniem nasadzeń zastępczych na terenie działki o nr. ewid. [...], ark. mapy 11, obręb P.; (3) nakazano Gminie [...] uiszczenie tej opłaty na wskazany w osnowie decyzji numer rachunku bankowego Starostwa.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi nie narusza prawa materialnego i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. w odniesieniu do opłaty za usunięcie wskazanych w tej decyzji drzew została wydana na podstawie art. 84 ust. 1-5a ustawy o ochronie przyrody, który został zmieniony z dniem 28 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 29 pkt 8 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1045 ze zm.). Zgodnie z art. 53 ust. 1 tej ustawy, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 6-9 (tj. przed 28 sierpnia 2015 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie z uwagi na datę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie pobrania opłaty za usunięcie drzew (zawiadomienie z dnia 2 sierpnia 2016 r.; k. 4 akt adm. organu I instancji), należało stosować przepisy w nowym brzmieniu. Wobec tego organ odwoławczy trafnie zastosował w sprawie art. 84 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu aktualnym.
Przechodząc do meritum należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 84 ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018 r., poz. 142 ze zm.; dalej: "u.o.p."), posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (ust. 1). Opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia (ust. 2). W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (ust. 3). Przy czym przepis art. 84 w ust. 7 stanowi, że w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Z powyższego wynika, że konsekwencją odroczenia terminu płatności jest zatem konieczność powrotu sprawy na drogę postępowania administracyjnego po upływie terminu odroczenia w celu ustalenia, czy nałożony obowiązek został wykonany, a jeśli tak, to czy przesadzone lub nasadzone zastępczo drzewa zachowały żywotność, a jeśli nie, to z jakiej przyczyny. Jest to, jak zauważa się w orzecznictwie sądowym, całkowicie nowe postępowanie administracyjne, tylko bowiem w ramach sformalizowanego postępowania administracyjnego (wyjaśniającego) organ może dokonać wiążących ustaleń w tych kwestiach (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 674/17 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl)
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, po pierwsze, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], jest ostateczna i nie została zmieniona ani wyeliminowana z obrotu prawnego. Po drugie, w decyzji tej na podstawie art. 84 u.o.p. naliczona została opłata w wysokości [...] zł za usunięcie drzew, której termin uiszczenia został odroczony na okres trzech lat od dnia wydania decyzji – z uwagi na nałożenie na Gminę obowiązku wykonania w terminie do końca maja 2013 r. nasadzeń kompensacyjnych (zastępczych) na terenie działki o nr. ewid. [...], ark. mapy 11, obręb P.. Z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego wynika jednak, że Gmina [...] nie wykonała żadnych nasadzeń zastępczych na działce nr [...]. Nasadzenia te zostały natomiast wykonane na innej działce niż wskazana w decyzji Starosty.
Wobec tego podstawową kwestią sporną jest ocena, czy w wyniku wykonania nasadzeń w innym miejscu – na terenie działki innej niż wskazana w decyzji z dnia [...] r. – można uznać, że Gmina zrealizowała obowiązek w zakresie nasadzeń zastępczych. To zaś ma podstawowe przełożenie na dopuszczalność prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie pobrania ustalonej w decyzji z dnia [...] r. opłaty za usunięcie drzew. W tak zakreślonym sporze rację należało przyznać organowi odwoławczemu.
Zauważyć należy, że w decyzji z dnia [...] r. sprecyzowano wyraźnie i w sposób niebudzący wątpliwości, kiedy i gdzie Gmina ma dokonać nowych nasadzeń, tj. na działce nr [...] w obrębie P.. Nasadzeń zastępczych na przedmiotowej działce Gmina nie wykonała, zamiast tego dokonując nasadzeń w innym miejscu, tj. na działce nr [...], arkusz mapy 29, obręb P.. Tymczasem rozwiązania ustawy o ochronie przyrody w odniesieniu do możliwości nałożenia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych przyjmują formę prawną warunku, od spełnienia którego zależy obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i krzewów.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej należy wskazać, że organ wydający zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów ma kompetencję do określenia miejsca dokonania nasadzeń zastępczych. Upoważniony był do tego również Starosta P. na podstawie przepisów obowiązujących w dniu [...] r. Ponadto warto podkreślić, że w niniejszej sprawie przedmiotowy obowiązek został określony, a strona nie zakwestionowała jego treści w trybie instancyjnym. Z kolei powołana w skardze zmiana przepisów ustawy o ochronie przyrody, dokonana ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r., jedynie doprecyzowała elementy decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów powiązanego z nałożeniem obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych (por. np. K. Gruszecki – komentarz do art.83(d) ustawy o ochronie przyrody [w:] Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, LEX/el. 2017, nr 548922). Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd dotyczący decyzji wydawanych przed wspomnianą zmianą prawa, tj. przed dniem 28 sierpnia 2015 r., że skoro nasadzenia zastępcze mają na celu możliwie najlepszą kompensatę strat w lokalnych zasobach przyrodniczych, a nie tylko ogólnie w zasobach przyrodniczych jako takich, to organ uprawniony jest do wskazania miejsca wykonania takich nasadzeń (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1965/15).
Ponadto, określenie omawianego obowiązku, w tym lokalizacji nasadzeń zastępczych, w ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nie pozwalało Gminie na odstąpienie od jego wykonania bez uprzedniego zastosowania trybu zmiany treści tej decyzji (obowiązku) w trybie art. 155 K.p.a. Skarżąca wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. wystąpiła w trybie wymienionego przepisu do Starosty [...] o zmianę decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej działki ewidencyjnej przewidzianej do wykonania nasadzeń zastępczych, jednakże Starosta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił zmiany pkt. 5 swojej decyzji z dnia [...] r. Stanowisko to podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] r., [...], co zostało zaaprobowane przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Po 1144/17.
Na marginesie zauważyć jedynie należy, że przed upływem terminu do dokonania nasadzeń kompensacyjnych, ich wykonawca poinformował Starostwo Powiatowe o dokonaniu nasadzeń na działce nr ewid.[...], zamiast na działce nr [...], zgodnie ze wskazaniem Gminy [...] (pismo z dnia [...] r., wpływ do organu w dniu [...] r., k. nienumerowana akt organu I instancji). Jednakże, pismo to pochodzi od spółki [...], a nie Gminy [...]. W takiej sytuacji organ I instancji nie miał obowiązku badania czy pismo nie stanowiło wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] r.
Skoro zatem treść obowiązku została określona w ostatecznej decyzji Starosty z dnia [...] r. o zezwoleniu na usunięcie drzew, a przepisy prawa nie dają podstaw do zmiany treści tego obowiązku w trybie art. 84 ust. 7 u.o.p. (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II OSK 169/14), to Gmina nie mogła skutecznie podnosić w niniejszym postępowaniu kwestii związanych ze zmianą lokalizacji wykonania nasadzeń i przyczyn podjęcia takich działań.
W konsekwencji wykonanie nasadzeń na działce nr [...], a zatem w innym miejscu niż wskazane w decyzji Starosty z dnia [...] r., nie jest prawidłowym wykonaniem obowiązku wynikającego z powołanej decyzji. Jest to równoznaczne z niewykonaniem obowiązku realizacji nasadzeń kompensacyjnych. Stąd też nie może być podstawą do umorzenia należności na podstawie art. 84 ust. 4 u.o.p. Nie ma przy tym znaczenia kwestia przyczyn, dla których wykonanie nasadzeń zastępczych nie zostało zrealizowane w miejscu wskazanym przez organ w decyzji. Podkreślić należy, że jedynie w przypadku prawidłowego zrealizowania nasadzeń kompensacyjnych, tj. wykonania ich w miejscu wynikającym z decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew, w sytuacji gdyby rośliny nie zachowały żywotności – znaczenie miałyby przyczyny tego stanu rzeczy. Wówczas organ byłby zobowiązany zbadać, czy niezachowanie żywotności nowo posadzonych lub przesadzonych roślin nastąpiło z przyczyn zależnych lub niezależnych od podmiotu zobowiązanego do wykonania nasadzeń (art. 84 ust. 4 i 5 u.o.p.).
Podejmując czynności faktyczne sprzeczne z treścią ostatecznej decyzji administracyjnej, Gmina dokonała samowolnej modyfikacji jej treści, do której nie była uprawniona. W realiach niniejszej sprawy obowiązek nasadzeń nie został skutecznie wykonany. Ponadto trzeba mieć na względzie, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest typową decyzją związaną, gdyż organ po stwierdzeniu zaistnienia określonych przez prawo przewidzianych przesłanek, ma obowiązek wydać decyzję o określonej treści (por. wyrok NSA z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1965/15).
W dalszej kolejności należy wskazać, że organ odwoławczy, stosując art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy, wskazując właściwego beneficjenta przedmiotowej opłaty oraz sposób jej uiszczenia. Starosta P. zaniechał bowiem wskazania w osnowie decyzji z dnia [...] r. podmiotu, którego dochodem będzie przedmiotowa opłata, a przy tym w uzasadnieniu decyzji błędnie stwierdził, że przedmiotowa opłata stanowi na podstawie art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2011 r. Prawo ochrony środowiska w całości dochód budżetu powiatu.
Wpływy z tytułu opłat za usunięcie drzew lub krzewów stanowiły zgodnie z art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, w całości przychód budżetu gminy, z której terenu usunięto drzewo lub krzewy. Należy bowiem zauważyć, że przepis art. 402 ust. 5 Prawa ochrony środowiska uległ zmianie z dniem 28 sierpnia 2015 r. (patrz: art. 25 ustawy zmieniającej) i wpływy z tytułu opłat za usunięcie drzewa lub krzewu oraz kar, o których mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, stanowią w całości dochód budżetu gminy, ale z wyjątkiem m.in. wpływów z tytułu opłat i kar nakładanych przez starostę, które stanowią w całości dochód budżetu powiatu. Przepis art. 402 ust. 5 Prawa ochrony środowiska w nowym brzmieniu nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z przepisem przejściowym, tj. art. 51 pkt 1 ustawy zmieniającej, do wpływów z tytułu opłat naliczonych za usunięcie drzewa lub krzewu przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 8 tej ustawy stosuje się art. 402 ust. 5 Prawa ochrony środowiska w brzmieniu dotychczasowym.
Reasumując powyższe rozważania należy strwierdzić, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania okazały się nietrafne. Wszelkie doniosłe prawnie okoliczności sprawy zostały przez Kolegium ustalone i rozważone, wobec czego Sąd uznał za niezasadne w szczególności zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Ponadto, wbrew twierdzeniem skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano okoliczności, z powodu których nie uwzględniono argumentacji Gminy i orzeczono o pobraniu opłaty za usunięcie drzew.
Dalej wskazać należy, że Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, które dyskwalifikowałoby zaskarżoną decyzję. Należy zauważyć, że Starosta pismem z dnia [...]2-16 r., nr [...] działając na podstawie art. 10 § 1 K.p.a., zawiadomił Gminę o prawie do wypowiedzenia się do co do zebranych materiałów i dowodów, wskazując miejsce i godziny urzędowania (k. 11 akt adm. organu I instancji). Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i zapoznała się z aktami sprawy w dniu [...] r. (k. 13 akt adm. organu I instancji), a w piśmie z dnia [...] r. wyraziła stanowisko w sprawie (k. 22 akt adm. organu I instancji). Co zaś się tyczy organu odwoławczego, to wprawdzie Kolegium bezpośrednio przed wydaniem decyzji nie zawiadomiło Gminy na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, jednakże Gmina została zawiadomiona przez Kolegium o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy oraz o przysługującym jej prawie do przeglądania akt oraz składania na piśmie wniosków i uwag, ze wskazaniem stosownego miejsca i godzin urzędowania (postanowienie z dnia [...] r. wydane w trybie art. 36 § 1 K.p.a.). Zauważyć więc należy, że pomimo formalnego braku zawiadomienia w trybie art. 10 K.p.a. przed samym wydaniem decyzji w drugiej instancji, Gmina mogła odpowiednio wcześnie zapoznać się z całością zgormadzonych materiałów i przedstawić wnioski końcowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji odwoławczej. W skardze zaś zabrakło chociażby wyjaśnienia, jakich konkretnie dowodów i innych materiałów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie zgromadzono właśnie na skutek uchybienia obowiązkom, o których mowa w art. 10 § 1 K.p.a.
Całkowicie chybiony okazał się także zarzut dotyczący przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty naliczonej w decyzji z dnia [...] r. Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 87 ust. 1 u.o.p., obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 84 ust. 1, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin uiszczenia opłaty. Uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu albo decyzje, o których mowa w art. 84 ust. 5 i 7, stały się ostateczne (art. 87 ust. 3). Należy przy tym zgodzić się ze skarżącą co do tego, że na gruncie opłat za usuwanie drzew lub krzewów ustawodawca nie przewidział przerwania biegu przedawnienia w sytuacji, gdy termin uiszczenia opłaty został odroczony w związku z nasadzeniami kompensacyjnymi. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia systemowa i analiza treści art. 87 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 273 ust. 3, art. 281 ust. 1 i art. 321 Prawa ochrony środowiska (por. K. Gruszecki, op. cit., komentarz do art. 87). Przedmiotowa kwestia jest jednak pozbawiona doniosłości prawnej w niniejszej sprawie, z przyczyn wskazanych poniżej.
Z uwagi na datę wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i naliczającej opłatę z tego tytułu – [...] r. – termin przedawnienia obowiązku uiszczenia opłaty w tej sprawie upływał z dniem [...] r. (końcowy dzień ostatniego roku liczonego zgodnie z art. 87 ust. 1 u.o.p.). Ostateczna decyzja Kolegium w sprawie pobrania przedmiotowej opłaty została wydana w dniu [...] r., a doręczona stronie w dniu [...] r. W tak kształtującym się bezspornym stanie faktycznym sprawy należało uznać, że w dacie rozstrzygania przedmiotowej sprawy przez organ odwoławczy nie było żadnych podstaw do uwzględnienia terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 u.o.p. Stąd też niezasadne było żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania z tej przyczyny.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło