II SA/Po 1085/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...]2014 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z [...] 2014 r. znak: [...] Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Parafii Rzymskokatolickiej [...] w P. pozwolenia na I etap budowy obejmujący budynek kościoła oraz domu parafialnego na terenie działki o nr ewid. [...], ark. 20, obręb N. przy ul. M. w P. oraz przebudowę kolidującej sieci elektroenergetycznej na terenie działki o nr ewid. [...] i [...], ark. 20 , obręb N.. Decyzja ta została przesłana stronom postępowania w tym m.in. J. M.. Jak wynika z potwierdzenia doręczenia przedmiotowej decyzji, przesyłka adresowana do J. M. została w dniu 21 maja 2014 r. wydana dorosłemu domownikowi – bratowej adresata. Podpis osoby przyjmującej przesyłkę jest nieczytelny. W dniu 27 maja 2014 r. do siedziby Urzędu Miasta P. wpłynęło pismo J. M., w którym zaprotestował przeciwko sposobowi doręczenia mu przesyłki dotyczącej pozwolenia na budowę budynku kościoła przy ul. M. J. M. podniósł, iż w dniu 27 maja 2014 r. wyciągnął ze skrzynki listowej adresowany do niego list z Urzędu Miasta mimo, iż nie upoważnił nikogo do odbioru przesyłek w jego imieniu a ponadto w okresie poprzedniego tygodnia, nie było nikogo w jego domu. Strona wniosła jednocześnie o prawidłowe doręczenie przesyłki i wstrzymanie biegu terminów "do ustosunkowania się do treści pisma". Z kolei w piśmie z dnia 13 czerwca 2014 . J. M. podniósł, iż podpis jego bratowej na zawrotnym potwierdzeniu doręczenia decyzji został sfałszowany bowiem w dniu 21 maja 2014 r. przebywała ona za granicą. W dniu 27 czerwca 2014r. doręczono J. M. potwierdzoną za zgodność kserokopię decyzji Prezydent Miasta P. z [...] 2014 r. znak: [...]. J. M. w dniu 9 lipca 2014 r. wniósł za pośrednictwem Prezydenta Miasta P. odwołanie od ww. decyzji tego organu z dnia z [...] 2014 r. Następnego dnia tj. 10 lipca 2014 r. do Urzędu Miasta P. Wydziału Urbanistyki i Architektury wpłynęło pismo Dyrektora Wydziału Zamówień i Obsługi Urzędu (Miasta P.), w którym poinformowano, iż w toku wewnętrznego postępowania wyjaśniającego stwierdzono wadliwość doręczenia korespondencji do J. M. w dniu 21 maja 2014 r. (u. M. [...]). Goniec nie doręczył korespondencji bezpośrednio do rąk domownika, lecz na prośbę matki adresata – starszej, schorowanej osoby, z którą rozmawiała przez okno – podpisał za nią zwrotne potwierdzenie odbioru i umieścił przesyłkę w skrzynce oddawczej. Korespondencja ta nie mogła zostać odebrana przez matkę strony, z uwagi na problemy z poruszaniem się po schodach. Goniec błędnie wpisał stopień pokrewieństwa, gdyż do tej pory większość korespondencji była odbierana przez bratową J. M.. W tej sytuacji Dyrektor Wydziału Zamówień i Obsługi Urzędu stwierdził, iż takiego sposobu doręczenia korespondencji nie można uznać za skuteczny. Prezydent Miasta P. pismem z dnia 10 lipca 2014 r. przekazał odwołanie wraz za aktami sprawy, Wojewodzie Wielkopolskiemu stwierdzając, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2014 r. nr IR-IV.7721.257.2014.4 Wojewoda Wielkopolski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ powołując się na treść art. 129 § 1 i 2 oraz 57 § 1 K.p.a. uznał, iż czternastodniowy termin do wniesienia odwołania przez J. M. rozpoczął bieg w dniu 21 maja 2014 r. i upłynął w dniu 4 czerwca 2014 r. Zdaniem organu odwoławczego podpisane przez odbierającego potwierdzenia odbioru decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 16 maja 2014 r. (k. 70 akt administracyjnych) stanowi dowód, iż decyzja została doręczona w dni 21 maja 2014 r. dorosłemu domownikowi- bratowej J. M.. Według Wojewody Wielkopolskiego badanie w jaki sposób i kto dokonał podpisu nie należy do kompetencji organów administracji. Nie ma znaczenia, iż skarżący wskazuje, iż nikogo nie upoważnił do odbioru swojej korespondencji, ponieważ zgodnie z art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Ponadto z pisma J. M. z dnia 27 maja 2014 r. skierowanego do organu I instancji, nie ulega wątpliwości, iż 27 maja 2014 r. podjął przesyłkę i miał świadomość, iż przysługuje mu okres 14 dni na wniesie ewentualnych uwag czyli odwołania. Pismem tym J. M. uprawdopodobnił fakt doręczenia decyzji z 16 maja 2014 r. Stąd nie można uznać, iż decyzja nie została mu skutecznie doręczona i że nie mógł złożyć w ustawowym terminie odwołania. Późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie, której została doręczona zastępczo decyzja nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu do wniesienia odwołania. Reasumując organ uznał, iż odwołanie J. M. z 7 lipca 2014 r., które zostało nadane 8 lipca 2014 r. zostało wniesione po terminie przewidzianym w art. 141 § 2 K.p.a. a odwołujący nie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. należy wnieść jednocześnie z odwołaniem. W tej sytuacja organ wydał postanowienie o którym mowa w art. 134 K.p.a. Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia: 1. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. polegające na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia [...] 2014 r. znak: [...]Prezydenta Miasta P., podczas gdy odwołanie z dnia 8 lipca 2014 r. zostało wniesione z zachowaniem 14 dniowego terminu liczonego od dnia skutecznego doręczenia skarżącemu w/w decyzji, tj. od dnia 27 czerwca 2014 r.; 2. art 43 K.p.a. w zw. z art. 46 § 1 i 2 K.p.a. polegające na przyjęciu, że pozostawienie listu poleconego zawierającego decyzję administracyjną przez doręczyciela w oddawczej skrzynce pocztowej oraz samodzielne pokwitowanie odbioru przesyłki przez doręczyciela (złożenie przez doręczyciela podpisu za inną osobę) stanowi doręczenie decyzji administracyjnej dorosłemu domownikowi do rąk własnych, o którym mowa w art 43 k.p.a. podczas gdy wskazane powyżej postępowanie doręczyciela nie powoduje skutku w postaci doręczenia decyzji stronie postępowania; 3. art 50 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. polegające na niewezwaniu skarżącego do złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych oraz nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka M. A. M. na okoliczność niezłożenia w dniu 21 maja 2014 r. podpisu na potwierdzeniu odbioru przesyłki ( zawierającej decyzję z dnia [...] 2014 r. Prezydenta Miasta P.), podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie czy ww. podpis został złożony przez bratową skarżącego, czy też przez inną osobę, niebędącą dla skarżącego dorosłym domownikiem, dozorcą lub sąsiadem, o których mowa w art 43 K.p.a.; 4. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a. polegające na pominięciu zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym pisma z dnia 7 lipca 2014 r. znak: [...] Wydziału Zamówień i Obsługi Urzędu oraz nieprzeprowadzeniu wszystkich koniecznych dla wyjaśnienia sprawy dowodów i w konsekwencji wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie i niewyczerpująco ustalony stan faktyczny sprawy, podczas gdy organ II instancji był obowiązany do wyjaśnienia wszystkich istotnych aspektów sprawy w tym przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego w zakresie prawidłowości oraz terminu doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 16 maja 2014 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z paszportu bratowej skarżącego M. M. oraz jego brata T. M. na okoliczność przebywania ich w okresie od 17 maja 2014 do 27 maja 2014 r. na urlopie w Tunezji. Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Obecny na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – Parafii Rzymskokatolickiej p.w. [...] w P. wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż decyzja z [...]2014 r. została doręczona stronie w dniu 21 maja 2014 r. bowiem żaden przepis nie mówi o doręczeniu przesyłki do rąk własnych dorosłego domownika, a najpóźniej w dniu 27 maja 2014 r. gdy skarżący wyjął korespondencję ze skrzynki pocztowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie jest przy tym związany zarzutami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Rozpatrując przedmiotową skargę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem postanowienie Wojewody Wielkopolskiego zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) Kwestią sporną w sprawie jest ocena, czy odwołanie J. M. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 2014 r. znak: [...]zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z treści powołanych przepisów wynika, iż dla ustalenia czy odwołanie zostało wniesione w terminie konieczne jest wpierw ustalenie w jakiej dacie doręczono, lub ewentualnie ogłoszono, stronie decyzję. Kwestia doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym została szczegółowo uregulowana w Rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Powyższy przepis wskazuje, iż elementem doręczenia pisma w postępowaniu administracyjnym jest pokwitowanie jego odbioru. Przez pokwitowanie należy rozumieć potwierdzenie doręczenia pisma przez odbierającego pismo swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia (art. 46 § 1 K.p.a.). Własnoręczny podpis odbierającego pismo potwierdza nie tylko jego odbiór, ale i datę doręczenia; wskazanie przez odbierającego daty doręczenia jest najlepszą rękojmią, że data ta jest zgodna z rzeczywistością (patrz. A.Wróbel, M. Jaśkowiak, "Komentarz aktualizowany do art.39 Kodeksu postępowania administracyjnego" opubl. w Systemie Informacji Prawnej "Lex"). W sytuacji gdy odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu (art. 46 § 2 K.p.a.). Wskazanie osoby odbierającej pismo polega na podaniu imienia i nazwiska tej osoby oraz określeniu, czy jest to adresat , jego dorosły domownik (żona, mąż, syn itd.), sąsiad lub dozorca domu. Przepis ten znajdzie zastosowanie jedynie w sytuacji gdy odbierający nie uchyla się od przyjęcia przesyłki, a jedynie uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub z przyczyn obiektywnych, takich jak ułomność fizyczna, nieumiejętność pisania, nie może tego uczynić. Zauważyć również należy, iż co do zasady pismo kierowane do osoby fizycznej doręcza się za pokwitowaniem adresatowi, jednak w pewnych przypadkach Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje doręczenie zastępcze w sytuacji nieobecności adresata w miejscu doręczenia. I tak, zgodnie z art. 43 K.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie za pokwitowaniem pisma na zasadach wskazanych w tym przepisie wywołuje skutki jak doręczenie do rąk własnych adresata. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż bez wątpienia doręczenie w dniu 21 maja 2014 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z [...]2014 r. znak: v w miejscu zamieszkania J. M., nie spełniało wymogów określonych w ww. przepisach. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, iż decyzja ta w dniu tym nie została doręczona za pokwitowaniem adresatowi J.i M. – brak jest jego podpisu na potwierdzeniu odbioru decyzji. Ponadto decyzji tej nie doręczono dorosłemu domownikowi ani innej osobie wymienionej w art. 43 K.p.a.. Znajdujące się w aktach sprawy (karta 70 akt administracyjnych organu I instancji) potwierdzenie odbioru nie zawiera bowiem pokwitowania takiej osoby, ani tez wskazania doręczającego, iż przesyłkę doręczono osobie, która nie mogła lub nie chciała pokwitować odbioru. Co prawda z adnotacji na potwierdzeniu odbioru wynika, iż przesyłka ta została odebrana przez bratową adresata, która pokwitowała jej odbiór, jednak w świetle wyjaśnień strony skarżącej oraz wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 7 lipca 2014 r. znak: [...] Dyrektora Wydziału Zamówień i Obsługi Urzędu (Miasta P.) adnotacja ta nieodpowiada stanowi faktycznemu. W powołanym piśmie Dyrektora Wydziału Zamówień i Obsługi Urzędu wskazano wprost, iż nieczytelny podpis widniejący na potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej, zawierającej przedmiotową decyzję nie należy do osoby odbierającej przesyłkę, lecz do doręczyciela - pracownika organu, który samodzielnie podpisała ją za osobę odbierającą. Tym samym nie można uznać doręczenia przedmiotowej decyzji J. M. w dniu 21 maja 2014 r., za skuteczne – nie zostało ono bowiem dokonane zgodnie z przepisami Rozdziału 8 K.p.a. Co istotne, nie można też uznać, iż skutek doręczenia nastąpił w dniu 27 maja 2014 r. W piśmie z tej daty skarżący nie oświadczył wyraźnie, iż w dniu tym odebrał zaskarżoną decyzję, a jedynie takie jednoznaczne oświadczenie mogłoby zastąpić pokwitowanie o którym mowa w art. 43 K.p.a. Brak tego oświadczenia nie można zastąpić domniemaniem, iż wyjęty w tym dniu ze skrzynki listowej przez skarżącego "list" z Urzędu Miasta P. zawierał przedmiotową decyzję. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wrażonym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2007 r. o sygn. akt IV SA/WA 1899/06 (dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) , iż doręczenie może być uznane za skuteczne tylko wówczas, gdy nastąpiło w sposób przewidziany w K.p.a. Jeśli wymogi związane z doręczeniem decyzji określone w K.p.a. nie zostaną zachowane, należy uznać, iż doręczenie nie zostało dokonane. W tej sytuacji uznać należy, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dopiero dokonane w dniu 27 czerwca 2014 r., za pokwitowaniem doręczenie skarżącemu decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] 2014 r. znak[...]można uznać jako skuteczne w świetle przepisów K.p.a. Od tego też dnia zaczął biec czternastodniowy termin do wniesie odwołania, który to upłynął z dniem 11 lipca 2014 r. Zatem odwołanie J. M. nadane na urzędzie pocztowym w dniu 8 lipca 2014 r. uznać trzeba za wniesione z zachowaniem terminu. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 43 i 46 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 134 K.p.a. Wojewoda Wielkopolski dokonał bowiem błędnego ustalenia terminu skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, co w efekcie prowadziło do błędnego zastosowania art. 134 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien zastosować się do uwag zwartych w niniejszym uzasadnień wyroku i uznać, że skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji nastąpiło dopiero w dniu 27 czerwca 2014 r. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak pkt. I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Sąd zważył jednocześnie, iż skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji zanim decyzja ta stała się ostateczna. Zasygnalizował w ten sposób , iż na etapie doręczania decyzji organ ten dopuścił się błędu, który został następnie naprawiony poprzez prawidłowe doręczenie decyzji J. M. Powyższe wyklucza przyjęcie, iżby skarżącemu – w celu zakwestionowania decyzji organu I instancji – przysługiwało wyłącznie prawo domagania się wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Prezydenta Miasta P. Taka sytuacja miałaby miejsce jedynie wtedy gdyby decyzja organu I instancji stała się ostateczna, a tak się nie stało. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt. II sentencji na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1pkt 1 lit. c i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt III).