II SA/Po 1101/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2013 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru zmiany sposobu użytkowania budynku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący H. G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w części. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że jest emerytem od 2001 r. Otrzymuje emeryturę i rentę zawodową w wysokości [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada dom dwulokalowy na działce o powierzchni 506 m² we współwłasności z żoną i córką położony w P. Tam też przebywa. Piwnica domu to 183 m², parter 245,82 m², piętro z poddaszem 116 m². Nadto we współwłasności z żoną posiada mieszkanie o powierzchni 54 m² w K. Do wniosku dołączył kserokopie wyroku Sądu Rejonowego w Poznaniu z 24 maja 2012r. zobowiązującego skarżącego do wypłacania A. G. renty alimentacyjnej w wysokości 1.000 zł miesięcznie, wyciągu z rachunku bankowego w PKO BP za okres od 16 grudnia 2012r. do 14 stycznia 2013r. wskazującego na wpływ emerytury w wysokości [...] zł, wypłatę kwoty 3.800 zł i saldo końcowe za ten okres w wysokości [...] zł, orzeczenia z 19 listopada 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika możliwość wykonywania przez niepełnosprawnego pracy lekkiej w warunkach pracy chronionej. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") oświadczył, że jest emerytem i ma 82 lata, otrzymuje rentę zawodowa wraz z emeryturą w wysokości [...] zł miesięcznie, z której płaci alimenty na rzecz żony w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Wskazał, że płaci czynsz za mieszkanie w wysokości 470 zł, media – 240 zł miesięcznie. Oświadczył, że z żoną, ani z córkami nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Żona zamieszkuje w mieszkaniu jednej z córek w P., a córki od 1993 r. mieszkają na stałe w N. i mają własne rodziny. Budynek dwurodzinny przy ul. S. jest wspólną własnością skarżącego, żony i jednej z córek. Skarżący nadto oświadczył, że od 1996 r. do 2007 r. w tym budynku prowadził działalność medyczną z oddziałem szpitalnym, zabiegowym, z poradniami specjalistycznymi i pracowniami diagnostycznymi. Po wykreśleniu działalności medycznej z rejestru w budynku pozostało archiwum, które należy przechowywać przez 25 lat. Od czerwca 2012 r. skarżący prowadzi gabinet lekarski w wymiarze 4 godzin tygodniowo, płaci ubezpieczenie zdrowotne – 254,55 zł oraz podatek – 8 zł miesięcznie. Archiwum wraz z gabinetem lekarskim zajmuje 40 m² w przyziemiu budynku. Pozostała część budynku jest wolna z przeznaczeniem na punkt przedszkolny. Nadto skarżący oświadczył, że posiada samochód osobowy Peugeot z 2002 r. po dwóch kolizjach, utrzymanie samochodu kosztuje około 300 zł miesięcznie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach koniecznego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz uzupełnienia nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. W kwestii wysokości osiąganych dochodów skarżący potwierdził, że otrzymuje świadczenie z ubezpieczenia społecznego. W uzupełnieniu wniosku o prawo pomocy przyznał, że aktualnie prowadzi działalność medyczną w gabinecie lekarskim. Zaniechał jednak podania wysokości przychodów, jakie uzyskuje z tej praktyki lekarskiej, ograniczając się jedynie do podania kosztów tej działalności. Pomimo wezwania nie przedstawił w sposób pełny podstawowej informacji dotyczącej wszystkich uzyskiwanych dochodów. Okoliczność ta jest niezbędna celem ustalenia możliwości finansowych skarżącego do poniesienia kosztów sądowych chociażby w części. Wyjaśnienie tego jakie są aktualnie wszystkie dochody skarżącego pozwala bowiem na ustalenie, jakimi środkami rzeczywiście ma możliwość dysponować. Wnioskodawca nie przedstawił także dokumentów źródłowych pomocnych w tym zakresie. Niewystarczające jest bowiem powoływanie się tylko na koszty własnego utrzymania i inne zobowiązania, które ponosi. Nawet ponoszenie wysokich kosztów koniecznego bieżącego utrzymania nie uzasadniania skorzystania z prawa pomocy w sytuacji uzyskiwania na tyle wysokich dochodów, że po uiszczeniu tych kosztów pozostają wolne środki. Zauważyć przy tym należy, że dla przyznania prawa pomocy znaczenie mają tylko konieczne koszty utrzymania, a nie wszystkie wydatki jakie ponosi wnioskodawca. Jak wskazano powyżej prawo pomocy przysługuje, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Nadto, wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków, jakimi wnioskodawca realnie rozporządza. Nie wypełnił tego zobowiązania, poprzestając jedynie na wyciągu z rachunku za okres od 16 grudnia 2012 r. do 14 stycznia 2013 r. Uniemożliwił tym samym szerszą ocenę obrotów na tym rachunku i tego jaką kwotą dysponuje. Wnioskodawca pomimo wezwania nie opisał jakie dochody przynoszą mu posiadane nieruchomości (dom w P., mieszkanie w K.) oraz jakie ponosi koszty ich utrzymania. Wyjaśnienie tych okoliczności również pozwoliłoby na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący uniemożliwił ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na niepełne oświadczenie o stanie finansowym niemożliwe okazało się ustalenie jakie są rzeczywiste jego możliwości płatnicze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska