II SA/Po 1116/13

WyrokWSA w Poznaniu2014-02-05

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca właścicielem gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione i nie przynosi dochodów, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie może być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeśli nie wiąże się z nim wykonywanie działalności rolniczej. W sytuacji, gdy skarżąca wydzierżawiła swoje gospodarstwo rolne i nie czerpie z niego dochodów, a jej głównym zajęciem jest opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem, spełnia ona przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy naruszyły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, błędnie interpretując pojęcie prowadzenia gospodarstwa rolnego jako negatywną przesłankę do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca D. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego, co stanowi negatywną przesłankę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, powołując się na uchwałę NSA. Skarżąca podniosła, że wydzierżawiła gospodarstwo i nie prowadzi działalności rolniczej, a jej głównym zajęciem jest opieka nad dzieckiem.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] 2013r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr [...] Burmistrz Miasta S., działając na podstawie art. 2 ust. 2, art.17, art. 23, art. 24 ust. 1, 2 i 3, art. 25, art. 26 i art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3), § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), odmówił przyznania D. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad [dzieckiem] – O. M. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni, D. M. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 1,[...] ha, ale nie wykonuje w gospodarstwie rolnym żadnych prac, gdyż od 10 lat wydzierżawia ziemię sąsiadowi, nie pobierając czynszu dzierżawnego. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, nie ma prawa do renty, nie jest ubezpieczona w KRUS, nie korzysta z dopłat unijnych, sprawuje natomiast opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem O., które wymaga całodobowej opieki. Jak wynika z załączonego orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2008 r., wydanego do dnia 31 grudnia 2014 r., O. M. została zaliczona do osób niepełnosprawnych ze wskazaniami – konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dalej organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśniając, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro wnioskodawczyni posiada i prowadzi gospodarstwo rolne (obiektywnie nie utraciła możliwości jego prowadzenia), to zgodnie z powołaną uchwałą NSA, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem O. jej nie przysługuje. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. M., podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca. Wskazała, że ze względu na niepełnosprawność córki i konieczność sprawowania nad nią stałej opieki zmuszona była oddać 10 lat temu gospodarstwo w dzierżawę i nie uzyskuje z tego gospodarstwa żadnych korzyści. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz szeroko przytoczył treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 oraz treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniając, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy nie kwestionując oświadczenia wnioskodawczyni o wydzierżawieniu gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką, uznał, że sam fakt posiadania przez nią gospodarstwa rolnego i to, że nie utraciła możliwości jego prowadzenia stanowi negatywną przesłankę przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie, podtrzymując stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując, że wydzierżawia od ponad 10 lat większą część nieruchomości [...] arów), a na pozostałej części ([...] ary) znajduje się dom mieszkalny z przydomowymi zabudowaniami. Nie ma zatem żadnych powodów do twierdzenia, że skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne, a z uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 5/12 wynika, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nim wykonywanie określonej działalności rolniczej. Ponadto zdaniem skarżącej, sam fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może wykluczać rolnika z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem byłoby to sprzeczne z zakazem dyskryminacji wyrażonym w Konstytucji RP. Nawet gdyby przyjąć, że skarżąca jest rolnikiem, to posiadanie tak małego gospodarstwa nie zapewniłoby w żaden sposób potrzeb bytowych jej rodziny. Skarżąca powołała się także na interpretację Ministra Pracy i Polityki Społecznej dotyczącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla rolników, w której podkreślono, ze nawet rolnik może ubiegać się o to świadczenie, jeżeli nie wykonuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zdefiniowanej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od wielkości gospodarstwa rolnego, jeżeli spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przytoczyło argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania D. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem O. M. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta S. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie ustawodawca określił w art. 17 ust. 1a tej samej ustawy, iż osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przy tym jedynie, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpoznając przedmiotową sprawę organ I instancji stwierdził, iż D. M. jest właścicielką gospodarstwa rolnego, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, utożsamiając posiadanie gospodarstwa rolnego z jego prowadzeniem i stwierdzając, że wydzierżawienie przez skarżącą gospodarstwa nie spowodowało utraty możliwości jego prowadzenia. Powyższe okoliczności są istotne dla sprawy, albowiem nawet przy przyjęciu, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zdaniem Sadu uznać należy, iż samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie działalności rolniczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05, publ. OSNP 2006, nr 17-18, poz. 278, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W uzasadnieniu powyższej uchwały stwierdzono, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. W uchwale wskazano, że ocena spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się w myśl pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję zawiera natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). W myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. W omawianej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że prawodawca celowo dokonał pominięcia ustawodawczego nie wymieniając wśród form aktywności zawodowej, prowadzenia gospodarstwa rolnego przez rolnika. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, formy aktywności zawodowej. Są bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Wyjaśniono, że w sensie ekonomicznym, prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Tak więc, w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych, do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Rozszerzony skład NSA podkreślił również, że rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatkowo podkreślono, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Uwzględniono w związku z tym, że wszystkie formy aktywności wymienione w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Rolnicy zaś podlegają odmiennemu reżimowi zabezpieczenia społecznego określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to celowe działanie ustawodawcy, który dostosował system ubezpieczeń m.in. do charakteru pracy i warunków panujących na wsi. NSA w składzie siedmiu sędziów przyznał, że wprawdzie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń wskazują, że organ wykonawczy gminy nie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy systemowej lub na podstawie odrębnych przepisów (art. 6 ust. 2b), ale nie znosi to warunku całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem NSA opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wskazano, że rozważając zagadnienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne, w kontekście urzeczywistnienia przesłanki funkcjonalnej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie można także nie zauważyć, że rolnik, spełniający przesłanki określone w art. 7 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), między innymi posiadający w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha, otrzymuje corocznie, ze środków Unii Europejskiej, jednolitą płatność obszarową. Skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wziął również pod uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem, które podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1 ). Podniesiono, że postanowienia o koordynacji systemu zabezpieczenia społecznego oraz ich wykładnia dokonana przez Trybunał Sprawiedliwości UE, wzmacniają argumentację przemawiającą za tym, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Z punktu widzenia koncepcji zatrudnienia przyjętej w rozporządzeniu, za wykonującego pracę najemną należy bowiem uznać każdego, kto z racji podejmowania aktywności zarobkowej podlega systemowi zabezpieczenia społecznego danego państwa i nie może być uznany za osobę wykonującą pracę na własny rachunek. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne do takiej kategorii nie należy. Kierując się przedstawionymi wyżej względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać należy, że zasadniczo uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 P.p.s.a.), ma ona jednak także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że uchwała taka dotyczy nie tylko danej sprawy, ale wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Podkreślić jeszcze raz należy, że w powyższej uchwale wskazano, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego, oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zauważyć w tym miejscu należy, iż twierdzenia skarżącej odnośnie wydzierżawienia gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem, sąsiadowi nie były przez organy administracji w żaden sposób kwestionowane. Organy nie kwestionowały też twierdzeń skarżącej, że to choroba dziecka była głównym powodem dzierżawy części nieruchomości, gdyż skarżąca musi sprawować nad niepełnosprawnym dzieckiem całodobową opiekę, że otrzymuje żadnych dopłat z funduszy unijnych. Z niekwestionowanego też przez organy oświadczenia skarżącej z dnia 5 lipca 2013 r. wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS jako członek rodziny. Powyższe okoliczności wskazują, że wbrew twierdzeniom organów, spełnione są przesłanki do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając że organy naruszyły przepisy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 a i art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło