II SA/Po 1124/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. E. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca K. E. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku argumentowała, że jej jedynym miesięcznym dochodem jest stypendium, którego wysokości nie podała. Miesięczne wydatki jakie ponosi to – opłata za szkołę [...] zł, dojazd, pomoce szkolne, korepetycje – [...] zł, Internet [...] zł, leki – [...] zł i wyżywienie – [...] zł. Wskazała, że dodatkowo od matki otrzymuje [...] zł miesięcznie. Na jej utrzymanie łoży tylko matka, która osiąga wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Nadto koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie. Wskazała, że mają zaległości z tytułu opłat za mieszkanie. Skarżąca podała, że nie otrzymuje żadnych alimentów, nie posiada także zobowiązań kredytowych. Nadto skarżąca oświadczyła, że posiada nieruchomość gruntową położoną w miejscowości G. Skarżąca przedłożyła kserokopie kart leczenia szpitalnego, recept za okres 2002- 2010, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu matki, zaświadczenia o obywaniu studiów, dowodu wpłaty za gaz, należności za mieszkanie, za telefon, upomnienia w zapłacie za prąd wystawionych na K. D. oraz opłaty za Internet. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim skarżącą do podania wszystkich źródeł dochodów stałych jak i dorywczych skarżącej (wysokości otrzymywanego stypendium) oraz pozostałych członków rodziny (jej matki i K. D., do której adresowane są faktury za media) wraz z podaniem wysokości uzyskiwanych środków. Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków, jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Nadto zobowiązano skarżącą do opisania posiadanej nieruchomości i podania czy przynosi ona przychody oraz jakich kosztów utrzymania wymaga. Okoliczności te pozwalają ocenić sytuację finansową skarżącej i wysokość środków jakimi rzeczywiście rozporządza. Wezwano także skarżącą do wyszczególnienia wszystkich kosztów miesięcznego utrzymania rodziny. Wysokość ponoszonych kosztów wskazuje na to jakimi środkami dysponuje. Powyższe wezwanie prawidłowo doręczono skarżącej, która odebrała je osobiście 17 grudnia 2013r. W odpowiedzi skarżąca uiściła wpis od skargi w wymaganej kwocie 500 zł. Nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, nie przedłożyła również żadnych oświadczeń, czy dokumentów źródłowych. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania jej i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Przykładowe dokumenty źródłowe zostały wymienione w §4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Skarżąca nie wyjaśniła, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z matką, czy również z innymi osobami, skoro rachunki za media dotyczące mieszkania, gdzie mieszkają kierowane są na ten sam adres do osoby trzeciej. Ostatecznie, pomimo deklaracji, nie wskazała wysokości stypendium, jakie uzyskuje. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, gdy w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Należy w tym miejscu podkreślić, że brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska