II SA/Po 1145/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... 2015 r. Nr ... w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta decyzją z dnia 4 maja 2015 r. nr [...] odmówił J. F. – w odpowiedzi na jego wniosek z dnia 30 kwietnia 2015 r. - przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad K. F.. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567 ze zm.) postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy tj. w terminie do 15 września 2014 r. Prezydent Miasta wskazał, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna J. F. złożył w dniu 30 kwietnia 2015 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Termin ten jest terminem materialnym i nie podlega przywróceniu. Zatem po jego upływie nie można skutecznie domagać się zasiłku dla opiekuna. Powyższą decyzję doręczono wnioskodawcy w trybie zastępczym (art. 44 k.p.a.) ze skutkiem doręczenia na dzień 27 maja 2015 r. W dniu 19 czerwca 2015 r. J. F. stawił się w siedzibie organu, gdzie doręczono mu powyższą decyzję z dnia 4 maja 2015 r. W dniu 29 czerwca 2015 r. J. F. wniósł odwołanie do powyższej decyzji Prezydenta Miasta. Podniósł, iż o zmianie przepisów dowiedział się przypadkiem z mediów, a prawo do zasiłku dla opiekunów przysługiwało mu od czerwca 2013 r. Wyjaśnił, że od maja 2014 r. przebywał czasowo na os. [...], lecz bez próby ustalenia jego aktualnego adresu, organ w lipcu 2014 r. wysłał do niego pismo z informacją o terminie składania wniosku. Jednocześnie zaznaczył, że on ze swej strony nie informował organu o tymczasowej zmianie adresu, albowiem 1 lipca 2013 r. wygasło jego prawo do zasiłku. Ponadto odwołujący wskazał, że składając wniosek 30 kwietnia 2015 r. zaznaczył, że chce odbierać decyzję osobiście. Odbierając decyzję w dniu 19 czerwca 2015 r. dowiedział się uprzednim doręczeniu jej pocztą, co świadczy o błędzie organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego odwołania J. F. decyzją z dnia 28 października 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie podzieliło argumentację organu I instancji. J. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed Sądem skarżący oświadczył, że nie został skutecznie powiadomiony przez organ I instancji o możliwości złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekuna w terminie ustalonym w ustawie. Zawiadomienie to zostało wysłane na błędny adres. W związku z tym skarżący chciałby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pragnie na wstępie wskazać, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r., IIFSK 83/13, Lex nr 1772145). Przedmiotem skargi J. F. w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2015r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad K. F.. W ocenie Sądu rozpatrując odwołanie skarżącego z dnia 29 czerwca 2015 r. organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1, art. 129 § 2 oraz art. 44 § 1-4 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W okolicznościach niniejszej sprawy decyzja Prezydenta Miasta z dnia 4 maja 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku dla opiekuna została doręczona stronie – z uwagi na jej nieobecność w miejscu zamieszkania - w trybie zastępczym, który przewiduje przepis art. 44 § 1-4 k.p.a. W myśl art. 44 § 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Przepis art. 44 § 2 k.p.a. określa, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Co istotne stosownie do art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Zważyć należy, iż we wniosku z dnia 30 kwietnia 2015 r. J. F. podał swój adres zamieszkania: ul. [...]., [...]. Zgodnie zaś z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. Z kolei przepis art. 41 § 2 k.p.a. określa, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zauważyć należy, iż na wskazany przez stronę we wniosku adres zamieszkania organ I instancji skierował przesyłkę zawierającą decyzję z dnia 30 kwietnia 2015 r. Stosownie do postanowień art. 44 k.p.a. przesyłkę tę dwukrotnie awizowano w dniach 13 i 20 maja 2015 r. Zatem, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. należało przyjąć, że doręczenie w trybie zastępczym przesyłki nastąpiło z upływem ostatniego dnia od pierwszego awizowania (13 maja 2015 r.), a więc z dniem 27 maja 2015 r. Skoro więc, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania wynosi czternaście dni, J. F. chcąc zakwestionować decyzję organu I instancji z dnia 4 maja 2015 r. powinien był wnieść odwołanie do dnia 10 czerwca 2015 r. Tymczasem swe odwołanie J. F. wniósł 29 czerwca 2015 r., po tym jak w dniu 19 czerwca 2015 r. w siedzibie organu I instancji zapoznał się z aktami sprawy i doręczono mu decyzję. Stwierdzić należy, że w sytuacji, kiedy nastąpił prawny skutek procesowy doręczenia, późniejsze ponowne doręczenie pisma stronie nie może być uznane jako ponowne doręczenie. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2013 r., II FSK 2028/12, Lex nr 1342085). Błędnie zatem organ odwoławczy uznał, że decyzję organu I instancji skarżącemu w dniu 19 czerwca 2015 r. Powinien był bowiem uwzględnić okoliczność prawidłowego zastępczego doręczenia tejże decyzji z dniem 27 maja 2015 r. W rezultacie Kolegium przystąpiło do merytorycznego rozpoznaniu odwołania J. F. i wydało decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy powinno było w pierwszej kolejności rozważyć, czy odwołanie strony zostało wniesione zgodnie z terminem określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Zważywszy, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdy odwołanie zostanie wniesione z uchybieniem terminu - stosownie do przepisu art. 134 k.p.a. - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Z uwagi zaś na pierwszeństwo rozpoznania wad procesowych zaskarżonej decyzji Sąd uznał za przedwczesne dokonywanie merytorycznej oceny, czy skarżącemu prawidłowo odmówiono prawa do zasiłku dla opiekuna. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.