II SA/Po 1171/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego; oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Prezydenta M. L. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent M. L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił M. B. umorzenia jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. M. B. odwołał się od powyższej decyzji, lecz Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Następnie w wyniku skargi M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Po 780/16 uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta M. L.. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób niewystarczający wyjaśniły sytuację zdrowotną, rodzinną i dochodową skarżącego, nie ustaliły powodów korzystania przez skarżącego z pomocy społecznej, wymiaru tej pomocy, wpływu jego stanu zdrowia na możliwość podjęcia pracy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent M. L. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmówił stronie wnioskowanego umorzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. zarzucił organowi I instancji brak wzięcia pod uwagę stanu zdrowia, wieku i innych zaległości alimentacyjnych skarżącego. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO w L. przywołało materialnoprawną podstawą umorzenia należności objętych niniejszym postępowaniem tj. art 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 489 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.). Wskazano, że decyzja o umorzeniu na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ma charakter uznaniowy - organ wydający decyzję ma możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności nawet w sytuacji gdy stwierdzi, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Kolegium ustaliło, że M. B. ma 54 lata, jest rozwiedziony, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada innych osób na utrzymaniu. Posiada on wykształcenie zawodowe (mechanik maszyn i urządzeń rolniczych), a od 22 lipca 2014.r jest zarejestrowany w PUP we W. jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Skarżący choruje na przetrwałe migotanie przedsionków, nie jest osobą niepełnosprawną, przedstawił kartę leczenia szpitalnego z pobytu w dniach [...]-[...].03.2016r., z zaleceniami lekarskimi kontroli w poradni lekarza rodzinnego i przyjmowania leków jak dotychczas. Nie przedstawił żadnych dokumentów medycznych, z których wynika, że choroba wyklucza podjęcie pracy. Nadto z zebranych dowodów wynika (pismo PUP we W. z dnia [...].06.2017 r.), że określono mu profil pomocy, w ramach którego może on korzystać z różnych form pomocy określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Możliwe też jest podjęcie działań zmierzających do ponownego określenia profilu pomocy właściwego ze względu na potrzeby skarżącego, skutkującego skierowaniem do pracy. Ustalono też, że strona od 2010 r. korzysta z różnego rodzaju świadczeń z pomocy społecznej i otrzymała świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych i na uregulowanie czynszu, na zakup opału, opłatę rachunków za gaz, zakup odzieży, środków higieny osobistej, opłat za energię elektryczną, opłat za wodę, zapłaty za lekarstwa. Dochód skarżącego w 2017 r. pochodzi z pomocy społecznej. Otrzymuje on pomoc na zakup żywności, dopłatę do czynszu, pomoc na zakup leków oraz zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia, łącznie [...] zł (wywiad środowiskowy z [...].06.2017 r., pismo OPS we W. z 01.06.2017 r.). Kolegium, wyjaśniło, że powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania wnioskodawcy polegającego na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec córki D. B.. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, bowiem służy realizacji zasady ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego utrzymanie, wychowanie, edukację. Państwo jedynie pomaga w częściowym zaspokajaniu potrzeb dzieci, których rodzice znajdują się w trudnej sytuacji. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci mają charakter obligatoryjny. Przyznanie zatem ulgi jaką jest umorzenie należności, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, może nastąpić wyłącznie w przypadkach wyjątkowych, gdy rodzic nie może wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego, na skutek okoliczności w pełni od niego niezależnych. Oceniając sytuację zdrowotną i zawodową skarżącego organ II instancji stwierdził, że nie jest on osobą, która nie może podjąć zatrudnienia. Wprawdzie zgłasza schorzenie kardiologiczne, ale z zebranych dowodów wynika, że nie stanowi ono przeszkody w podjęciu zatrudnienia, bowiem dyspozycja lekarska (karta leczenia szpitalnego z 16-21.03.2017) mówi jedynie o regularnym przyjmowaniu leków i wizytach kontrolnych u lekarza rodzinnego przez skarżącego. Nie wskazuje ani konieczności leczenia specjalistycznego kardiologicznego, ani żadnych przeciwwskazań co do podejmowania aktywności, w tym zawodowej. Kolegium podkreśliło, że skarżący posiada zawód mechanika maszyn i urządzeń rolniczych, jest w wieku 54 lat, możliwe jest korzystanie przez niego z pomocy PUP we W. celem podjęcia zatrudnienia. Istnieją zatem szanse na zatrudnienie skarżącego, co pozwoli na systematyczne wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku uregulowania długu alimentacyjnego. Podkreślono, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być interpretowane w sposób ścisły a nie rozszerzający. Umorzenie zatem powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, przy czym stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Zdaniem Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy rozważył sytuację faktyczną, rodzinną i majątkową strony w kontekście art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Działanie organu I instancji mieści się w granicach uznania administracyjnego. M. B. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wymienioną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucił organom orzekającym nieuwzględnienie następujących okoliczności: niewystarczających kwot uzyskiwanych z zasiłków na pokrycie zadłużenia alimentacyjnego, zlekceważenie poważnego schorzenia kardiologicznego, na które skarżący cierpi, braku realnej pomocy ze strony PUP we W. w znalezieniu pracy, a także wpływu posiadanego schorzenia na niemożność uzyskania zdolności do podjęcia pracy. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako bezzasadną należało oddalić. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był dokonać oceny prawidłowości odmowy umorzenia M. B. jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Co istotne, w niniejszej sprawie orzekał już tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Po 780/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] sierpnia 2016 r. oraz ją decyzję Prezydenta M. L. [...] czerwca 2016 r. o odmowie umorzenia skarżącemu jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym wyroku Sądu wiązały w niniejszej sprawie organy obu instancji, a także wiążą Sąd orzekający w niniejszym składzie kontrolujący legalność wydanych w jego następstwie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M. L. z dnia [...] czerwca 2017 r. W związku z powyższym należy przywołać kluczowe rozważania zawarte w powyższym orzeczeniu Sądu. Po pierwsze w świetle art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Sąd stwierdził, że wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji. Dalej uznał, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Sąd uznając, że organy orzekające nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nie odniosły się do całokształtu argumentacji podnoszonej przez skarżącego wskazał, że postępowanie dowodowe ograniczono do pozyskania jednego, lakonicznego pisma wyjaśniającego z OPS we W., nie weryfikując wartości dowodowej tego dokumentu i rzetelności informacji w nim zawartych, jak też nie podejmując prób doprecyzowania ustaleń dotyczących stanu zdrowia oraz sytuacji rodzinnej i dochodowej M. B. w drodze uzyskania odpowiednich dokumentów bezpośrednio od niego (mimo że gotowość ich dostarczenia na żądanie organu strona zgłaszała chociażby w zażaleniu), względnie od organu pomocy społecznej oraz organu publicznej służby zatrudnienia. Organy nie ustaliły od kiedy i z jakich przyczyn wnioskodawca korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, jaki jest faktyczny wymiar tej pomocy, od kiedy jest osobą bezrobotną, w tym od kiedy nie posiada prawa do zasiłku, czy, a jeśli tak, to kiedy stronie przedstawiane były oferty zatrudnienia. Nie odniesiono się też do twierdzeń skarżącego o stanie zdrowia uniemożliwiającym mu w praktyce znalezienie zatrudnienia, ograniczając się w tym zakresie do konstatacji, iż wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Nie poczyniono też ustaleń, czy strona posiada inne podlegające egzekucji zobowiązania alimentacyjne, a jeśli tak, to jaki jest stan jego zadłużenia i skuteczność egzekucji tych zobowiązań. Sąd zważył, że truizmem jest, że trwałe pozostawanie w stanie bezrobocia i utrzymywanie się wyłącznie w oparciu oświadczenia z pomocy społecznej nie jest co do zasady świadomym wyborem człowieka i samo w sobie wskazuje na defekty w funkcjonowaniu w strukturze społecznej i co za tym idzie może mieć istotny wpływ na sytuację dochodową i rodzinną takiej osoby. W stosunku do osoby w takiej sytuacji życiowej winny być w pierwszym rzędzie kierowane działania zmierzające do odbudowy umiejętności pełnienia ról społecznych w miejscu pracy, zamieszkania lub pobytu, a nie działania o charakterze windykacyjnym. Odnośnie statusu M. B. jako osoby bezrobotnej Sąd uznał, że zweryfikowania wymaga, czy stan ten wynika z odmowy podejmowania przez niego pracy, czy też z braku przedstawiania mu jej propozycji przez organy pośrednictwa pracy, względnie z odmowy zatrudniania go przez podmioty, do których był kierowany przez te organy, albowiem miałoby to niewątpliwie wpływ na ocenę jego sytuacji dochodowej. Zaznaczył przy tym, że okoliczność, że dana osoba jest zarejestrowana jako bezrobotna, co formalnie kwalifikuje ją do osób poszukujących zatrudnienia i realnie tym zainteresowanych nie przesądza w żadnej mierze, iż jakiekolwiek oferty podjęcia zatrudnienia są do niej kierowane, co wskazywałoby na występowanie u niej realnych możliwości zarobkowych. Dalej Sąd stwierdził, że istotne znaczenie mogłoby mieć zweryfikowanie twierdzeń wnioskodawcy co do występujących u niego schorzeń w praktyce uniemożliwiających mu nawet nie podjęcie, lecz wręcz poszukiwanie pracy. Dla ustalenia wpływu ewentualnych schorzeń skarżącego na jego możliwości zarobkowe organ winien uwzględnić także poziom wykształcenia i doświadczenia zawodowego skarżącego. Nie sposób bowiem z góry wykluczyć sytuacji, w której choć formalnie jest on zdolny do podjęcia pracy, to stan zdrowia uniemożliwia mu, czy też w znacznym stopniu utrudnia pozyskanie zatrudnienia odpowiadającego posiadanym ze względu na wykształcenie i doświadczenie zawodowe kompetencjom pracowniczym. Zdaniem Sądu należałoby też ustalić czy, a jeśli tak, to od kiedy M. B. pozostaje de facto "na utrzymaniu" pomocy społecznej, albowiem o ile sytuacja taka miałaby charakter wieloletni i utrwalony to również wpływałaby na ocenę sytuacji dochodowej wnioskodawcy i co za tym możliwości spłaty przez niego zadłużenia z tytułu wypłat z funduszu alimentacyjnego. Sąd nakazał, by powyższe ustalenia organy poczyniły w oparciu o pogłębione informacje uzyskane od organów pomocy społecznej i zatrudnienia oraz od samego wnioskodawcy. Podkreślił, że orzekające w granicach uznania administracyjnego organy nie mogą konkretnych i zindywidualizowanych ustaleń dotyczących konkretnej osoby zastępować ogólnikowymi i możliwymi do powielenia w każdej tego rodzaju sprawie stwierdzeniami, że sytuacja życiowa i materialna nie zwalnia rodzica od obowiązku utrzymywania swojego dziecka oraz, iż umorzenie należności jest co do zasady sprzeczne z interesem społecznym bowiem doprowadziłoby do przesunięcia obowiązku alimentacyjnego z M. B. na wszystkich podatników. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. Sąd uznał, że organy I i II instancji sprostały wymogom zakreślonym powyższym wyrokiem, a tym samym prawidłowo stwierdziły, że wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - w świetle art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. - nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze organ I instancji zwrócił się zarówno do samego skarżącego, jak i do OPS we W. celem ustalenia sytuacji dochodowo-rodzinnej skarżącego. Zwrócono się też do [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym we W. prowadzącego postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego o przedstawienie przebiegu egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Ten ostatni udzielił informacji, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzone jest od [...] maja 2014 r. i aktualnie egzekwowane są jedynie alimenty zaległe na rzecz wierzyciela D. B. oraz zaległości z tytułu funduszu alimentacyjnego. Egzekucję alimentów bieżących umorzono postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego we W. z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...] o wygaśnięciu od [...] września 2015 r. obowiązku alimentacyjnego wobec D. B.. [...] wyjaśnił, że M. B. w trakcie egzekucji dokonał następujących wpłat: 5 x po [...] zł ([...].06.2014 r., [...].08.2014r., [...].10.2014r., [...].07.2015r., [...].11.2015r.), [...] zł ([...].09.2015 r.) i [...] zł ([...].12.2016r.). Organ I instancji wyjaśnił, że skarżący nie stawił się w siedzibie organu (wezwanie z [...].05.2017 r.) ze względu – jak podał – na koszty dojazdu i ze względu na chorobę kardiologiczną, przy czym zapewnił, że stawi się, jeżeli otrzyma zapewnienie zwrotu kosztów dojazdu. Wezwanie do osobistego stawiennictwa strony ponowiono 31 maja 2017 r., lecz nieskutecznie. OPS we W. – jak wyjaśnił P. L. – podał, że skarżący od kwietnia 2010 r. figuruje w ewidencji świadczeniobiorców i korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Od I 2010 r. do IX 2013 r. prowadził wspólne gospodarstwo domowe z córką D. B., na którą uzyskiwał zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wskazano, że od X 2013 r. strona nie pobiera świadczeń rodzinnych, ani żadnych innych świadczeń nieobjętych ustawą o pomocy społecznej. W wyniku wywiadu alimentacyjnego ustalono, że skarżący M. B. jest rozwiedziony, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada innych osób na swym utrzymaniu. Zamieszkuje w lokalu komunalnym z tytułem bezumownego korzystania z lokalu, w wyniku zadłużenia w opłatach. PUP we W. – jak podał organ I instancji – poinformował, że skarżący jest osobą bezrobotną zarejestrowaną [...] lipca 2014 r., bez prawa do zasiłku. Wedle oświadczenia strony nie podejmuje żadnych dorywczych prac, a jedynym źródłem utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej – zasiłek okresowy ([...] zł), zasiłek celowy na pokrycie kosztów leczenia ([...] zł) i zakupu żywności ([...] zł), a także dofinansowanie do opłat za czynsz ([...] zł). Stwierdzono, że skarżący posiada 22-letni staż pracy, w tym 13-letni staż jako rolnik dzierżawiący gospodarstwo rolne. Z karty leczenia szpitalnego M. B. z okresu [...]-[...] marca 2016 r. wynika, że choruje on na przetrwałe migotanie przedsionków, lecz nie jest osobą niepełnosprawną. Z tejże karty leczenia wynika, że winien jak dotychczas podlegać kontroli lekarza rodzinnego i przyjmować leki jak dotychczas. Organy orzekające stwierdziły, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że nie może ze względu na stan zdrowia podjąć pracy. Równocześnie z pisma PUP we W. z [...] czerwca 2017 r. wynika, że skarżącemu określono profil pomocy, w ramach którego może on korzystać z różnych form pomocy określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zaznaczono przy tym, że możliwe jest też podjęcie działań zmierzających do określenia nowego profilu pomocy celem skierowania go do pracy. Mając powyższe na względzie stwierdzić należało, że organy orzekające rzetelnie, z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i w zgodzie z wytycznymi Sądu zawartymi w ww. wyroku zbadały sytuację dochodowo-rodziną strony. Nie stanowi przekroczenia granic uznania administracyjnego stanowisko organów orzekających, które przyjęły, że skarżący nie jest osobą, która nie może podjąć pracy. Stwierdzono, że choć posiada on schorzenie kardiologiczne, to żadne dowody nie wskazują, by było ono przeszkodą w podjęciu zatrudnienia. Trafnie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczyło, że dyspozycja lekarska mówi o regularnym przyjmowaniu leków i wizytach kontrolnych skarżącego u lekarza rodzinnego, lecz nie wskazuje na konieczność leczenia specjalistycznego kardiologicznego, ani żadnych innych przeciwwskazań w podejmowaniu aktywności, w tym zawodowej. Podkreślono, że skarżący ma 54 lata, posiada zawód mechanika maszyn i urządzeń rolniczych i przy oferowanej pomocy ze strony PUP we W. ma szanse na podjęcie pracy. To zaś pozwoliłoby mu na spłatę należności. Ponadto skarżący faktycznie nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że posiadane przez niego schorzenie kardiologiczne wyklucza go z rynku pracy. W szczególności nie wylegitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności. Za gołosłowne i niepoparte jakimikolwiek dowodami należało tez uznać twierdzenia skarżącego jakoby choroba serca spowodowała nieuzyskanie przez niego badań lekarskich, co w rezultacie doprowadziło do wykluczenia go z zajęć w Centrum Inicjatyw Społecznych. Odnosząc się zaś do zarzutu pełnomocnika strony co do niewyjaśnienia okoliczności, czy PUP we W. przedstawił M. B. jakiekolwiek oferty pracy, Sąd uznał za wyczerpujące informacje uzyskane przez organ I instancji, wedle których skarżący może korzystać z następujących form pomocy: Programu Aktywizacja i Integracja, działań aktywizacyjnych zleconych przez urząd pracy, programów specjalnych, skierowania do zatrudnienia wspieranego u pracodawcy lub podjęcia pracy w spółdzielni socjalnej zakładanej przez osoby prawne, czy z poradnictwa zawodowego. Jednocześnie z akt nie wynika, by skarżący podjął jakąkolwiek aktywność zmierzającą do zmiany swej sytuacji dochodowej. W tym stanie rzeczy uprawnione było przyjęcie przez organy orzekające, że sytuacja dochodowa i rodzinna nie jest wyjątkowa na tyle, by należało umorzyć wobec niego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nawet w części. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.