II SA/Po 1183/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2012 r. sprawy ze skargi Małoletnich A. S. i A. S. reprezentowanych przez kuratora M. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje radcy prawnemu Ł. C. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu kwotę 313,20 zł (trzysta trzynaście 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydenta miasta powołując się na art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 9 ust.2b i art. 15 ust 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych / Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz.993 / orzekł o wymeldowaniu rodzeństwa K. A. i A. S. z pobytu z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ulicy L. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, z których wynika, że ponowne postępowanie w sprawie wymeldowania rodzeństwa S. zostało wszczęte z urzędu po otrzymaniu wniosku J. S., który ma pełnomocnictwo swojego syna J. S. ojca małoletnich do reprezentowania go we wszystkich sprawach związanych z mieszkaniem. Właściciel lokalu J. S. od 5 lat przebywa za granicą i nie ma zamiaru wrócić do kraju. Koszty utrzymania mieszkania w kwocie około 500 zł miesięcznie ponosi J.S. Przygotował on mieszkanie do sprzedaży. Po przeprowadzonej wizji lokalnej ustalono, że aktualnie w lokalu nikt nie mieszka. Dzieci A. i A. S. są w rodzinie zastępczej, którą tworzy dla nich ich biologiczna babcia M. D. K. S., która w dniu 16.10.2010 r. ukończyła 18 lat również mieszka ze swoją babcią. Ustanowiona przez Sąd rodzinny kuratorem do reprezentowania interesów małoletnich dzieci w sprawie o wymeldowanie M. D. oświadczyła, że nie wyraża zgody na wymeldowanie dzieci z lokalu w P. Przyznała okoliczności, że faktycznie dzieci mieszkają wspólnie z nią w miejscowości K. Pełnoletnia K. S. również nie zgadza się na jej wymeldowanie z lokalu w P. Wyjaśniła, że chciałaby zamieszkać w tym lokalu, obecnie nie potrafi określić kiedy i na jakich warunkach miałoby to nastąpić. Aktualnie w lokalu w P. są zameldowane tylko dzieci. Ich rodzice J. i I. S. nie są w tym lokalu zameldowani. W rozważaniach prawnych organ wskazał na art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Meldunek jest czynnością jedynie techniczną i porządkową, nie tworzy nowego stanu materialno – prawnego ani nie zmienia istniejącego. Osoba, która przebywa w lokalu winna być w nim zameldowana i przeciwnie osoba, której w lokalu nie ma – winna być wymeldowana. W ocenie organu ustalenia poczynione w sprawie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że K., A. i A. S. przebywają na stałe u swojej biologicznej babci w K. Babcia została dla nich ustanowiona rodziną zastępczą i faktycznie sprawuje opiekę nad dziećmi. Centrum życiowe dzieci skoncentrowane jest w mieszkaniu babci, gdzie mieszka także ich biologiczna matka. Wskazano, że mieszkanie w P. nie stanowi dla dzieci ich centrum życiowego. Dzieci od wielu lat nie są związane z tym mieszkaniem, ponieważ najpierw przebywały w innej rodzinie zastępczej, aby obecnie przebywają u swojej biologicznej babci, która została dla nich ustanowiona rodziną zastępczą. Także pełnoletnia już K. S. nie mieszka w tym lokalu. Wskazując na fakt iż zameldowanie ma charakter ewidencyjny uznano, że są spełnione przesłanki do wymeldowania. Odwołanie od decyzji w imieniu dzieci złożyła ich babcia M. D. Z uzasadnienia odwołania wynika, że domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. Odwołująca podała, że jej starsza wnuczka K. S. chciałby dalej się uczyć w P. i najlepszym dla niej rozwiązaniem byłoby zamieszkanie w spornym lokalu. W jej ocenie ojciec wnuczki J. S. utrudnia jej plany. Wyraziła pogląd, że ojciec dzieci powinien im zrekompensować to, że nie był wystarczająco dobrym ojcem pozwalając aby nadal były tam zameldowane. Z treści odwołania wynika także, że odwołująca przyznaje iż dzieci nie mieszkają w lokalu od 1999 roku, kiedy to jej córka wyprowadziła się wraz z dziećmi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2012 r. na zasadzie art. 138 §1 pkt.1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podając w motywach uzasadniających ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji wskazano na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Wskazano dalej, że pojęcie trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego pobytu zawsze należy odnosić do indywidualnej sprawy. W ocenie organu w niniejszym stanie faktycznym nie można przyjąć aby dzieci opuściły miejsce stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały. Wskazano, że dzieci fizycznie mieszkanie opuściły w grudniu 1999 r., kiedy to ich matka rozwiodła się z ich ojcem i zamieszkała z dziećmi u swojej matki M. D. w K. Tam dzieci mieszkały do 12 kwietnia 2010 r. kiedy ich rodzicom ograniczono władzę rodzicielską i umieszczono w rodzinie zastępczej L. i B. F. w A. Od 8 marca 2011 r. dzieci w tym urodzona później Nina mieszkają u babci M. D. Tam mają zaspokojone wszystkie potrzeby życiowe, tam się uczą i tam przebywają na stałe. Z lokalem w P. nie wiąże ich żadna więź, tylko najstarsza K. i A. zamieszkiwali tam w okresie swego wczesnego dzieciństwa. W mieszkaniu tym nikt obecnie nie mieszka, stoi puste, przygotowane jest do sprzedaży. Organ wskazał, że K. A. i A. większość swego życia spędziły w mieszkaniu babci i tam jest ich centrum życiowe i tam powinny być zameldowane na pobyt stały ponieważ charakter ich pobytu w lokalu babci nosi znamiona pobytu stałego. Organ podał także, że utrzymywanie zameldowania osoby w lokalu, w którym faktycznie nie przebywa stwarza fikcje meldunkową, a obowiązkiem organów meldunkowych jest czuwanie nad prawidłowa i zgodną ze stanem faktycznym ewidencję osób. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez M. D. działającą w imieniu małoletnich A. i A. S. z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podała taką sama argumentację jak w odwołaniu wskazując, że lokal byłby przydatny dla wnuczki K., która będzie się uczyła w P. Skarga wniesiona przez K. została przez Sąd prawomocnym postanowieniem odrzucona wobec nieuiszczenia wpisu sądowego. Ustanowiony dla skarżącej profesjonalny pełnomocnik z urzędu pismem procesowym z dnia 4 czerwca 2012 r. podtrzymał żądanie uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej decyzji. Pełnomocnik wskazał, że fakt przebywania małoletnich A. i A u swojej babci jest jedynie sytuacją tymczasową wynikającą z faktu ustanowienia dla nich rodziny zastępczej. Po uzyskaniu pełnoletniości ta przesłanka czasowego pobytu w rodzinie zastępczej ustąpi i winni oni wrócić do stałego miejsca zamieszkania. Pełnomocnik odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 czerwca 2005 r. Sygn II SA/Op 255/04, zgodnie z którym w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ) dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji stosując prawem przewidziane środki. Zakres sądowej kontroli zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest wyznaczony granicami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy, zatem kontrola sprawowana przez Sądy sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Rozpoznając niniejsza sprawę Sąd stwierdza, że skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta nie naruszają prawa, a to oznacza że skargę należało oddalić. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach (Dz .U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do tego, uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego (art. 9 ust. 2b ustawy). Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenie prawa własności. Nie jest także sposobem na regulowanie relacji , wzajemnych praw i obowiązków między rodzicami a dziećmi. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego . Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mógł uwzględnić wniosku działającego w imieniu dzieci ich opiekuna prawnego i nakazać ojcu dzieci aby zezwolił na ich dalsze zameldowanie w spornym lokalu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, w swej dyspozycji zawiera obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy sprowadzający się do zbadania przez organ administracji publicznej, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny bez wymeldowania, czy też nie. Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się wprawdzie pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu. Sąd nie podziela zawartego w uzasadnieniu organu II instancji stwierdzenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że małoletnie dzieci opuściły miejsce swojego pobytu stałego w sposób dobrowolny. Z prawidłowych ustaleń organu wynika bezopornie, że dzieci faktycznie nie mieszkają w spornym lokalu od 1999 roku. Obecnie przebywają w rodzinie zastępczej u swojej biologicznej babci. Zgodnie z art. 9a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Należy także zwrócić uwagę na przepisy kodeksu cywilnego, art. 25 do 28 kodeksu. Zgodnie z art. 27 kc. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Należy więc podkreślić, że istnieje ścisłe powiązanie miejsca zamieszkania rodziców lub opiekunów z miejscem zamieszkania dzieci nad którymi sprawują pieczę. W ocenie Sądu orzekającego zamiar dzieci co do miejsca ich stałego pobytu należy oceniać w kontekście zachowania ich opiekuna prawnego, a nie z punktu widzenia osoby małoletniej. To właśnie osoba sprawująca opiekę nad małoletnim podejmuje istotne dla ich życia decyzje, także w przedmiocie zapewnienia im mieszkania. Wynika to także z prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego w przedmiocie ustanowienia dla małoletnich rodziny zastępczej. Taki sam pogląd prawny został wyrażony w dokładnie podobnym stanie faktycznym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.5.2012 r. Sygn. II OSK 341/11. Należałoby jeszcze wskazać, że w ocenie sądu wymeldowanie małoletnich z lokalu w P. jest zgodne z ich interesem z uwagi na fakt ,że dla dobra dziecka znaczenie ma to, aby miejsce jego stałego pobytu wpisane do ewidencji odzwierciedlało miejsce jego rzeczywistego pobytu, którym jest mieszkanie rodziny zastępczej, będące dla małoletnich ich domem rodzinnym. Wskazany przez pełnomocnika skarżących pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ został sformułowany dla zupełnie innego stanu faktycznego. Chodziło tam bowiem o sytuacje gdy osoba przebywała poza miejscem swojego stałego zameldowania ze względu na podjęcie pracy zawodowej w innej miejscowości. Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia akcentowany przez organy administracji fakt przygotowania lokalu do sprzedaży. Jedynie fakt dobrowolnego i stałego opuszczenia spornego lokalu oraz koncentracja wszystkich spraw osobistych w mieszkaniu rodziny zastępczej są podstawą faktyczną uzasadniającą podjęte przez organ rozstrzygnięcie. Reasumując w ocenie Sądu organy zastosowały prawidłowo przepisy prawa materialnego, nie ma także żadnych uchybień natury procesowej dlatego na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.