II SA/Po 1185/02

WyrokWSA w Poznaniu2004-09-29

Skład orzekający: Maria Skwierzyńska, Barbara Koś, Beata Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wystarczające jest spełnienie jednej z dwóch przesłanek (opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się), czy też nadal wymagane jest jednoczesne spełnienie obu przesłanek (opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się ORAZ utrata uprawnień do lokalu)?
Ratio decidendi
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), który stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją, do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 tej ustawy wystarczające jest spełnienie jednej z dwóch przesłanek: faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, ponieważ obowiązek meldunkowy ma charakter ewidencyjny. Utrata uprawnień do lokalu nie jest już warunkiem koniecznym.
Stan faktyczny
Skarżąca C. W. wniosła o wymeldowanie F. S. z pobytu stałego. Prezydent Miasta P. odmówił wymeldowania, uznając, że nie została spełniona przesłanka utraty uprawnień do lokalu przez F. S., mimo że ta od lat nie przebywała w lokalu. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, podtrzymując stanowisko, że F. S. posiada samoistne uprawnienia do lokalu i nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie faktu, że F. S. nie mieszka w lokalu od 17 lat i zrezygnowała z obywatelstwa polskiego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych. Stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie WSA Barbara Koś Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004r. sprawy ze skargi C. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], Nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej C. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że określone w pkt. I decyzje nie podlegają wykonaniu. /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś /-/ M. Skwierzyńska Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku) po przeprowadzeniu- na żądanie C. W. postępowania administracyjnego orzekł o odmowie wymeldowania F. S. z pobytu stałego przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta stwierdził, że F. S. zamieszkała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w 1974 roku, kiedy najemcą mieszkania był jej wujek N. K., który w 1977 roku wyjechał na stałe do Grecji. W dniu [...] F. S. otrzymała decyzję o przydziale lokalu mieszkalnego- nr [...] w domu nr [...] przy ul. [...] w P., a w [....] przyjęła do swego mieszkania siostrę znajomej- C. W. Dalej organ I instancji uzasadniając decyzję powołał się na zeznanie F. S. i jej pismo z dnia [...] w których podała, że w lokalu nr [...] mieszkała do 1987 roku, a później jej rodzice wyjechali na stałe do Grecji i częściej do nich wyjeżdżała. W następnych latach przyjeżdżała do Polski, ale nie chcąc przeszkadzać C. W. przebywała u rodziny i znajomych. W dniu [...] poinformowała W., że zamierza wykupić mieszkanie przy ul. [...] chce zamieszkać ze swoją siostrą i jej dziećmi. Prezydent Miasta P. ustalił, że F. S. jest nadal najemczynią lokalu nr [...] przy ul. [...]. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania z pobytu stałego wymaga zaś nie tylko stałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, ale również wystąpienia drugiej przesłanki polegającej na utracie uprawnień. Skoro stan faktyczny sprawy wskazuje, że co najmniej nie została spełniona przesłanka "utraty uprawnień" orzekł jak w sentencji decyzji. W odwołaniu od tej decyzji C. W. wniosła o spowodowanie usunięcia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym i ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołująca wskazała że nie wzięto pod uwagę" raportów policji w sprawie p. F. S.". Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że F. S. posiada samoistne uprawnienia do przebywania w spornym lokalu i dlatego ponieważ nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki z części pierwszej art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, decyzja Prezydenta Miasta P. jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Niespełnienie jednej przesłanki zwalnia bowiem organ administracyjny z obowiązku badania spełnienia drugiej z przesłanek, w tym wypadku "opuszczenia lokalu". W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na powyższą decyzję C. W. zarzuciła, iż nie uwzględniono, że F. S. nie mieszka od 17 lat pod adresem, gdzie jest zameldowana, że w roku [...] zrezygnowała z obywatelstwa polskiego i wyjechała do G. Nadto skarżąca stwierdziła, że jeżeli przydział mieszkania wymaga uchylenia na drodze sądowej to "Prezydent P. winien być zobowiązany do wystąpienia na drogę sądową". Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Podstawę materialno- prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. Nr 87, poz. 960 z 2001 roku ze zmianami) zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W stosunku do stanu prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji przez Wojewodę nastąpiła istotna zmiana. Z dniem 19 czerwca 2002 roku, wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku sygn. akt. K 20/01 ( Dz.U. Nr 78, poz. 716 z 2002 roku), utracił bowiem moc przepis art. 9 ust 2 cytowanej wyżej ustawy wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd w pełni podziela reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że po tym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, ponieważ obowiązek meldunkowy na charakter ewidencyjny. W tej sytuacji szczególna uwaga organu administracji publicznej, który musi z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu prawidłowego stanu faktycznego powinna być skupiona na wyjaśnieniu, czy F. S. rzeczywiście opuściła miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, to jest lokal nr [...] przy ul. [...] w P. Konieczna jest restytucja stanu zgodnego z Konstytucją, do czego obliguje art. 190 ust 4 Konstytucji wskazując na wyraźną wolę ustawodawcy, aby sprawa rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była załatwiona bez niekonstytucyjnego przepisu. Sąd administracyjny bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji ale nie dokonuje ustaleń faktycznych. Dlatego rzeczą Prezydenta Miasta P. przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie ustalenie, czy poza fizycznym nieprzebywaniem w lokalu nr [...] przy ul. [....] F. S. ma zamiar opuszczenia tego mieszkania na stałe z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich związków oraz gdzie znajduje się centrum osobistych i majątkowych interesów wyżej wymienionej. Jednocześnie organ administracyjny winien rozważyć, czy C. W. ma interes prawny w żądaniu wymeldowania F. S. Mając na względzie powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania ( głównie art. 7 i 77 kpa), które mogły mieć istotny wpływ na ten wynik, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art200 cytowanej ustawy, a w przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej ustawy- odpowiednio jak w punkcie II i III wyroku. /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś /-/ M. Skwierzyńska K.P.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło