II SA/Po 119/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] sierpnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania sprawności w zakresie kierowania pojazdami; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat J. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę [...] zł ([...] złotych [...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. II SA/Po 119/11 Uzasadnienie Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2010r., na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował D. K., posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii [...], na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa w C. wystąpiła z wnioskiem o wszczęcie postępowania dotyczącego skierowania D. K. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych kierowania pojazdami. We wniosku podano, że w toku dochodzenia poddano D. K. badaniu psychiatrycznemu i z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] 2010r. wynika, że biegli rozpoznali u badanej zaburzenia osobowości w sferze emocjonalnej i społecznej. Powyższe okoliczności , zdaniem prokuratora uzasadniają podejrzenie, że stan zdrowia D. K. może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa jej samej i innych uczestników ruchu drogowego. Zdaniem organu, otrzymana z prokuratury informacja jest wiarygodna, a zgodnie z przepisami art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.01.2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( (Dz.U. Nr 2, poz. 15 ze zm.) organ jest zobowiązany do skierowania na badania lekarskie osoby, co do której powziął wiarygodne informacje o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. K. Skarżąca podniosła, że postępowanie dotyczące popełnienia przestępstwa z art. [...] w związku z art. [...] [...], w trakcie którego została poddana badaniu sądowo-psychiatrycznemu, nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Skarżąca podkreśliła, że biegli stwierdzili, że nie jest ona chora psychicznie ani upośledzona umysłowo, a jedynie stwierdzono u niej osobowość zaburzoną w sferze emocjonalnej i społecznej. Zdaniem skarżącej, organ błędnie przyjął, że istnieją przesłanki do skierowania jej na badania lekarskie, kierując się wnioskiem prokuratora, który nie zapoznał się szczegółowo z wnioskami i opiniami zawartymi w opinii sądowo-psychiatrycznej. Skarżąca wskazała nadto, że nigdy nie była karana za przestępstwo komunikacyjne, nie ukarano jej mandatem, nie ma żadnych punktów karnych na swoim koncie. Skarżąca podała, że stawiła się w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, ale nie poddała się badaniu, kiedy okazało się, że jego koszt wynosi 600zł, a jedynym źródłem jej dochodów jest renta chorobowa wynosząca [...] zł. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając ustalenia stanu faktyczne i ocenę prawną zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że powołane przez organ pierwszej instancji przepisy art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7.01. 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami maja na celu ochronę bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dlatego też właściwy organ jest uprawniony do kontroli czy osobom uprawnionym do prowadzenia pojazdów stan zdrowia nie pogorszył się, uniemożliwiając dalsze bezpieczne prowadzenie pojazdów. Ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona, bowiem organ może jej dokonać jedynie wtedy, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy o ruchu drogowym, zarówno bowiem dołączona do wniosku prokuratora opinia lekarzy biegłych psychiatrów, stwierdzająca u D. K. zaburzenia osobowości w sferze emocjonalnej i społecznej, jak też informacja o szpitalnym i ambulatoryjnym leczeniu psychiatrycznym, maja charakter wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. I chociaż nie stwierdzono u skarżącej choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego, to jednak ustalono, że cierpi ona na nawracające zaburzenia [...], objawiające się m.in. [...]. Zdaniem Kolegium, podejrzenie mogących wystąpić przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami jest wystarczającą podstawą do skierowania na badania, [...]. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w postaci opinii psychiatrycznej uprawdopodabnia istnienie u D. K. stanu zdrowia wpływającego na jej zdolność psychofizyczną. Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odwołaniu trudnej sytuacji materialnej skarżącej, organ wskazał na możliwość skorzystania z pomocy w ośrodku pomocy społecznej. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi D. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżąca podniosła te same argumenty co w odwołaniu , a ponadto zarzuciła naruszenie art. 77 §1 i art. 80 kpa, bowiem organ odwoławczy nie zajął stanowiska wobec spostrzeżeń skarżącej i nie podął jej inicjatywy dowodowej. Zdaniem skarżącej wniosek prokuratora o wszczęcie postępowania administracyjnego nie został podpisany, tym samym nie mógł wywrzeć skutków prawnych. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 23. grudnia 2010r. skarga została odrzucona na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011r. przywrócono skarżącej termin do uiszczenia [...] i złożenia odpisu skargi, bowiem skarżąca wykazała, że z powodu długiej hospitalizacji na oddziale [...] nie mogła uzupełnić braków formalnych skargi i uiścić opłaty w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w powyższym zakresie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom orzekającym skutecznie zarzucić, by przy rozstrzygnięciu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Stwierdzić należy, że skarżąca zakwestionowała w niniejszym postępowaniu zasadność skierowania jej na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm). Zgodnie z powyższymi przepisami, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W istocie rzeczy zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestionowania zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy w stanie faktycznym zaistniałym w rozpoznawanej sprawie. W ocenie skarżącej podstawę wydania decyzji kierującej na badania stanowiła źle zinterpretowana opinia biegłych psychiatrów, co ma świadczyć o niewłaściwym zastosowaniu wskazanego wyżej przepisu. W ocenie Sądu istota zagadnienia nie sprowadza się do interpretacji opinii psychiatrycznej przez organy administracji publicznej, lecz do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy informacja o stanie zdrowia, którą otrzymał Starosta [...] z Prokuratury Rejonowej w C. uzasadniała zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej, mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, a więc czy była to informacja wiarygodna. W piśmiennictwie podkreśla się, że "podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem" (tak W. Kotowski, Komentarz do ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2002 r.). Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania musi być przy tym dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu danej osoby. W tym kontekście stwierdzić wypada, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę (por. R.A. Stefański, Komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2005 r.). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 6.11.2009r., sygn. I OSK 126/09, LEX nr 55707, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. W rozpoznawanej sprawie informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego pochodziła od prokuratora, który zgodnie z art. 182 kpa jest uprawniony do zainicjowania postępowania administracyjnego. Informacja ta oparta była na opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Natomiast rzeczą organów administracji publicznej nie było dokonywanie merytorycznej oceny niniejszej opinii, gdyż kwestia zdolności skarżącego do prowadzenia pojazdów stanowi dopiero przedmiot badania przez lekarzy specjalistów, które przeprowadzane jest na skutek skierowania przez starostę. Wobec powyższego należy stwierdzić, że informacja uzyskana przez Starostę [...] z Prokuratury Rejonowej w C. o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia psychicznego skarżącej, z której wynikało, iż posiada osobowość zaburzoną w sferze emocjonalnej i społecznej była informacją wiarygodną, a zatem uzasadniała wydanie decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Należy zauważyć zarzut skarżącej dotyczący wniosku o wszczęcie postępowania okazał się bezpodstawny, bowiem z akt wynika, że wniosek prokuratora został podpisany przez prokuratora A. R. Mając powyższe na względzie, Sąd uznając że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie dopuściły się naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.