II SA/Po 1193/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi G. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu ; o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ M.Dybowski JFS Decyzją Starosty Powiatowego w W. z dnia [...]lipca 1999 r. dokonano rejestracji samochodu osobowego marki "SEAT ALHAMBRA" o numerze nadwozia [...] na nazwisko E. G. i J. oraz wydano dowód rejestracyjny seria nr [...] oraz tablice rejestracyjne nr [...]. Była to druga rejestracja przedmiotowego pojazdu; pojazd ten po raz pierwszy zarejestrowany został w dniu [...] czerwca 1999r. w Urzędzie Miasta i Gminy w B., jako samochód osobowy, na nazwisko jego pierwszego właściciela – E.T. właściciela P. H. U. "E. M.". W dniu [...] czerwca 1999 r. dokonano zmian w tym pojeździe polegających na przebudowaniu jego wnętrza i przystosowaniu jego tylnej części do przewozu ładunków poprzez zamontowanie za fotelami tylnymi stałej przegrody. Opis zmian dokonanych w pojeździe dokumentuje załącznik do zaświadczenia o przeprowadzonym przez R.S. U.-H. S. K. P. SI-00 badaniu technicznym nr [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. W dokumencie tym w punkcie III.3. "rodzaj pojazdu" wpisano "samochód ciężarowy specjalizowany". W oparciu o powyższe dokumenty na wniosek E. T. z dnia [...] czerwca 1999 r. o zmianę w opisie pojazdu przeznaczenia pojazdu, Urząd Gminy i Miasta B. wydał dla tego pojazdu nowy dowód rejestracyjny nr [...], w którego treści w rubryce "rodzaj pojazdu" wpisano "samochód ciężarowy specjalizowany". W tym samym dniu pojazd został zakupiony przez G. E., przy czym faktura VAT Nr [...] z dnia [...]czerwca 1999 r. wystawiona została przez P. H.-U. "E.-M." E. T. na przedsiębiorcę "K. G. E.". Pojazd zakupiono jako samochód ciężarowy. Na wniosek nowych właścicieli pojazdu – G. i J. E. (zgodnie z oświadczeniem G. E. pojazd nabyty został z majątku wspólnego w ramach małżeńskiej wspólnoty majątkowej) w dniu [...] czerwca 1999 r. Starosta Powiatu W. dokonał czasowej rejestracji pojazdu, natomiast w dniu [...] lipca1999 r. pojazd zarejestrował. W wydanych dowodach rejestracyjnych w rubryce "rodzaj pojazdu" wpisano "pojazd ciężarowy". Rejestracji dokonano na podstawie faktury zakupu oraz dotychczasowego dowodu rejestracyjnego. Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej w W. zgłosił sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty W. o rejestracji przedmiotowego pojazdu oraz wystąpił z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem Prokuratora decyzja Starosty wydana została z rażącym naruszeniem art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 oraz art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zmianami) oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59 poz. 632), poprzez zmianę w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu samochodowego osobowego na ciężarowy bez uprzedniego uzyskania świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło na wniosek Prokuratora postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Starosty Powiatu W., a decyzją z dnia [...]lutego 2002r. Nr [...], na podstawie art. 156§1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło jej nieważność. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołało przepisy art. 68 ust. 1, 2 i 9 wyżej wskazanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując na wynikający z tych przepisów obowiązek przedłożenia organowi rejestrującemu świadectwa homologacji pojazdu typu w przypadku, gdy dokonano zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa. Powołując się na przepis art. 68 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz.U. z 1979 r. Nr 16 poz. 8) Kolegium wyjaśniło, iż dany typ pojazdu zaopatrzony w dodatkowe wyposażenie przeznaczone do ochrony pasażerów, winno posiadać odrębną homologację. Kolegium wskazało ponadto, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto pogląd, iż przy dokonaniu zmian w typie pojazdu obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji ciąży na podmiocie dokonującym takiej zmiany, stąd dopiero spełnienie tego wymogu umożliwia właścicielowi wprowadzenie zmiany w dowodzie rejestracyjnym. Każde dokonanie w dowodzie rejestracyjnym takiej zmiany wyłącznie na podstawie oceny technicznej, opisu zmian dokonanych oraz zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym, pojazdu stanowi rażące naruszenie wskazanych przepisów. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca G. E. podniosła, iż przytoczone przez organ orzeczenia oraz stan prawny nie dotyczą jej pojazdu, który jako ciężarowy zarejestrowany został 15 lipca 1999 r., stąd dla oceny ważności decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym miarodajny jest stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania. Zdaniem skarżącej obowiązujące wówczas przepisy w przypadku dokonania zmian w pojazdach używanych po ich rejestracji wymagały jedynie przeprowadzenia badań technicznych, a późniejsze orzeczenia NSA nie mogą dotyczyć decyzji wydanych wcześniej. Wskazując, iż decyzja rejestrująca pojazd nie naruszyła prawa, skarżąca wniosła o uchylenie wydanej przez Kolegium decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy swojej pierwszej decyzji w sprawie, w całości podtrzymując argumentację w niej zawartą. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji Kolegium, zarzucając organowi pominięcie interpretacji przepisów prawa, powszechnie stosowanej w dacie rejestrowania pojazdu oraz zastosowanie nie obowiązujących w tym czasie przepisów prawa. Skarżąca podniosła, iż jako podatnika nie powinny obciążać jej skutki błędów ustawodawcy oraz organów stosujących prawo. W odpowiedzi na skargę Kolegium w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Istota niniejszej sprawy dotyczy wyjaśnienia, czy rejestrując przedmiotowy pojazd jako samochód ciężarowy organ rejestrujący zobowiązany był do zażądania przedłożenia świadectwa homologacji typu dla tego pojazdu w związku z dokonanymi wcześniej zmianami w jego wnętrzu. W niniejszej sprawie zmiany te dokonane zostały przez pierwszego właściciela pojazdu, na którego wniosek Urząd Miasta i Gminy w B. dokonał zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu poprzez wpisanie w rubryce rodzaj pojazdu – "pojazd ciężarowy", wydając w dniu [...] czerwca 1999 r. Wpisu zmiany w rubryce "rodzaj pojazdu" dokonano na podstawie przedłożonego wniosku o zmianę w opisie pojazdu zarejestrowanego oraz załączonych do tego wniosku dotychczasowego dowodu rejestracyjnego, zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz opisu zmian dokonanych w pojeździe. Tymczasem obowiązujący w tej dacie przepis art. 68 ust. 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w wypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy. Zmiana rodzaju pojazdu i jego przeznaczenia, związana z przerobieniem samochodu osobowego na ciężarowy, mieści się w pojęciu zmiany typu pojazdu w rozumieniu tego przepisu (por. uchwała NSA z dnia 1 lipca 2002r. sygn. OPK 22/02, ONSA 2003/2/52 ). Zmiany tej nie można przy tym traktować mniej rygorystycznie niż zmiany przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu, co jest również objęte przepisem art. 68 ust. 9 prawa o ruchu drogowym, nakładającym obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji na dany przedmiot lub część pojazdu (por. uchwała NSA z dnia 23 października 2000 r. sygn. akt OPK 17/00). Tym samym zmiana oznaczenia rodzaju pojazdu możliwa była wyłącznie po przeprowadzeniu homologacji typu oraz przedłożeniu stosownego świadectwa homologacji. Obowiązku tego pierwszy właściciel przedmiotowego pojazdu nie dochował. Przedmiotowy pojazd skarżąca nabyła jako "samochód ciężarowy". Jak wyżej wyjaśniono pojazd ten nie był zwolniony z obowiązku homologacji w związku z dokonanymi w nim zmianami wnętrza nadwozia, w wyniku których możliwe było jego użytkowanie jako samochodu ciężarowo-osobowego. Po dokonaniu tej zmiany samochód ten nie został poddany ponownej homologacji, a więc nie została dokonana zmiana "świadectwa homologacji" tego pojazdu. Tym samym w świetle obowiązujących przepisów prawnych pojazd ten nadal powinien być traktowany jako "samochód osobowy", także na etapie rejestrowania pojazdu przez Starostę Powiatu W.. Właśnie ten organ jako pierwszy wydawał decyzję rejestrującą przedmiotowy pojazd jako samochód ciężarowy, stąd przed jej wydaniem powinien zażądać przedłożenia świadectwa homologacji typu w związku z dokonanymi w nim zmianami. Zmiana wpisu w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego pojazdu, która miała miejsce w dniu [...]czerwca 1999 r. w Urzędzie Miasta i Gminy w B., była bowiem jedynie czynnością materialno-techniczną, przeprowadzoną w ramach pierwszej decyzji rejestracyjnej. Kupując pojazd w takim właśnie stanie faktycznym oraz prawnym skarżąca przejęła na siebie obowiązek zawiadomienia o zmianie innych danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. W przypadku pochodnego nabycia prawa własności, nabywca uzyskuje bowiem prawo własności w takich granicach, w jakich przysługiwało ono zbywcy, a nadto nie może uzyskać więcej praw, aniżeli miał poprzednik (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1998 r. sygn. II S.A. 1249/98). Zgodnie z §14 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów do zawiadomienia o zmianie innych danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, innych aniżeli wynikających z wymiany nadwozia/podwozia, należy dołączyć dokumenty potwierdzające, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów. O tym, że w przypadku dokonania zmiany wnętrza pojazdu, w wyniku której nastąpiła zmiana typu pojazdu, dokumentem takim musi być świadectwo homologacji typu, decyduje wcześniej przedstawiona wykładnia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, rejestracja pojazdu nie może nastąpić, a jeżeli nastąpiła, to zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej oraz wydanego nowego dowodu rejestracyjnego. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Służy on eliminacji z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów administracji dotkniętych najcięższymi wadami prawnymi, wymienionymi w art. 156 §1 k.p.a. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z rażącym naruszeniem prawa, wymienionym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA OZ w Katowicach z 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582/98). Na etapie wydania zaskarżonej decyzji rejestracyjnej doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego regulujących postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu, bowiem dokonano rejestracji pojazdu jako ciężarowego na podstawie dowodu rejestracyjnego, w którym zmiana oznaczenia rodzaju pojazdu nastąpiła pomimo braku świadectwa homologacji typu. W świetle przepisów regulujących tryb rejestracji pojazdów, tj. art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz §2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, lecz także zgodne ze stanem faktycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1998 r. sygn. II S.A. 32/98). Z powyższego wynika, że nie zostały spełnione przez skarżącą pozytywne przesłanki, umożliwiające w myśl art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym zarejestrowanie przedmiotowego samochodu, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu W. w przedmiocie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest takim właśnie rozstrzygnięciem, wydanym w oparciu o przepis art. 156§1 pkt 2 k.p.a. i wbrew zarzutom skargi, nie narusza prawa, zarówno materialnego, jak i procesowego. W świetle powyższego zarzut skargi, dotyczący odmiennego uregulowania przedmiotowej materii w dacie wydania decyzji rejestrującej, jest chybiony i jako taki nie może zostać uwzględniony. Przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji wymagały, aby przedmiotowy samochód posiadał świadectwo homologacji typu wydane po dokonaniu zmian w jego wnętrzu, stąd wydając zaskarżone decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosowało wobec pojazdu skarżącej wyłącznie obowiązujące wówczas przepisy. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ M. Dybowski JFS