II SA/Po 1211/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. C. reprezentowana przez adw. A. J. wraz ze skargą kasacyjną wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentowała, że w związku z niskimi dochodami nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które mogą powodować uszczerbek dla jej utrzymania. Oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem. Rodzina utrzymuje się z emerytury rolniczej skarżącej w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz dochodu syna z gospodarstwa rolnego [...] zł netto miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że koszty jakie ponosi to opłata za energię elektryczną [...] zł, opłata za RTV, na leki wydaje około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że ma mieszkanie użyczone przez syna o powierzchni [...] m² wraz z prawem do używania kuchni i łazienki. Posiada działkę rolno-siedliskową o powierzchni [...] arów z domem mieszkalnym w stanie surowym oraz garażem. Nie posiada natomiast wartościowych ruchomości, oszczędności, czy papierów wartościowych. Skarżąca podała, że syn posiada gospodarstwo rolne z domem, oborą, stodołą i garażem. Zabudowania syna pochodzą z 1930 r. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do pełnej sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zwłaszcza syna oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT). W tym zakresie zwrócono się także o podanie rodzaju i wielkości oraz przychodów i kosztów prowadzenia działalności rolniczej, w tym czy syn pobiera dopłaty i w jakiej wysokości. Ustalenie rzeczywistych okoliczność w tym zakresie w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wezwano także do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Następnie zobowiązano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Wezwano także skarżącą do podania jakie ona i osoby z którymi mieszka posiadają samochody, oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania całej rodziny, gdyż wysokość realnie ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Zarządzenie prawidłowo doręczone pełnomocnikowi w dniu 08 stycznia 2016r. pozostało w istocie bez odpowiedzi. Pełnomocnik pismem z 18 stycznia 2016r. wyjaśnił, że syn skarżącej odmawia przedłożenia dokumentów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedłożenia rachunków bankowych, zatem skarżąca zdecydowała się na uiszczenie wpisu sądowego. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że pod adresem zamieszkania skarżącej mieszka także jej córka W. S. Nadto korespondencję kierowaną do córki skarżącej odbiera jej córka – M. T. Nadto skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. W pierwszej kolejności ustalenia wymaga zatem stan rodziny skarżącej, brak wyjaśnienia tej podstawowej kwestii uniemożliwia oceną możliwości płatniczych skarżącej. Z istoty prawa pomocy wynika, bowiem, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniać należy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, dochodów i kosztów utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a za takie uważać można osoby mieszkające pod wspólnym adresem i odbierające korespondencję jako domownicy. Okoliczność ta pomimo wezwania nie została przez skarżącą nadal w pełni wyjaśniona. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu rodzinnego, finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja rodzinna i finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Brak współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na ustalenie w jakiej części może uiścić koszty sądowe niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska