II SA/Po 1212/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 marca 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] sierpnia 2014r. Nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca K. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rektora i jednocześnie uiściła kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego. W dniu 18 marca 2015r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF uzasadniła, że jest osobą samotną, bezdzietną i samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Od września 2014r. do stycznia 2015r. otrzymywała wynagrodzenie za pracę w wysokości nieprzekraczającej minimalnego wynagrodzenia krajowego. Obecnie jest bezrobotna bez prawa do zasiłku i zarejestrowana w urzędzie pracy. Na tą okoliczność przedłożyła kserokopię decyzji Starosty o uznaniu za bezrobotną od 12 marca 2015r. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podała, że jest współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m², nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha oraz innego budynku mieszkalnego o powierzchni [...] m² w miejscowości K. W. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedłożyła kserokopię decyzji o podatku rolnym i od nieruchomości za 2015r. z adnotacją o zapłaceniu należności w dniu 16 marca 2015r. Nadto posiada oszczędności w kwocie [...]zł. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania oraz rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strona ponosi samodzielnie koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni powinna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w P. Wprawdzie od stycznia nie pracuje, to zarejestrowała się jako osoba bezrobotna od 12 marca. Nie podała że ma zaległości w bieżących płatnościach związanych z utrzymaniem się w P., potwierdziła przy tym, że zapłaciła podatek od nieruchomości za 2015r. Nadto zadeklarowała, że dysponuje oszczędnościami wielokrotnie przekraczającymi wymagane koszty sądowe w niniejszej sprawie. Koszty sądowe stanowią należności publiczno-prawne i powinny być zapłacone w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych wydatków koniecznego utrzymania skarżącej. Skoro skarżąca dysponuje wolnymi środkami, to przyjąć należy, że zapłaciła wszystkie koszty swojego koniecznego utrzymania. Zasadą jest, że skoro wnioskodawczyni dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Zaznaczyć przy tym należy, że poniesienie kosztów sądowych będzie rozłożone w czasie. Wskazać należy, że skarżąca jest także współwłaścicielem nieruchomości mieszkalnych oraz nieruchomości rolnej. Z istoty prawa pomocy wynika, że co do zasady z jego dobrodziejstwa nie mogą korzystać osoby dysponujące majątkiem nieruchomym, gdyż stanowi on źródło dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym uzyskiwania dopłat do gruntów, a także uzyskiwania czynszu z wynajmu budynków, czy wydzierżawienia gruntów. Można również sprzedać posiadane udziały w nieruchomości i otrzymać z tego tytułu dodatkowe dochody. W takim stanie rzeczy, brak podstaw uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych w całości, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska