II SA/Po 122/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. wniosku J. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...]; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem nienależnej opłaty kancelaryjnej. /-/ W. Batorowicz Wyrokiem z dnia [...] listopada 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J. K. (zwanego dalej "Skarżącym") na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którego przedmiot opisano w rubrum. Odpis sentencji wyroku został wysłany do wszystkich stron oraz uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. Przesyłka z rzeczonym odpisem została nadana do Skarżącego i jego żony – A. K. jako uczestniczki postępowania. W związku z niepodjęciem przesyłki (dwukrotnie awizowanej), odpis sentencji wyroku powrócił do tut. Sądu, natomiast skutek doręczenia datuje się na dzień [...] listopada 2021 r. W tym samym dniu nastąpił także skutek doręczenia odpisu wyroku względem żony Skarżącego. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] listopada 2021 r. Skarżący zawnioskował o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie go wraz z odpisem wyroku. W motywach swojego wniosku, Skarżący wskazał, że po powrocie z drugiego miejsca zamieszkania ([...]) dowiedział się o próbie doręczenia przesyłki poleconej. W urzędzie pocztowym powziął wiadomość, iż była to korespondencja z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W dniu [...] grudnia 2021 r. Skarżący dowiedział się o tym, że wydano wyrok w sprawie z jego skargi. Jak twierdzi Skarżący, uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, albowiem wyjeżdżając nie mógł odebrać korespondencji, a w miejscu jego zamieszkania nie było nikogo. Miejsce zamieszkania w Berlinie ułatwia jemu dalsze podróże do miejsc, w których odbywa leczenie chorób, z którymi zmaga się od lat. W trakcie próby doręczenia korespondencji Skarżący przebywał poza granicami Polski. Do wniosku dołączono dowód opłaty kancelaryjnej, a także kopie dokumentacji medycznej w języku niemieckim na potwierdzenie odbywanego leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] listopada 2021 r. jest niezasadny. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Tylko łączne spełnienie tych przesłanek skutkuje przywróceniem terminu do dokonania czynności, której uchybiono w związku z upływem terminu. Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że Skarżący nie dopełnił obowiązku uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu. Przez uprawdopodobnienie nie należy rozumieć udowodnienia. Jest to środek zastępczy dowodu w ścisłym rozumieniu i nie daje pewności, lecz wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 527/11, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA", zob. także H. Knysiak-Sudyka, Komentarz do art. 87 [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 644). Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro przepis art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, dostępne w CBOSA). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie uprawdopodobniono okoliczności, iż Skarżący nie ponosi winy w zakresie uchybienia terminowi. Zgodnie z twierdzeniami Skarżącego, których Sąd nie kwestionuje, w związku z leczeniem odbywanym poza granicami Polski, częste wyjazdy Skarżącego oznaczają jego absencję, co niewątpliwe utrudnia kontakt z nim. Pobyt za granicą i w związku z tym niepodjęcie korespondencji nie stanowi w przekonaniu Sądu w składzie orzekającym, obiektywnej okoliczności, której wystąpienie oznacza brak winy ze strony Skarżącego. Znamienne jest to, że Skarżący, jak każda strona postępowania sądowoadministracyjnego jest uprawniona do ustanowienia pełnomocnika, który będzie dokonywać czynności procesowych w toku tego postępowania. W myśl art. 36 pkt 3 p.p.s.a. pełnomocnictwo może być udzielone do dokonywania tylko niektórych czynności w postępowaniu np. odbiór korespondencji. Z kolei w przepisie art. 35 § 1 p.p.s.a. ustawodawca wymienia podmioty, które mogą być pełnomocnikiem. Inną możliwością, jaką niewątpliwie posiadał Skarżący, a z której nie skorzystał to zawiadomienie tut. Sądu o czasowej zmianie adresu do korespondencji. Gdyby Skarżący zawiadomił Sąd, że we wskazanym przez niego okresie przebywa poza granicami kraju i wskazał adres, tut. Sąd skierowałby korespondencję z uwzględnieniem informacji strony. W myśl art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. Jak wynika z § 2 powołanego przepisu, w razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu. Sąd nie znał adresu pobytu Skarżącego poza granicami Polski. Na marginesie, należy wskazać, że Sąd powiadomił Skarżącego o rzeczonym obowiązku w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r., kiedy wzywał Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL (k. 17 akt sądowych). Skarżący nie powiadomił Sądu o czasowej zmianie miejsca zamieszkania, nie wskazał nowego adresu do korespondencji, a także nie skorzystał z możliwości ustanowienia pełnomocnika, który odbierałby korespondencję jego imieniu. W związku z tym jedynym dopuszczalnym wnioskiem jest to, że Skarżący miał obiektywnie możliwość uchronienia się przed skutkami niepodjęcia korespondencji sądowej. Jego zaniedbanie sprawiło, że niepożądany dla niego skutek zaistniał. Tym samym należy uznać, że nie dopełniono obowiązku uprawdopodobnienia braku winy w zakresie uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] listopada 2021 r. Sąd uznał, że Skarżący spełnił pozostałe wymagania dla przywrócenia terminu do dokonania czynności, jednakże ta okoliczność nie ma żadnego znaczenia, gdyż tylko łączne spełnienie wszystkich wymagań może skutkować przywróceniem terminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności wniosku Skarżącego będącego przedmiotem rozpoznania. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (pkt I. sentencji postanowienia). Ponadto należało zwrócić uiszczoną opłatę kancelaryjną. W myśl art. 225 p.p.s.a. opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. W związku z odmową przywrócenia terminu i niemożnością sporządzenia uzasadnienia zapadłego wyroku, uiszczoną opłatę kancelaryjną należało potraktować jako opłatę nienależną. Tym samym zachodziła podstawa do jej zwrócenia Skarżącemu, o czym orzeczono na podstawie art. 225 p.p.s.a. (pkt II. sentencji postanowienia). /-/ W. Batorowicz