II SA/Po 1221/17

Dnia 8 maja 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł, skarżący M.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący argumentował, że z uwagi na stan zdrowia nie dysponuje pracą, dochodami i jakimikolwiek środkami na utrzymanie, co powoduje że od maja 2011 roku znajduje się pod opieką matki utrzymującej się z emerytury w wysokości [...] zł, w zakresie dachu nad głową i pożywienia. Podał, że jego matka również choruje, co sprawia, że uzyskiwane z emerytury środki reglamentowane są na leczenie i związane z tym koszty, w pozostałej niewielkiej części stanowiąc źródło utrzymania gospodarstwa domowego. Nadto skarżący oświadczył, że obecne środki pozostające w dyspozycji matki skarżącego wraz z uzyskanymi w styczniu 2014 roku z likwidacji polisy ubezpieczeniowej przez wnioskodawcę, stanowić muszą zaplecze zabezpieczenia środków materialnych dla przeprowadzenia zabiegów ratujących życie i zdrowie matki wnioskodawcy. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku skarżący podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych oszczędności. Nadto wskazał, że z emerytury matki do 2014r. do [...] zł miesięcznie przeznaczane było na jej i wnioskodawcy leczenie, do tego dochodziły koszty wizyt z dojazdami w ośrodkach zdrowia, rehabilitacji u specjalistów schorzeń. Obecnie wszelkie środki poza absolutnie niezbędnymi do utrzymania gromadzone są na operacje i zabiegi. Stan zdrowia uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy, a wysokość emerytury matki wnioskodawcy uśredniona na dwie osoby – swą wysokością uniemożliwia uzyskanie pomocy społecznej, co sprawia, że emerytura jego matki staje się jedynym źródłem utrzymania. Skarżący podkreślił, że jego matka sprawuje nad nim opiekę wyłącznie w zakresie dachu nad głową i pożywienia i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Wnioskodawca nie wskazał wysokości zobowiązań i stałych wydatków. W celu uzyskania aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego zwrócono się do niego w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie wszystkich aktualnych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W ramach uzupełnienia wniosku M. K. wyjaśnił, że stan zdrowia jego matki wymaga dalszego zaangażowania w zakresie dotąd świadczonej pomocy i opieki i zaznaczył, że nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w sposób wykraczający poza korzystanie z jej wsparcia przy zapewnieniu dachu nad głową i pożywienia, a więc w granicach nieprzyznanej pomocy społecznej. Matka wnioskodawcy jest inwalidką II grupy, co powoduje konieczność sprawowania nad nią opieki i uniemożliwia zarejestrowanie w urzędzie zatrudnienia oraz uniemożliwia zakwalifikowanie do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej, przez co pozostaje on bez pracy i środków na utrzymanie. Stałe wydatki w skali miesiąca wnioskodawcy pozostawiają do dyspozycji kwotę nie przekraczającą [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że zlikwidował konto bankowe i polisy ubezpieczeniowe, a pozyskane z tego tytułu środki w lutym 2014 roku przekazał na konto jego matki. Ponadto zastrzegł, że z powodu stanu zdrowia nie może podjąć żadnego zatrudnienia, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada żadnych źródeł dochodów i w związku z tym nie ma obowiązku składania zeznania podatkowego PIT. M.K. oświadczył, że nie posiada samochodu. Z powodu braku zatrudnienia i braku możliwości zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny ze względu na stan zdrowia dotąd korzystał wyłącznie z ograniczonej odpłatnej pomocy lekarskiej, a obecnie redukuje wydatki na własne leczenie celem umożliwienia gromadzenia środków dla chorej matki na jej leczenie. Wnioskodawca nie przedstawił szczegółowego spisu miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania z zastrzeżeniem, że informacje w tym temacie prześle pocztą elektroniczną. Natomiast na koszty leczenia przeznaczył miesięcznie do 2014 roku około [...] zł miesięcznie. Nie wyjaśnił również jaki posiada tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania w P. przy ulicy [...] tylko wniósł o udostępnienie informacji publicznej na jakiej podstawie jest wzywany do wyjaśnienia powyższej okoliczności. Ponadto wniósł o wystąpienie do organów dysponujących stosownymi danymi o ich udostępnienie zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2015 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu udokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca powinien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu, aby zobrazować sytuację majątkową, rodzinną i finansową wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego wezwano do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. M.K. nie złożył wystarczających i spójnych informacji, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na poniesienie kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Wnioskodawca próbuje przerzucić na sąd obowiązek wykazania, że zasługuje on na przyznanie prawa pomocy wnioskując o przeprowadzenie czynności dotyczących pozyskania stosownych dokumentów na potwierdzenie rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, podczas gdy z mocy ustawy obowiązek ten spoczywa na podmiocie ubiegającym się o pomoc ze strony państwa. Przede wszystkim wnioskodawca nie wyjaśnił z jakich środków finansuje swoje bieżące koszty utrzymania skoro nie posiada żadnych dochodów, a matka zapewnia skarżącemu jedynie "dach nad głową i wyżywienie". Tym bardziej, że wnioskodawca oświadczył, iż ogranicza koszty własnego leczenia odpłatnego celem gromadzenia środków na leczenie chorej, co oznacza, że dysponuje on środkami finansowymi. Nie wyjaśnił również z jakich względów stan zdrowia uniemożliwia jego rejestrację w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, a także dlaczego nie może ubiegać się o środki z pomocy społecznej, skoro deklaruje, że nie posiada żadnych dochodów. Wnioskodawca nie wyjaśnił również jaki posiada tytuł do nieruchomości w której zamieszkuje. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i materialnej oraz rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa oraz rodzinna skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. Niewykonanie w sposób rzeczywisty wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; postanowienie NSA z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cbois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego należało odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga