II SA/Po 123/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2012r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. M. i J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący H. M. i J. M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku argumentowali, że uzyskane dochody przeznaczają na spłatę pożyczki. Uiszczają bieżące opłaty, z których część środków przeznaczają na leki, niewiele już pozostaje na żywność. Ponoszą inne należności publicznoprawne. Podali, że nie są w stanie opłacić opłaty od skargi. Oświadczyli, że ponoszą należności z tytułu wnoszonych skarg w całości bez żadnych zwolnień. Wnioskodawcy oświadczyli, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe utrzymują się z wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni w wysokości 1.700 zł oraz emerytury wnioskodawcy w wysokości 1.400 zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej majątku podali, że wnioskodawczyni posiada we współwłasności część działki po rodzicach wraz z częścią domu, w którym użytkuje kuchnię i pokój. Nie posiadają innych nieruchomości, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, skarżący zostali wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwania prawidłowo doręczone pozostały bez jakiejkolwiek odpowiedzi (k. 31, 32 akt sąd.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Niewystarczające jest gołosłowne twierdzenie, że nie stać ich na zapłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że jak sami podali, dotychczas uiszczali wszystkie należne opłaty związane z wniesieniem odwołań i skarg. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. W istocie wnioskodawcy zaniechali udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową. Skarżący, pomimo zobowiązania nie podali wysokości wszystkich swoich stałych, jak i dorywczych dochodów oraz nie przedłożyli kopii zeznań podatkowych lub innych dokumentów źródłowych potwierdzających łączną wysokość środków jakie uzyskują. Pomimo wezwania nie przedłożyli wyciągów z rachunku bankowego, które przedstawiają wprost skalę środków jakimi wnioskodawcy rzeczywiście rozporządzają. Nadto nie ustosunkowali się do wezwania dotyczącego wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania oraz posiadanych samochodów, co również stanowi okoliczność pozwalającą na ustalenie wysokości środków, jakimi realnie dysponują. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców, pozwalających określić, czy ich łączne dochody nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Uniemożliwili ustalenie, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania pozostają jeszcze wolne środki, które mogliby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, chociażby w części. Należy w tym miejscu podkreślić, iż brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskujących. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżących, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska