II SA/Po 1231/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia oddalić wniosek. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 23 maja 2012r. odrzucił skargę H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. z uwagi na brak uiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi. Skarżący złożył wniosek o prawo pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego do skargi kasacyjnej w sprawie wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest emerytem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym o powierzchni 255 m² w P., który ukończony jest w 20%, reszta nie nadaje się do zamieszkania. Wskazał, że wprawdzie emeryturę na dość wysoką, ale nie wystarcza ona na koszty eksploatacyjne domu. Podał, że ostatni koszt gazu wyniósł 1.235,75 zł, a zimą rachunki za gaz są 3-krotnie wyższe. Oświadczył, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Emerytura wynosi 2.315,93 zł. miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżący oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2011r.). Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wezwano także skarżącego do podania spisu koniecznych kosztów bieżącego jego utrzymania, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Nadto wezwano do podania z jakich źródeł pokrywa koszty gazu w wysokości przekraczającej, jak sam oświadczył, kwotę 3.600 zł w okresie grzewczym. Okoliczność ta jest istotna z uwagi na fakt, że skarżący podał, że utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 2.315 zł miesięcznie. Nadto wezwano skarżącego do ustosunkowania się co do wyniku finansowego z działalności gospodarczej pod nazwą Firma A, wynikającej z ogólnodostępnych internetowych baz danych. Nadto zobowiązano skarżącego do opisania posiadanych nieruchomości wraz z informacją jakie przynoszą dochody i jakich wymagają kosztów utrzymania oraz do podania, jakie skarżący posiada samochody. Okoliczności te również pozwalają ocenić sytuację finansową skarżącego i wysokość środków jakimi realnie dysponuje. Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście, ale do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi (k. 97 akt sąd.). Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Przykładowe dokumenty źródłowe zostały wymienione w §4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części. Z akt sprawy wynika jedynie, że wnioskodawca sam utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego. Nadto dysponuje majątkiem nieruchomym, który jak podał nie przynosi dochodów, a wymaga kosztów związanych z jego eksploatacją i utrzymaniem. Wyliczył stawki wzrostu cen za żywność i media w okresie ostatnich 10 lat, przy wzroście emerytury jedynie o 29 %. Nadto podał koszty ogrzewania domu, które w okresie grzewczym przekraczają kwotę 3.600 zł. Zgodnie z oświadczeniem jego dochody natomiast są stałe i wynoszą jedynie 2.315 zł miesięcznie. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że wnioskodawca nie zrealizował warunku wykazania, że nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Złożone na formularzu w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na choćby częściowe pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Niemożliwe okazało się, więc uwzględnienie rozpoznawanego wniosku, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska