II SA/Po 1244/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi U. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmówił R. F. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matka U. F. Pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. U. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Wskazała, że nie może pogodzić się z zaskarżoną decyzją, albowiem jej córka nie może pracować zawodowo ze względu na konieczność opieki nad nią. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] 2013 r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania U. F., na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 i art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że odwołanie od decyzji administracyjnej wydanej w danej sprawie przysługuje na podstawie art. 127 k.p.a. wyłącznie stronie tego postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie organu odwoławczego przymiot strony w sprawach o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego mają jedynie osoby, na rzecz których świadczeni to może być przyznane. Z akt sprawy wynika, że z żądaniem przyznania świadczenia wystąpiła do organu R. F. podnosząc, że jako córka niepełnosprawnej w znacznym stopniu U. F. sprawuje nad nią stałą opiekę i w związku z tym nie może podjąć zatrudnienia. Nie ulega więc - zdaniem organu odwoławczego - wątpliwości, że właśnie ona jest stroną toczącego się postępowania, co też zostało uznane przez organ I instancji. W ocenie organu II instancji składając odwołanie U. F., jako osoba, nad którą wnioskująca sprawuje opiekę może mieć w sprawie interes faktyczny, to nie posiada jednak interesu prawnego tj. nie jest podmiotem praw i obowiązków w sprawie o wnioskowany specjalny zasiłek opiekuńczy. Kolegium wskazało też, że U. F. nie wykazała ówcześnie, że składając odwołanie działała w imieniu swej córki. Uznawszy zatem, że wnosząca odwołanie nie ma przymiotu strony w sprawie objętej zakwestionowaną decyzją, Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania. U. F. wniosła do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Podniosła, iż choruje na padaczkę i zwyrodnienie stawów i dlatego córka opiekuje się nią i nie może podjąć pracy. Załączyła do skargi dokumentacje medyczną i kopię legitymacji rencisty. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, choć nie z przyczyn w niej podniesionych. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 134 w zw. z art. 28 i art. 127 k.p.a. oraz art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziło niedopuszczalność odwołania U. F. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] 2013 r. o odmowie przyznania R. F. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad jej niepełnosprawną matką U. F. Zważyć należy, iż adresatem decyzji organu I instancji była R. F. – córka skarżącej U. F. To ona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] 2013 r. odmówił właśnie R. F. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną U. F. Decyzję tę doręczono R. F. w dniu 6 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. matka R. F. – U. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu, zważywszy na okoliczność, że rzeczywiście – jak stwierdził organ odwoławczy – stroną postępowania w sprawie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wyłącznie osoba ubiegająca się o to świadczenie – obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. było ustalenie i wyjaśnienie (pouczenie), czy U. F. wnosi odwołanie w imieniu swoim, czy w imieniu córki – R. F., jako jej pełnomocnik. Przepis art. 8 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organy te obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Mając zatem na względzie powołane zasady (pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i informowania) rządzące postępowaniem administracyjnym, a także wiedząc, że jedynie wnioskodawczyni R. F. przysługuje na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych przymiot strony niniejszego postępowania, obowiązkiem organu odwoławczego w niniejszej sprawie, było wezwanie U. F. do podania, czy odwołanie wnosi w imieniu własnym, czy w imieniu swej córki R. F.. Jednocześnie Kolegium powinno wyjaśnić U. F., że stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wyłącznie wnioskodawczyni, tj. osoba, która domaga się tegoż świadczenia, czyli jej córka R. F. W ocenie Sądu brak ze strony organu odwoławczego powyższych czynności i poprzestanie bez jakiegokolwiek wyjaśnienia na uznaniu, że odwołującym w niniejszej sprawie jest U. F., świadczy o naruszeniu powołanych norm określonych w art. 8 i 9 k.p.a. Trzeba bowiem zauważyć, że niewyjaśnienie skarżącej przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, komu przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzi do zamknięcia stronie postępowania – R. F. drogi do wniesienia środka odwoławczego od decyzji organu I instancji. Tym bardziej zatem, mając na względzie, że brak powyższych wyjaśnień rzutuje na sytuację procesową strony, organ odwoławczy powinien po wniesieniu odwołania z dnia 9 sierpnia 2013 r. zwrócić się do U. F. ze stosownym pouczeniem i żądaniem podania, czy odwołanie wnosi w imieniu swoim, czy córki. W związku z powyższym, Sąd uznał, że powyższe naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Wystarczy wskazać, że w sytuacji, gdyby skarżąca, na skutek wyjaśnienia jej sytuacji procesowej przez organ odwoławczy, podała, że odwołanie wnosi w imieniu swej córki R. F., Kolegium zobowiązane byłoby do merytorycznego rozpoznania odwołania, a zatem zbadania, czy trafnie organ I instancji odmówił przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na marginesie Sąd pragnie zaznaczyć, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia art. 134 k.p.a. Przepis ów stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uchwale z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98 (publ. ONSA 1999/4/119, Prok. i Pr. – wkł. 1999/10/40, Wokanda 1999/11/35) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Stanowisko to zostało zaaprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przyjmuje się, że twierdzenie wnoszącego odwołanie, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego, podlega weryfikacji w toku postępowania odwoławczego i w razie jej negatywnego wyniku, organ odwoławczy winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie stwierdzić niedopuszczalność odwołania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2011 r., II SA/Kr 177/11, Lex nr 795671, również wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2009 r., II SA/Gd 747/08, Lex nr 485352). Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. - zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku. O wykonalności zaskarżonej zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.