II SA/Po 1287/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 marca 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca A. G. reprezentowana przez syna D. G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł wniosła o prawo pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że żyje tylko z niewielkiej emerytury, która nie wystarcza nawet na jedzenie i potrzebne leki. Podała, że sama prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Zakreśliła rubryki dotyczące posiadanego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i wartościowych przedmiotów oraz stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Podała, że otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2012r.). Z akt sprawy wynika bowiem, że pod adresem zamieszkania skarżącej mieszka jej syn D. oraz D. (k. 43 akt sad.). Nadto D. G. oświadczył, że aktem darowizny otrzymał od matki gospodarstwo rolne. Następnie wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z jej rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Zobowiązano skarżącą do opisania posiadanych, dzierżawionych i wynajmowanych nieruchomości, wraz z podaniem jakie przynoszą dochody i jakich kosztów wymaga ich utrzymanie. Wezwano także skarżącą do podania jakie posiada i użytkuje samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Powyższe wezwanie, prawidłowo doręczone dorosłemu domownikowi (synowi skarżącej D.) w dniu 20 lutego 2014r., do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W niniejszej sprawie oświadczenie skarżącej o braku wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami pozostaje w sprzeczności w danymi wynikającymi z akt sprawy. Syn D. będący pełnomocnikiem skarżącej mieszka z nią pod jednym adresem. Nadto z adnotacji poczty wynika, że korespondencję do pełnomocnika odbiera dorosły domownik – brat D. (drugi syn skarżącej) - to wspólne zamieszkanie z innymi osobami uzasadnia ocenę, że skarżąca wraz z nimi współtworzy wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową skarżącej domagającej się skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Syn skarżącej (D.) wskazał także, że prowadzi gospodarstwo rolne, zatem jego sytuacja finansowa ma istotny wpływ na możliwości płatnicze skarżącej. Wyjaśnienia wymagało zatem również jaki majątek posiada oraz jakie dochody uzyskuje drugi syn skarżącej (D.). Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, nie odzwierciedla zatem pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja rodzinna i finansowa wnioskodawczyni nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska