II SA/Po 1327/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skarg W.K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...],[...],[...], [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego o d d a l a s k a r g i /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ B.Popowska JF 4/II SA/Po 1327/03 UZASADNIENIE Decyzjami z dnia [...] lutego 2003 r. o numerach: [...], [...], [...],[...]działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Oddziału ds. Dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miasta w P. Delegatura G. z powołaniem przepisu art. 151 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego uchylił decyzje własne, na mocy których W.K. przyznano dodatki mieszkaniowe na przestrzeni dwóch lat, od [...] września 2000 r. do [...] września 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż decyzje wydano po wznowieniu postępowań w sprawie przyznania tych świadczeń, a podstawą wznowienia postępowań był przepis art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., w związku z ujawnieniem nieprawdziwości oświadczenia strony o wysokości osiąganych przez nią dochodów. Organ wyjaśnił, iż składając kolejne wnioski o przyznanie świadczenia strona zataiła swoje dodatkowe zatrudnienie w Grupie W. M.P.T. P.H.U. "T." od dnia [...] stycznia 2000r., a uwzględnienie tych dochodów na potrzeby ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego pozbawia ją prawa do tego świadczenia. Organ wyjaśnił ponadto, iż zgodnie z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych strona zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości jeżeli zostało ono przyznane na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. Składając odwołanie od powyższych decyzji W.K. przedłożył dokumenty na okoliczność stwierdzonej u niego choroby psychicznej; zaświadczenie wystawione w dniu [...] marca 2003 r. przez lekarza psychiatrę W.C., w treści którego odnotowano, iż od 1963 r. i nadal W.K. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w P. z rozpoznaniem schizofrenii oraz, że wymaga on dalszego leczenia, decyzję Zespołu Opieki Zdrowotnej P.-S. z dnia [...].08.1981 r. o przyznaniu z tego powodu dodatkowej powierzchni mieszkalnej. W uzupełnieniu odwołań w dniu [...] kwietnia 2003 r. W.K. złożył postanowienie Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...] marca 2003 r. wydane w sprawie sygn. akt [...], z treści którego wynika, iż umorzone zostało postępowanie wszczęte przeciwko niemu o wykroczenia z art. 119 §1 kw i art. 65§1 k.w. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, iż z opinii biegłego psychiatry wynika, że w chwili popełnienia wykroczeń W.K. z powodu choroby psychicznej miał w chwili popełnienia przedmiotowych czynów zniesioną zdolność do rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem w rozumieniu art. 17§1 k.w. Zdaniem W.K. w tych okolicznościach dalsze prowadzenie przeciwko niemu postępowań jest niedopuszczalne, stąd winny one zostać umorzone. Decyzjami z dnia [...] czerwca 2003r.: Nr [...],[...],[...],[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżone decyzje utrzymało w mocy. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organ II instancji wyjaśnił, iż strona od [...] stycznia 2000 r. osiągała dodatkowy dochód z tytułu zatrudnienia, który dodany do ujawnionego dochodu z tytułu pobierania renty pozbawia ją prawa do przyznanych dodatków mieszkaniowych. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie zobowiązana jest do jego zwrotu, a charakter taki ma świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń o uzyskiwanych dochodach oraz świadomego wprowadzenia w błąd organu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W skargach na powyższe decyzje W.K. wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza psychiatry na okoliczność ustalenia, czy z powodu choroby psychicznej ma zniesioną zdolność do rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Powołując się na treść postanowienia Sądu Grodzkiego skarżący wyjaśnił, iż w postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono tej sprawy, dlatego prowadzenie postępowania przeciwko niemu jest niedopuszczalne. Na rozprawie w dniu [...] lipca 2005 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania, a po wyjaśnieniu przez Sąd możliwości zastosowania tej instytucji oraz wpływu umorzenia postępowania sądowego na jego sytuację prawną skarżący wniósł o wydanie orzeczenia korzystnego dla niego. Skarżący dodatkowo wyjaśnił, iż nie było prowadzone postępowanie o jego ubezwłasnowolnienie. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, iż o wstrzymanie prowadzenia egzekucji oraz umorzenie nienależnie pobranych kwot lub rozłożenie ich na raty skarżący może zwrócić się do Prezydenta Miasta P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 oraz art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, kontrolując legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego. W świetle okoliczności sprawy bezspornym jest, iż przyznane i wypłacone skarżącemu dodatki mieszkaniowe mają charakter świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr Nr 71 poz. 734 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek obowiązana jest do zwrotu pobranych kwot w podwójnej wysokości. Podstawą wydania decyzji o uchyleniu decyzji w przedmiocie przyznania dodatku było w tym przypadku złożenie oświadczenia o osiąganych dochodach nieodpowiadającego prawdzie, czyli oświadczenia obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym. W niniejszej sprawie takie oświadczenia skarżący składał występując z wnioskami o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium nie rozpoznało jego zdolności sądowej i procesowej, choć obowiązek taki miało. Przedkładając dowody na okoliczność stwierdzonej u niego choroby psychicznej skarżący sugeruje w istocie nieważność postępowania administracyjnego w związku z własnym brakiem zdolności sądowej lub procesowej. Skarżący - jak każda osoba fizyczna - ma zdolność do występowania w procesie jako strona, ma więc zdolność sądową w rozumieniu art. 64 §1 k.p.c. oraz art. 25 §1 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy nie wynika, aby nie miał on pełnej zdolności do czynności prawnych, co oznacza, iż posiada zdolność procesową, a więc zdolność do czynności procesowych (art. 65§1 k.p.c i art. 26 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sam fakt choroby i leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego nie uzasadnia twierdzenia, że skarżący nie ma zdolności do czynności procesowych, choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 k.c. – por. wyrok SN z dnia 23.09.1999 r. sygn. akt II UKN 131/99). Również przedłożone postanowienie Sądu Grodzkiego, w którym powołano oraz zacytowano opinię biegłego psychiatry, nie zmienia tego stanowiska; z treści tego postanowienia wynika bowiem, iż skarżący miał ograniczoną zdolność rozeznania znaczenia popełnianego czynu i pokierowania swoim postępowaniem "tempore criminis", a więc w momencie jego popełnienia. W tych okolicznościach organ II instancji nie miał obowiązku badania z urzędu kwestii zdolności procesowej skarżącego, bowiem to na skarżącym ciąży obowiązek przedłożenia dowodów na podnoszoną okoliczność. Z tych samych przyczyn obowiązku tego nie miał również rozpatrujący niniejszą sprawę sąd administracyjny, tym bardziej, że skarżący był obecny na rozprawie w dniu [...] lipca 2005 r., na pytania Sądu odpowiadał w sposób prawidłowy i logiczny, wyjaśnił również, iż nie było prowadzone postępowanie o jego ubezwłasnowolnienie. W tych okolicznościach Sąd nie znalazł podstaw do badania z urzędu zdolności procesowej skarżącego, jak również do zakwestionowania zaskarżonych decyzji, podjętych z pominięciem poczynienia w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Ewentualne istnienie przesłanek do ubezwłasnowolnienia nie wpływa bowiem na zdolność procesową osoby fizycznej, dopóki nie zostało wydane orzeczenie o jej ubezwłasnowolnieniu. W opisanej sytuacji, Sąd nie mógł uwzględnić skargi i dlatego orzekł o jej oddaleniu, w oparciu o art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271, zm. Dz.U. 2003 Nr 228 poz. 2261). /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska JF