II SA/Po 1337/14

Dnia 12 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2015 roku sprawy ze skargi A.K. i G. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W dniu [...] 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał postanowienie nr [...] , którym zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia prawidłowości samowolnego pobudowania budynku mieszkalnego na działce położonej w Ż. nr [...] , oznaczonej nr ewidencyjnym [...], przy granicy z działką o nr geodezyjnym [...], do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż przeprowadzone w dniu 4 lipca 2014 r. czynności inspekcyjno - kontrolne wykazały, że na terenie działki położonej w miejscowości Żelazno nr 30, oznaczonej nr geodezyjnym [...] przy granicy z sąsiednią nieruchomością oznaczoną nr geodezyjnym [...] usytuowany jest obiekt budowlany - budynek mieszkalny stanowiący rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego położonego na działce oznaczonej nr geodezyjnym [...]. Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych obecna współwłaścicielka A. K. oświadczyła, że nie posiada pozwolenia na budowę - rozbudowę budynku mieszkalnego lub zgłoszenia do organu architektoniczno - budowlanego i nie była inwestorem, a sporna rozbudowa powstała w latach 1970 - 1972. Wskazany przez współwłaścicielkę A. K. świadek (obecna podczas przeprowadzania kontroli JoA. K.), potwierdził, że obiekt powstał w latach 1970 - 1972, a inwestorem był nieżyjący S. V. Po zawiadomieniu stron pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r., o wszczęciu z urzędu postępowania, A. K. przedłożyła w tutejszym organie dokumenty związane ze złożonym wnioskiem do Sądu Rejonowego w K. w celu ustalenia własności nieruchomości położonej w Z. nr [...]. Zdaniem organu orzeczenie podjęte przez Sąd Rejonowy w K. może mieć istotny wpływ na podjęcie przez tutejszy organ administracji publicznej rozstrzygnięcia. Zachodzą zatem podstawy do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. B.. Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. o znaku [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazuję sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaznaczył, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy sprawy legalności budowy (rozbudowy) budynku mieszkalnego na działce nr [...] (przy granicy z działką nr [...]) położonej w Z. nr [...] . w gminie K.. Dalej zauważył, iż z zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz oświadczeń stron wynika, iż zagadnienie własności działki nr [...] nie jest sporne. Co więcej niewątpliwe jest (zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych), że właścicielami tejże działki są A. i G. K.. Tymczasem zawisłe przed sądem powszechnym postępowanie dotyczy prawa własności działki sąsiedniej do działki [...] tj. działki nr [...]. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż zawisłość wspomnianego postępowania przed Sądem Rejonowym w K. stanowi zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] (przy granicy z działka nr [...]) położonej w Z. nr 30, w gminie K.. Skargę na powyższe postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli A. K. i G. K.. Zdaniem skarżących postanowienie organu I instancji o zawieszeniu postępowania było prawidłowe. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. prawidłowo ustalił bowiem, iż przedmiotowy budynek stoi na działce nr [...] jeżeli nie w całości to w znakomitej części. Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego potwierdzającego własność nieruchomości [...] ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy sprawdzenia prawidłowości samowolnego pobudowania budynku mieszkalnego na działce w Z. [...] eliminuje bowiem wątpliwość co do własności działki, i zarazem wyjaśnia krąg uczestników postępowania. W ocenie skarżących P. B. nie ma przymiotu strony niniejszego postępowania i nie powinien brać w nim udziału. Ponadto zarzucono, iż organ II instancji przed wydaniem zaskarżonego postanowienia naruszył zasady wyrażone w art. 8, 9 i 10 § 1 K.p.a. Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 marca 2015 r. uczestnik postępowania P. B. wniósł o oddalenie skargi oraz wyjaśnił, iż przedmiotowy – zrealizowany w warunkach samowoli budynek – w znacznej części znajduje się na działce nr [...], na całej długości dochodzi jednak do ściany budynku zlokalizowanego na działce nr [...], wobec czego w bardzo niewielkiej części jest faktycznie usytuowany na działce [...]. Wskazał, iż około 1 m2 przedmiotowego obiektu mającego około 20 m2 zlokalizowane jest na działce [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnianie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem postanowienia Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2014 r. uchylającego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 września 2014 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia prawidłowości samowolnego pobudowania budynku mieszkalnego na działce położonej w Ż. nr 30, oznaczonej nr ewidencyjnym [...] przy granicy z działką o nr geodezyjnym [...], do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny Zdaniem organ II instancji budynek, którego dotyczy postępowanie znajduje się na działce [...] (przy granicy z działką [...]), którego właścicielami są A. i G. K., a zatem wynik postępowania toczącego się przed sądem powszechnym i dotyczącym zasiedzenia przez A. i G. K. działki nr [...] nie ma wpływu na wynik postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu powyższe ustalenia WWINB dotyczące lokalizacji przedmiotowego budynku w całości na działce nr [...] nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowy. Zauważyć należy, iż z protokołu kontroli budynku wybudowanego bez stosowanego pozwolenia na działce nr [...] przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2014 r. wynika, iż budynek ten stanowi rozbudowę istniejącego już budynku położonego na sąsiedniej działce nr [...]. Oba budynki przylegają bezpośrednio do siebie na długości około 4 metrów, co potwierdza załączonej do akt sprawy dokumentacja fotograficzna. Okoliczność ta jest o tyle istotna, iż z załączonych do akt sprawy wyrysów z mapek ewidencyjnych wynika, iż granica pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie biegnie równolegle do ściany budynku położonego na działce [...]. Przebieg ściany tego budynku oraz granicy obu tych działek zbiega się na styku z przy z granicą z działki [...], natomiast przy granicy z działkami [...] i [...] przebieg ściany tego budynku oraz granicy działek [...] i [...] rozchodzą się. W ten sposób, według mapek ewidencyjnych, na działce nr [...] na tyłach położnego na tej działce budynku (od strony działki [...]) istniej niezabudowany fragment tej działki w kształcie trójkąta. Powyższe prowadzi do wniosku, iż budynek, którego dotyczy niniejsze postępowania administracyjne, a który jest dobudowany (przylega) na długości ok. 4 metrów do budynku położonego w całości na działce [...] musi też, przynajmniej w małym fragmencie, być położony na działce nr [...]. Okoliczność ta została przyznana także przez uczestnika postępowania P. B., który na rozprawie sądowej w dniu 12 marca 2015 r. wyjaśnił, iż bardzo niewielki fragment przedmiotowej dobudówki, około 1 m2 , znajduje się w granicach działki [...]. Tym samym trafnie uznał organ I instancji, iż wynik postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K. w sprawie stwierdzenia zasiedzenia działki i nr [...] będzie miał wpływ na wynik postępowania administracyjnego w sprawie legalności obiektu położnego na działce nr [...] i [...]. Wynik tego postępowania pozwoli ustalić czy aktualni właściciele działki nr [...], tj. A. i G. K. posiadają prawo do dysponowania na cele budowlane działką nr [...], która jak wynika z treści księgi wieczystej KW [...]stanowi własność P. B. i A. B. B.. Zgodnie z treścią art. 48 ust 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością do celów budowlanych jest jednym z warunków przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego o którym mowa w art. 48 i 49 Prawa budowlanego. Innymi słowy wynik postępowania sądowego w sprawie zasiedzenia działki [...] będzie miał wpływ na możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego obiektu (przybudówki) położnego na działkach [...] i [...]. Błąd w określeniu dokładnej lokalizacji obiektu (przybudówki), którego dotyczy postępowanie administracyjne wynikał z naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Przepisy ten nakładają na organ obowiązek dokładnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie zgromadzony w sprawie materiał, w szczególności protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 4 lipca 2014 r., dokumentacja fotograficzna oraz wyrysy mapek ewidencyjnych zebrane w toku postępowania świadczą o tym, iż przynajmniej mały fragment przedmiotowego obiekt znajduje się na działce o nr [...] co umknęło uwadze organu odwoławczego. Z tych też przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo przed sądami administracyjnymi jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzupełniająco wyjaśnić należy, iż nie ma racji strona skarżąca podnosząc, iż P. B. nie posiada przymiotu strony w niniejszej sprawie. Stroną postępowania dotyczącego samowoli budowlanej jest - zgodnie z art. 28 k.p.a. - każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniach takich nie ma zastosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który to przepis jako lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. ma wyłącznie zastosowanie w sprawach o pozwolenie na budowę. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97). Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. W ocenie Sądu organy słusznie uznały, iż P. B. posiada interes prawny w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, iż obiekt (przybudówka) będący przedmiotem niniejszego postępowania, jak wskazano wyżej znajduje się częściowo w granicach na działki nr [...], której to, jak wynika z powołanej wyżej księgi wieczystej [...], jednym z współwłaścicieli jest P. B.. Oznacza to , iż jego interes prawny w sprawie związany jest z prawem własności tej nieruchomości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 maja 2014 r. o sygn. akt II SA/Po 59/14 – dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa przybudówka zlokalizowana jest na granicy działki nr [...], której współwłaścielem jest P. B. i przylega do znajdującego się na tej działce budynku mieszkalnego. Zatem obiekt ten może oddziaływać na sposób zagospodarowani działki nr [...] w tym na znajdującą się na niej zabudowę. Zauważyć także należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że w sytuacji, gdy właściciel sąsiedniej nieruchomości, graniczącej z nieruchomością inwestora, kwestionuje wykonanie robót budowlanych przez inwestora z tego powodu, że oddziałują na sposób zagospodarowania i korzystania z jego nieruchomości, nie można przyjąć, że nie jest on stroną w takiej sprawie, ponieważ nie dotyczy to jego interesu prawnego. W takim przypadku jego interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wynika z przepisów prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi prawo korzystania z przedmiotu własności, a także z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który nakazuje poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyrok NSA z dnia 8 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1373/09, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). To czy wykonanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu, a więc nie można z góry zakładać, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest stroną. Interesu prawnego, który wyznacza legitymację do występowania w sprawie w charakterze strony nie można też uzależniać od wyniku postępowania i oceny, czy interes ten został naruszony (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. akt IV SA/Po 859/13 - dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo uznały P. B. o jako stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji winien uwzględnić uwagi poczynione w niniejszym wyroku Sądu i poczynić precyzyjne ustalenia dotyczące dokładnego umiejscowienia przedmiotowego obiektu (dobudówki) oraz znaczenia rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...] dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy administracyjnej. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II wyroku), a wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt III wyroku).