II SA/Po 135/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku szkolnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 90e, 90f, 90m ust. 1 i 90n ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 z późn. zm., dalej: "u.s.o.") i uchwały nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy (Dz. U. poz. 1053 z późn. zm.) odmówił B. M. przyznania zasiłku szkolnego dla D. M., K. M. i I. N. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zasiłek szkolny ma charakter doraźnej pomocy materialnej, udzielanej uczniowi w związku z trudną, ale przejściową, sytuacją materialną, będącą następstwem zdarzenia losowego (np. klęski żywiołowej, śmierci, wypadku itp.). Wyrażenie "zdarzenie losowe" należy z kolei rozumieć jako zaistniałe niespodziewanie zdarzenie, niezależne od woli ucznia lub jego rodzica względnie opiekunów, które spowodowało, że uczeń ten przejściowo znalazł się w trudnej lub trudniejszej niż zwykle sytuacji materialnej. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, że K. M. przebywała na oddziale szpitalnym w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2015 r. Pobyt ten nie miał jednak charakteru zdarzenia losowego, lecz stanowił następstwo istniejącej choroby dziecka. W złożonym wniosku skarżąca nie określił także dokładnie, czy wspomniane zdarzenie wpłynęło na pogorszenie się sytuacji materialnej ucznia. Nie przedłożono przy tym żadnych dowodów na potwierdzenie nagłego zaostrzenia się choroby czy konieczności zmiany dotychczasowego sposobu leczenia, co mogłoby wiązać się z dodatkowymi kosztami. Tym samym wyłączone było również wydanie korzystnej dla skarżącej decyzji. Pismem z dnia [...] października 2015 r. B. M. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jej córka K. M. przebywała w szpitalu od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2015 r. W tym czasie przeprowadzono zabieg operacyjny polegający na przeszczepie pełnej grubości skóry na inne miejsce. Z uwagi na to zdarzenie skarżąca musiała ponieść dodatkowe koszty, obejmujące m.in. opłaty hotelowe dla rodziców dzieci niepełnosprawnych. Pieniądze te mogłyby być natomiast przeznaczone na cele edukacyjne, tj. na encyklopedie. Organ I instancji powinien zatem pomóc córce skarżącej w przezwyciężaniu barier związanych z dobrym samopoczuciem dziecka i uzyskaniu akceptacji ze strony rówieśników. Nie można zatem zgodzić się z interpretacją pojęcia "zdarzenie losowe", dokonaną przez organ I instancji. Choroba jako taka nie musi wprawdzie stanowić wspomnianego zdarzenia. Niemniej może ona stanowić przyczynę zdarzenia losowego uzasadniającego przyznanie zasiłku szkolnego. Skarżąca dodała zarazem, że przyjęcie jej córki na oddział szpitalny miało charakter planowy. Trzeba jednak zaznaczyć, że K. M., chora na zespół Goldenhara, nie ma żadnego wpływu na ustalanie dat kolejnych zabiegów operacyjnych. W konsekwencji omawiany pobyt w szpitalu należy uznać za zdarzenie losowe. Decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 127 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r. W uzasadnieniu organ II instancji zaaprobował przedstawioną przez organ I instancji wykładnię wyrażenia "zdarzenie losowe". W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uznało, że pobyt córki skarżącej w szpitalu nie stanowi zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie zasiłku szkolnego. Przyjęcie K. M. na oddział szpitalny związane byłoby bowiem z jej chorobą, na którą cierpi od urodzenia. Nie można również stwierdzić, by opisany pobyt w szpitalu wiązał się dla rodziny skarżącej z dodatkowymi wydatkami o charakterze edukacyjnym. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. B. M. zaskarżyła powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację, zawartą w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawy stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jednak art. 57a p.p.s.a. Na wstępie trzeba zauważyć, że we wniosku z dnia [...] września 2015 r. B. M. zwróciła się o przyznanie jej zasiłku szkolnego na D. M., K. M. i I. M. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 z późn. zm., dalej: "u.s.o."). Zgodnie z art. 90e ust. 1 u.s.o., zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnego z powodu zdarzenia losowego. Jak wynika przy tym z art. 90e ust. 2 u.s.o., zasiłek szkolny może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjny, raz lub kilka razy w roku, niezależnie od otrzymywanego stypendium szkolnego. Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą interpretacji wyrażenia "zdarzenie losowe" z art. 90e ust. 1 u.s.o. Badając ten zwrot, należy zdaniem Sądu uznać, że zdarzenie to powinno mieć charakter niespodziewany i nieprzewidywalny, w szczególności niezależny od woli ucznia lub jego rodzica. Takie stanowisko jest również aprobowane w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2014 r., II SA/Bk 434/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 listopada 2006 r., III SA/Lu 448/06, tamże). Odnosząc powyższe rozważania do specyfiki rozpatrywanej sprawy należy w ocenie Sądu przyjąć, że przesłanki wymienione w art. 90e ust. 1 u.s.o. nie wystąpiły w sytuacji opisanej we wniosku skarżącej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika bowiem, że do wymienionego wniosku z dnia [...] września 2015 r. skarżąca załączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego, potwierdzającą pobyt K. M. na oddziale szpitalnym w Specjalistycznym Centrum Medycznym w P. Z. w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2015 r. W dokumencie tym wskazano zarazem, że córka skarżącej choruje na zespół Goldenhara i zgłosiła się już po raz 12 do wspomnianego podmiotu leczniczego. Co więcej, w przedmiotowej karcie wskazano także termin kolejnego etapu zabiegu operacyjnego, ustalony na dzień [...] września 2015 r. Częstość zabiegów medycznych, jakimi poddawana jest K. M., jest również znana sądowi z urzędu (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2015 r., II SA/Po 40/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjny, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2015 r., II SA/Po 403/15, tamże; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r., tamże; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 lipca 2015 r., II SA/Po 399/15, tamże). Nie można więc uznać, że konieczność przeprowadzenia zabiegu medycznego u córki skarżącej wystąpiła nagle bądź miała niespodziewany charakter. Trzeba ponadto zaznaczyć, że córka skarżącej jest osobą chorą od urodzenia, a zatem choroba ta ma charakter względnie trwały i wiąże się z koniecznością przeprowadzeniu wielu zabiegów medycznych. Operacja przeprowadzona w okresie od dnia [...] lipca 2015 r. do dnia [...] lipca 2015 r. miała przy tym charakter planowy, co zostało zresztą potwierdzone przez skarżącą w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r. Tym samym, nawet gdyby uznać, że operacja K. M. jest zdarzeniem losowym, to nie można zgodzić się, że oddziałuje ona jedynie przejściowo na sytuację małoletniej. Ponadto należy zauważyć, że w świetle art. 90e ust. 2 u.s.o. zasiłek szkolny przysługuje jedynie w przypadku, gdy zdarzenie losowe oddziaływało negatywnie na sytuację materialną ucznia. Tymczasem skarżąca nie wykazała, by przesłanka ta w niniejszej sprawie została zachowana. Nie wyjaśniła ona w szczególności, na czym polega pogorszenie się sytuacji materialnej K. M., czy pozostałych jej dzieci. Jedynie w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r. skarżąca wskazała ogólnie na konieczność opłacenia pobytu w hotelu dla rodziców dzieci niepełnosprawnych. Nie załączyła jednak do wniosku z dnia [...] września 2015 r. żadnych rachunków za pobyt we wspomnianym hotelu. Nie podała ona nawet szacunkowej wysokości tych opłat. Wreszcie należy podkreślić, że zasiłek szkolny, na co wskazuje art. 90e ust. 2 u.s.o., ma na celu zrekompensowanie ewentualnego uszczerbku w wydatkach związanych z realizacją procesu edukacji. Tym samym omawiana forma wsparcia finansowego ze środków publicznych nie jest swoistym ogólnym świadczeniem, które może być przeznaczone na dowolny cel, lecz musi być ściśle powiązana z kształceniem. Podobne stanowisko prezentowane jest także w orzecznictwie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r., IV SA/Wr 627/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie wykazała jednak, by pobyt jej córki w szpitalu przełożył się negatywnie na realizację procesu kształcenia jej dzieci. Nie określiła także, jakie potrzeby edukacyjne miałyby być zaspokojone w drodze przyznania zasiłku szkolnego. Jedynie w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r. skarżąca ogólnie wskazała, że środki te mogłyby posłużyć na zakup encyklopedii. Stwierdzenie to wydaje się jednak pozbawione szerszego uzasadnienia, np. co do zasadności nabycia właśnie tej pomocy dydaktycznej. Podsumowując, należy zdaniem Sądu przyjąć, że okoliczności przedstawione przez skarżącą nie wyczerpują opisu art. 90e ust. 1 u.s.o. Tym samym wykluczone było również przyznanie omawianego zasiłku szkolnego, co też słusznie organy administracji publicznej uczyniły. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.