II SA/Po 137/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2012r. wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K., B. K. i R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca R. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku argumentowała, że wnosi o zwolnienie z opłaty sądowej, gdyż ma problem z jej zapłaceniem. Wnioskodawczyni oświadczyła, że z tytułu umowy o pracę otrzymuje 2.000 zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej majątku wskazała, że ma dom o powierzchni 134 m², nieruchomość rolną o powierzchni 11,38 ha. Nadto podała, że nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych ruchomości. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej, skarżąca została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi poinformowała, że w zakreślonym terminie nie jest w stanie przygotować oświadczeń, ani dokumentów. Ponowne wezwanie, prawidłowo doręczone, pozostawiła bez jakiejkolwiek odpowiedzi (k. 54 akt sąd.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawczyni nie dysponuje środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Niewystarczające jest gołosłowne twierdzenie, że ma problem z zapłaceniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżącej zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawczyni. W istocie skarżąca zaniechała udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową. Skarżąca, pomimo zobowiązania nie podała wysokości wszystkich swoich stałych, jak i dorywczych dochodów oraz nie przedłożyła kopii zeznań podatkowych lub innych dokumentów źródłowych potwierdzających łączną wysokość środków jakie uzyskuje. Tym bardziej, że oświadczyła, że otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz podała, że posiada gospodarstwo rolne. Pomimo wezwania nie przedłożyła wyciągów z rachunku bankowego, które przedstawiają wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni rzeczywiście rozporządza. Nadto nie ustosunkowała się do wezwania dotyczącego wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania oraz posiadanych samochodów, co również stanowi okoliczność pozwalającą na ustalenie wysokości środków, jakimi realnie dysponuje. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, pozwalających określić, czy łączne dochody nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Uniemożliwiła ustalenie, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania pozostają jeszcze wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, chociażby w części. Należy w tym miejscu podkreślić, iż brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie, jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska