II SA/Po 1373/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-04-25
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Barbara Drzazga, Wiesława Batorowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca właścicielem gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, a dochód z dzierżawy jest niewielki, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie prowadzi aktywnie działalności rolniczej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny i prawny. Posiadanie gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, a dochód z dzierżawy jest niewielki, nie jest jednoznacznie negatywną przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organy nie wykazały, że skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne, co jest kluczowe dla odmowy przyznania świadczenia. Ponadto, nowelizacja przepisów po 1 stycznia 2013 r. zmieniła kryteria przyznawania świadczeń, a podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu rolników nie jest już przesłanką negatywną do świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca D.K. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że fakt posiadania przez skarżącą gospodarstwa rolnego i podlegania ubezpieczeniu w KRUS świadczy o wykonywaniu pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, powołując się na uchwałę NSA i stwierdzając, że prowadzenie gospodarstwa rolnego jest negatywną przesłanką. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że gospodarstwo jest wydzierżawione, nie przynosi dochodu i służy jedynie zapewnieniu ubezpieczenia zdrowotnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia [...] 2013r. nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmówił przyznania D. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M.K.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjnej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z oświadczeń D. K. wynika, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,65 ha przeliczeniowych. Jednakże nie prowadzi tego gospodarstwa rolnego, ani żadnych innych związanych z nim prac zarobkowych bowiem je wydzierżawiła. Jednocześnie oświadczyła, iż podlega jedynie ubezpieczeniu społecznemu w KRUS P., aby być z rodziną ubezpieczona zdrowotnie.
W ocenie organu fakt odprowadzania przez wnioskodawczynię składki emerytalno-rentowej oraz składki zdrowotnej do KRUS P. świadczy, że D. K. wykonuje pracę zarobkową na gospodarstwie rolnym, a tym samym nie przysługuje jej wnioskowane świadczenie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. K. podnosząc, iż jej syn jest bardzo chory i wymaga całodobowej opieki i codziennej rehabilitacji co wiąże się z dużymi kosztami. Podniosła, iż posiadane grunty rolne mają niewielką powierzchnię, są niezarobkowe i z tej przyczyny je wydzierżawiła. Natomiast w KRUS jest ubezpieczona aby zapewnić ubezpieczenie zdrowotne dla siebie i swoich dzieci.
Decyzją nr [...] z dnia [...] 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 i 1b oraz art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., a następnie wyjaśnił, iż dla rozpatrzenia niniejszej sprawy istotny jest jednak status odwołującej się, związany z posiadaniem gruntu rolnego. Z zebranej dokumentacji wynika, iż D. K. jest właścicielką gospodarstwa rolnego, które jest przedmiotem dzierżawy do 2015 r. Z tytułu posiadania gruntu rolnego odwołująca jest ubezpieczona w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniony został rezygnacją z pracy w tym gospodarstwie na rzecz sprawowania opieki nad synem.
Dalej organ wyjaśnił, iż w jego opinii, ugruntowanej na podstawie wyroku NSA z dnia 11 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 1987/10) oraz uchwały tego Sądu w 7 - osobowym składzie, z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12), świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów.
Ponadto na gruncie obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowanie pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, czy pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną.
Dalej organ wyjaśnił, iż pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności, gdyż słowo "prowadzenie"" w języku polskim oznacza sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może zatem polegać na m.in. tylko zarządzaniu nim. Dopiero więc występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu.
Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące formy aktywności zawodowej określone w art. 3 pkt 22 ustawy, gdyż są w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że D. K. jest rolnikiem, który co prawda nie prowadzi bezpośrednio swojego gospodarstwa rolnego (nie wykonuje w nim - jak twierdzi - żadnych prac), gdyż je wydzierżawiła, to jednak stanu tego , jak wskazano wyżej, nie można nazwać rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odwołująca z tytułu dzierżawy uzyskuje bowiem dochód, a zatem - zdaniem Kolegium - jest rolnikiem. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 8 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Do gruntu posiadanego przez stronę nie znajdą zastosowania wyjątki określone w art. 5 ust 8a
W tej sytuacji organ uznał, że skoro wnioskodawczyni uzyskuje dochód z oddanego w dzierżawę gospodarstwa rolnego, to tym samym nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 ustawy, tj. braku podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki.
Skargę na powyższą decyzję wniosła D. K. podnosząc, iż nie prowadzi, ani nie zarządza posiadanym gospodarstwem, które oddała w dzierżawę. Z dzierżawy otrzymuj jedynie 500 zł na rok. Wyjaśniła, iż nie sprzedała tej ziemi bowiem potrzebuje jej aby móc uzyskać ubezpieczenie zdrowotne dla siebie i swoich dzieci.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 - dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy stwierdziły, iż D. K. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 0,65 ha, które wydzierżawiła i podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu rolników, co stanowi negatywną przesłanek przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córkę. Organy powołały się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, który stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W tym miejscu zauważyć należy, iż ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. wprowadzone zostały do ustawy o świadczeniach rodzinnych bardzo istotne zmiany, powodujące między innymi wyodrębnienie z kręgu osób, którym do 31 grudnia 2012 r. przysługiwało uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób, które w dalszym ciągu uprawnione są do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego oraz osób, które po 1 stycznia 2013 r. ubiegać się mogą o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Główną przesłanką rozgraniczającą te dwa rodzaje świadczeń rodzinnych, jest data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Powyższe oznacza, iż w przypadku gdy niepełnosprawność powstała później osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przysługiwać może wyłącznie specjalny zasiłek opiekuńczy.
Wprowadzając w miejsce świadczenia pielęgnacyjnego (istniejącego do 31 grudnia 2012 r.) dwie różne instytucje ustawodawca, nie tylko odmiennie je nazwał i zróżnicował ich wysokość, lecz nadto w różny sposób określił w art. 16a i art. 17 znowelizowanej ustawy, kryteria ich przyznawania i przesłanki negatywne skutkujące niemożnością ich uzyskania.
Na gruncie niniejszej sprawy szczególnego znaczenia nabierają następujące różnice pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym, a specjalnym zasiłkiem opiekuńczym.
Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Wyłączenia takiego (to jest odwołującego się do podlegania przez osobę sprawującą opiekę obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów) nie zawiera natomiast art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych w jej aktualnym brzmieniu. Biorąc pod uwagę zasadę racjonalności prawodawcy powyższe prowadzi do wniosku, iż w stanie prawnym obowiązującym po dniu 1 stycznia 2013 r. podleganie przez osobę sprawującą opiekę obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu stało się odnośnie ustalania jej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego okolicznością pozbawioną znaczenia prawnego. Skoro racjonalny prawodawca w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy zamieszcza tego rodzaju przesłankę negatywną, a jednocześnie pomija ją w kolejnym artykule, to wyraźnie daje wyraz temu, iż okoliczność ta nie jest istotna na gruncie ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym bardziej nieistotną na gruncie tego przepisu jest okoliczność dobrowolnego podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innych tytułów.
W tym też zakresie niewątpliwie utraciły aktualność te rozważania zawarte w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, które odnosiły się do opłacania ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jako uzasadnionego kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trzeba przy tym zauważyć, że choć pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 z późn. zm.) z objęciem ubezpieczeniem społecznym, to jednak wedle art. 6 ust. 2b cytowanej ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. Tym samym fakt, że skarżąca, podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie przekreśla jeszcze możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia.
Nie można też wykluczyć sytuacji, iż skarżąca na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie spełnia już warunków objęcia jej dobrowolnym ubezpieczeniem rolników. Zgodnie z treścią art. 7 ust 2 i art. 16 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, dobrowolnemu (na wniosek) ubezpieczeniu podlegają: rolnik lub domownik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, a także osoba, która będąc rolnikiem przeznaczyła grunty prowadzonego gospodarstwa rolnego do zalesienia na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Zatem warunkiem koniecznym uzyskania tego ubezpieczenia jest prowadzenie działalności rolniczej stanowiącej stałe źródło utrzymania lub przeznaczenie gruntów prowadzonego gospodarstwa rolnego do zalesienia. Tymczasem skarżąca twierdzi, iż nie prowadzi jakiejkolwiek działalności rolniczej na posiadanych gruntach, więc nie stanowią one jakiegokolwiek źródła utrzymania.
Zaznaczyć przy tym należy, iż przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ustawowe domniemanie z art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że właściciel gruntów zaliczanych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach (jak i że podatnik podatku rolnego prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania – art. 38 pkt 2), może być obalone odpowiednimi dowodami (por. stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 59/05, OSNP 2006/19-20/310, LEX nr 176549 i w wyroku z dnia 22 marca 2001 r. sygn. akt II UKN 276/00, PPiPS2002/10/42, LEX nr 152694). Jest to konsekwencją podstawowej zasady dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, która wiąże podleganie ubezpieczeniu z faktem prowadzenia działalności rolniczej, a nie z samym faktem posiadania czy dysponowania własnością gospodarstwa rolnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt III AUa 504/04).
Okoliczność podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników jest zatem niewystarczająca do negatywnego załatwienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Podkreślić również należy, iż w powoływanej przez organ uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż to prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu uchwały zaaprobowano przy tym pogląd prawny wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05, (publ. OSNP 2006, nr 17-18, poz. 278), iż samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane, jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie wyżej określonej działalności rolniczej.
Przywołana przez organy uchwała zapadła zaś w odniesieniu do osoby, która niewątpliwie legitymowała się statusem rolnika, spełniała kryteria zdefiniowane w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 z późn. zm.), zgodnie z którym rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W sprawie, w której doszło do podjęcia uchwały o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką ubiegała się córka, która do fizycznego wykonywania prac w posiadanym gospodarstwie rolnym zatrudniła pracownika. Realizowała zatem czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co – jak trafnie wskazano w uchwale z 11 grudnia 2012 r. - wyraża się co najmniej w tym, że do prowadzącego gospodarstwo zwykle należy podejmowanie decyzji dotyczących prowadzonego gospodarstwa, a działalność ta nie musi mieć charakteru pracy fizycznej i może polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. W takim przypadku zarządzanie gospodarstwem powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) działalności rolniczej, mającej charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. Podkreślić także należy, iż stan faktyczny, który legł podstaw podjęcia przedmiotowej uchwały, który dotyczył opieki córki nad zniedołężniałą matką, odpowiadał zatem sytuacji, dla której w aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział instytucję specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie świadczenia pielęgnacyjnego.
W niniejszej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły jednoznacznie czy skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu zbyt daleko idące jest stwierdzenie, iż skoro skarżąca wydzierżawiła gospodarstwo rolne i osiąga z tego tytułu dochód to prowadzi gospodarstwo rolne. Wskazać bowiem należy, iż powołana ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 38 pkt 1 zakłada domniemanie, iż dzierżawca gruntów rolnych, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Co oznacza, iż domniemywa się, że właściciel wydzierżawionych na tych zasadach gruntów rolnych nie prowadzi na nich działalności rolniczej. Organy nie rozważyły, czy taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, mimo, ze skarżąca konsekwentnie twierdzi, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego, które wydzierżawiła.
Zaznaczyć należy, także iż w art. 17 ust. 5 nie wymieniono dochodu z dzierżawy jako okoliczności wyłączającej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W oparciu o zgromadzony materiał nie sposób jednoznacznie przyjąć, że skarżąca jest rolnikiem, który byłby wyłączony spod działania przepisu art. 17 ust.1, w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły dowodów, które podważałyby twierdzenia skarżącej. Nie ustaliły czy skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne.
Reasumując powyższe Sąd stwierdza, że organy poczyniły błędne ustalenia faktyczne i przedstawiły nietrafną ocenę prawną sytuacji skarżącej, skoro przyjęły, że wnioskodawczyni posiada i prowadzi gospodarstwo rolne, co -zdaniem organów – stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad dzieckiem. Kolegium pominęło wnioski wynikające z twierdzeń samej skarżącej. Ustalenie, że skarżąca posiada i prowadzi gospodarstwo rolne nie znalazło jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym. W tym zakresie doszło w sprawie do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji nastąpiła błędna subsumcja sytuacji skarżącej do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ II instancji powinien po raz kolejny przeanalizować materiał dowodowy i przy uwzględnieniu przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu argumentacji, rozważyć, czy wobec D. K. spełnione zostały przesłanki przyznania skarżącej świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powinien zbadać czy oddanie przez skarżącą gospodarstwa rolnego w dzierżawę można uznać za okoliczność mieszczącą się w pojęciu "prowadzenia gospodarstwa rolnego".
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w części rozstrzygającej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło