I OSK 1987/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.) Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 463/10 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną I OSK 1987/10 UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 463/10 w sprawie ze skargi M. K., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Otóż decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] marca 2010 r. odmawiającą skarżącemu M. K. świadczeń w formie: – świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad J. K., – składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad J. K., – składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad J. K., W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że ojciec skarżącego J. K., stosownie do orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] grudnia 2005 r., jest osobą niepełnosprawną ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto w orzeczeniu wskazany jest wymóg stałej pomocy i opieki ze strony osób drugich. W dalszej części, powołując się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) wskazało Kolegium, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Ze względu na stan schorzenia osób wymagających opieki, sprawowanie tej opieki wymaga stałej pomocy i opieki ze strony osób drugich. Natomiast skarżący mieszka w odległości 30 km od miejscowości w której zamieszkuje jego niepełnosprawny ojciec i – jak sam podaje – opiekę nad ojcem sprawuje tylko przez 3 godziny dziennie. Wobec powyższego – zdaniem Kolegium – wymiar czasowy opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia czy też z jego podejmowania, a tym samym brak jest przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której podniósł, że stan zdrowia jego ojca w ostatnim czasie się pogorszył się i w związku z tym wymaga on całodziennej i całodobowej opieki, co wiąże się z dużymi kosztami. Ponadto nie zgodził się ze stwierdzeniem, że sprawowana przez niego opieka jest doraźna. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku wniosło o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W uzasadnieniu prawnym natomiast Sąd stwierdził, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpatrując skargę ocenia jedynie, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, przy czym oceny tej dokonuje zasadniczo uwzględniając stan prawny i faktyczny istniejący w momencie wydawania zaskarżonej decyzji i z tego powodu nie może wziąć pod uwagę podnoszonej przez skarżącego okoliczności, która – jak wynika z kontekstu skargi – zaszła po wydaniu zaskarżonej decyzji tj. pogorszenia się stanu zdrowia ojca skarżącego. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego przepisu nie wynika zatem, jaki powinien być wymiar czasowy opieki nad osobą niepełnosprawną, aby można było uznać, że istnieje potrzeba rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej lub potrzeba rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ocena, czy potrzeba takiej rezygnacji zaistniała nie może też pomijać konieczności dojazdu do osoby niepełnosprawnej, który – w zależności od środków komunikacji, którymi dysponuje opiekun – nawet przy względnie niewielkiej odległości może wymagać znacznego czasu. Nie można bowiem przyjąć, że każdy opiekujący się osobą niepełnosprawną dysponuje samochodem i środkami wystarczającymi na zakup paliwa, ani że do każdej miejscowości istnieje możliwość szybkiego i dogodnego w każdej porze dnia dojazdu środkami komunikacji publicznej. Okoliczności te wymagają zatem każdorazowo dokładnego zbadania, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Tym niemniej uchybienie powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem istota sprawy wynikająca z akt administracyjnych sprowadza się do faktu, że skarżący jest rolnikiem, podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tymczasem przesłanką przyznania świadczenia z cytowanego już wyżej art. 17 ust. 1 ustawy jest brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki. Stosownie zaś do art. 3 pkt 22 ustawy pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Brak podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza zatem, że mamy do czynienia z osobą bezrobotną, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. Trzeba też brać uwagę, że jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 145; ze zm.) osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wynika z powyższego, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego. Od powyższego wyroku w całości, M. K. wniósł skargę kasacyjną zarzucając mu, w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 nr 139 poz. 992 ze zm.) wskazującą na przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 nr 139 poz. 992 z późn. zm.), który zawiera definicję zatrudniania i innej pracy zarobkowej w rozumieniu tej ustawy poprzez błędne uznanie, że skarżący prowadzący gospodarstwo rolne wspólnie z małżonką nie spełnia przesłanki rezygnacji z "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Zatem przepis ten należy rozumieć literalnie, gdyż z ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika a contrario, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W przypadku rolnika nie zachodzi również konieczność odprowadzenia przez gminę składek na ubezpieczenie społeczne, gdyż jest on już ubezpieczony w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjną w trybie art. 188 P.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Natomiast w uzasadnieniu skarżący kasacyjnie stwierdził, że Wójt Gminy Z. błędnie ustalił, iż sytuacja sprawowanej przez niego opieki nad ojcem J. K., nie spełnia przesłanek do przyznania dla skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że wywiad środowiskowy przeprowadzony został nierzetelnie, gdyż przyjęto zbyt dużą odległość dzielącą skarżącego od miejsca zamieszkania jego ojca. Podkreślił, że decyzje zarówno Wójta Gminy Z., jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostały z naruszeniem art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) poprzez przyjęcie, że odległość między miejscem zamieszkania skarżącego i jego ojca uniemożliwia sprawowanie opieki nad ojcem (30 km), podczas gdy faktycznie opieka ta jest sprawowana długotrwale, bowiem pomiędzy M. a S. odległość wynosi faktycznie 12 km, przy czym należy uwzględnić przejazd tzw. drogami bocznymi utwardzonymi, a nie drogą główną. Skarżący jest rzeczywistym opiekunem swojego ojca i zajmuje się nim na co dzień, zapewniając mu stałą opiekę oraz dopilnowując jego leczenia i codziennych czynności oraz dowozi ojca do lekarza i opiekuje się nim długotrwale wiele godzin dzienne, ostatnio nawet całymi dniami. Ponadto ojciec skarżącego wymaga stałej opieki drugiej osoby, co potwierdza kolejne zalecenie lekarskie po hospitalizacji J. K. w okresie od [...] do [...] czerwca 2010 r. Stąd też, w ocenie skarżącego kasacyjnie, błędy faktyczne w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wskazują na niewystarczające wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla wydania prawidłowej decyzji. Niezależnie od powyższego M. K. zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zwrócił uwagę na uchybienia organów, jednakże przyjął, że istotną okolicznością jest fakt, iż skarżący jest rolnikiem. Podkreślił też, że nie ukrywał faktu prowadzenia wraz z żoną własnego gospodarstwa rolnego, które nie przynosi znacznych dochodów, ale pozwala na utrzymanie rodziny. Jednak w wyniku sprawowanej opieki nad ojcem główny ciężar prowadzenia gospodarstwa rolnego przypadł na pozostałych członków rodziny. Przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 nr 139 poz. 992 z późn. zni.) uzależnia przyznanie świadczenia z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innego zatrudnienia, jeżeli taka osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i przepis ów nie wskazuje na dodatkowe przesłanki do przyznania tego świadczenia. Wskazał, że przyznanie świadczenia uzależnione jest od rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zaś art. 3 pkt pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2006 nr 139 poz. 992 ze zm.) zawiera definicję "zatrudniania i innej pracy zarobkowej" przyjmując, że oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej i powyższa definicja nie zawiera prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zatem rolnik powinien spełniać standardowe kryteria do przyznania świadczeń pielęgnacyjnych, ponadto powinien złożyć oświadczenie, że wykonywanie prac rolniczych nie koliduje ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym, a organ może zweryfikować, czy niepełnosprawny nie jest zaniedbywany na rzecz obowiązków związanych z gospodarstwem rolniczym. Reasumując, że podstawa odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia wskazana przez skarżony organ jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, nie znajduje uzasadnienia zarówno faktycznego jak i prawnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku w pełni podzieliło stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i stwierdzić należy, że skarga owa analizowana pod tym kątem, nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić zatem należy, że wskazany przepis określa dwa niezależne od siebie stany faktyczne, a mianowicie: 1) w którym osoba legitymowana nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), 2) w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem (albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Zatem w pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący kasacyjnie, nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o czym świadczy m.in. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zaświadczenie [...] z dnia [...] marca 2010 r. z którego wynika, że jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu. Dodatkowo należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które – co należy przypomnieć – przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 cyt. ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Należy podkreślić, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu (art. 2b cyt. ustawy), ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej. W tym aspekcie nie zasługują na uwzględnienie wywody skargi kasacyjnej sprowadzające się do konstatacji, że skoro art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zalicza do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pracy w gospodarstwie rolnym, to do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez rolnika wystarczy jedynie złożenie przez niego oświadczenia, że prace rolne nie kolidują ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym. Odnosząc się jednocześnie do sformułowania zawartego w skardze kasacyjnej, że rolnik powinien spełniać standardowe kryteria do otrzymania omawianego świadczenia, ze wskazanym powyżej wyjątkiem, to należy przypomnieć, że standardowym kryterium przyznania danej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest, abstrahując od stanu zdrowia osoby wymagającej opieki i którą należy się zaopiekować, rezygnacja z zatrudnienia, co w niniejszej sprawie bezspornie nie miało miejsca. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na uznaniu, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.