II SA/Po 139/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przedłożenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sadowych; III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...]r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]r. wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm.), nakazująca B. C., J. C., T. K., M. K., A. K. – właścicielom budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...], usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym tego budynku przez: - skucie odstających fragmentów tynku w ścianie zewnętrznej frontowej i od strony podwórza budynku głównego, - zlikwidowanie pęknięć i zarysowań występujących w ścianie frontowej i tylnej budynku głównego, - wymianę uszkodzonych elementów konstrukcyjnych dachu występujących w części frontowej budynku głównego, - naprawę gzymsów w budynku oficyny, - naprawę tynków zewnętrznych w budynku głównym od strony frontowej i budynku oficyny, - wymianę zniszczonych stopni, uzupełnienie brakujących tralek i naprawę poręczy w biegach klatki schodowej w budynku frontowym i oficyny, - naprawę i wymianę zużytych elementów stolarki okiennej w budynku głównym i oficynie, - udrożnienie wentylacji w pomieszczeniach kuchni lokalu nr [...] budynku głównego, - wymianę kratek wentylacyjnych w lokalach nr [...] i [...] w kuchniach w budynku oficyny, - naprawę instalacji dzwonkowej i wymianę przełącznika przy lokalu nr [...] budynku głównego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że wyszczególnione w sentencji decyzji nieprawidłowości mają swoje odzwierciedlenie w ustaleniach protokołów przeprowadzonych prze organ I instancji. Organ, przytaczając treść art. 61 i 66 ustawy Prawo budowlane wskazał, że wydana decyzja ma charakter obligatoryjny i nie zależy od sytuacji finansowej właściciela obiektu. J. C. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucił, że zaskarżony akt bezpodstawnie obciąża właściciela obowiązkiem udrażniania ciągu wentylacyjnego, czy wymianą kratek wentylacyjnych, gdyż obowiązki te powinny obciążać lokatorów. Ponadto podał, że brak jest podstaw ekonomiczno-prawnych do obciążania właściciela – zarządcy budynku obowiązkiem prowadzenia robót budowlanych, których koszty nie mają pokrycia w płaconych czynszach. Zaskarżona decyzja jest krzywdząca, bowiem zmusza go do napraw uszkodzeń, które powstały w wyniku zawinionych działań osób trzecich. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 maja 2003r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie zawiera ustaleń niezbędnych dla oceny zasadności zawartego w niej rozstrzygnięcia. Decyzja wydana na podstawie art. 66 pkt 1 Prawa budowlanego winna bowiem zawierać szczegółowe ustalenia, co do stanu technicznego budynku. Tego wymogu nie spełnia odwołanie się w decyzji do protokołów z oględzin, przeglądu czy kontroli bez wskazania, co z tych dokumentów wynika i jakie ustalenia na ich podstawie poczyniono. Dokumenty powyższe mogą stanowić dowody w sprawie, ale nie stanowią one załącznika do decyzji. Ponadto podkreślono, że obowiązki, które wynikają z decyzji dla zarządcy budynku muszą być sformułowane w sposób niedopuszczający żadnych wątpliwości, co do sposobu i zakresu ich wykonania. Brak takiej jednoznaczności decyzji uniemożliwia egzekwowanie nałożonych nią obowiązków i przenosi rozstrzygnięcie o tym zakresie na etap postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) nałożył na współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. – B. C., J. C., T. K., M. K. i A. K., obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej budynku mieszkalnego wzniesionego na tej nieruchomości, sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Ekspertyza powinna zawierać w szczególności ocenę w zakresie naruszenia układu konstrukcyjnego budynku frontowego spowodowanych prawdopodobnym, niekontrolowanym osiadaniem fundamentów, określenia przyczyn i podania sposobu ewentualnego ich wzmocnienia lub usunięcia występujących w tym zakresie niepewności. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przeprowadzone czynności kontrolne dokonane w dniu [...]r. oraz analiza przedłożonych do wglądu dokumentów, związanych z utrzymaniem obiektu budowlanego, w tym protokołu Nr [...] z miesiąca [...]r. wskazuje, że budynek mieszkalny zlokalizowany na przedmiotowej nieruchomości znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Z treści protokołu kontroli z dnia [...]r. oraz protokołu [...] wynika, że istnieje konieczność opracowania ekspertyzy technicznej w związku z naruszeniem układu konstrukcyjnego budynku frontowego spowodowanego osiadaniem fundamentów budynku. Konieczność sporządzenia ekspertyzy wynika też z uzasadnienia wyroku z dnia 15 maja 2003r., w którym stwierdzono, że "istnieje konieczność szczegółowych ustaleń, co do stanu technicznego budynku". J. C. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia. Stwierdził, że postanowienie to jest niewykonalne, gdyż środki pieniężne nie pokrywają nawet bieżących kosztów eksploatacyjnych budynku. Dodał też, że prawo na podstawie którego nałożono na niego obowiązek przedstawienia ekspertyzy jest dla niego krzywdzące i niegodziwe. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że konieczność opracowania ekspertyzy wynika z protokołu [...]. Celem opracowania ekspertyzy, w głównej mierze, było ustalenie przyczyn niekontrolowanego osiadania budynku i wpływu na jego układ konstrukcyjny. Wszelkie zaniedbania w tym zakresie mogą doprowadzić do katastrofy budowlanej. Podkreślił też, że obowiązki wynikające z przepisów prawa budowlanego nie uzależniają wykonania zawartych w nich obowiązków od sytuacji materialnej zobowiązanego. J. C. powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia. Zarzucił obrazę art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez obciążenie współwłaścicieli budynku obowiązkiem dostarczenia ekspertyzy w sytuacji, kiedy lokatorzy płacą czynsze regulowane. W uzasadnieniu skargi podał, że okolicznością bezsporną jest fakt bycia przez niego administratorem budynku. Jednakże budynek ten objęty był publiczną gospodarką lokalami, co doprowadziło do zaniedbań. Ponadto, narzucono właścicielom budynku czynsze regulowane, co pogłębia ten stan, gdyż nie pokrywają one kosztów eksploatacji. Skarżący wskazał też, że przyczyna osiadania budynku i powstałych pęknięć mogą być wykopy wykonane pod sąsiedni budynek. Brak jest bowiem innych okoliczności, które mogłyby spowodować ten stan. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznał, że brak jest podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nakładające na współwłaścicieli nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] – B. C., J. C., T. K., M. K. i A. K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej. Obowiązek wynikający z art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U, z 2000r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) skierowany jest do ściśle określonych osób – uczestników procesu budowlanego, właściciela nieruchomości albo zarządcy obiektu budowlanego. Status prawny tych pomiotów, organ administracji powinien ustalić ponad wszelką wątpliwość. W tej mierze w odniesieniu do ustalenia właściciela, ewentualnie współwłaścicieli nieruchomości, organ administracji może posłużyć się aktualnym odpisem księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że jedną z osób zobowiązanych do przedłożenia ekspertyzy, tj. obowiązku nałożonego w trybie wym. art. 81 c ust. 2 był T. K. Wymieniona zmarła [...]r. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 18 akt) w trakcie postępowania administracyjnego, przed wydaniem decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wzruszyć i prowadzić postępowania administracyjnego, a także wydać decyzji (identycznie wyrok NSA w Krakowie z dnia 23 października 1997r., sygn. akt I SA/Kr 95/97). A zatem, wszczęcie, prowadzenie postępowania, wydanie decyzji w niniejszej sprawie, adresowane do T. K. uznać należy za niedopuszczalne. Powyższe stanowi naruszenie fundamentalnych zasad procedury z art. 6, 7, 10 kpa, 30 § 4 kpa. W myśl art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych, dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Zgon T. K. nastąpił w toku trwającego postępowania administracyjnego. Powyższe uchybienia skutkować musiały uchyleniem decyzji obydwu instancji. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Opisane naruszenia przepisów prawa materialnego procesowego miały bowiem istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów zaniechano badania zasadności zarzutów skargi, które dotyczyły materialnoprawnych podstaw obciążenia obowiązkami z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji ponad wszelka wątpliwość ustali wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W stosunku do zmarłych wyjaśni, kto jest ich następcą. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak w pkt II orzeczono na zasadzie art. 152 cyt. ustawy. /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska MarK