II SA/Po 1395/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 czerwca 2005r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ P. Miładowski 4/II SA/Po 1395/03 UZASADNIENIE Kierownik Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił H. K. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego według ustaleń organu H. K. przebywający w Zakładzie Karnym pismem z [...] stycznia 2003 r. wystąpił o przyznanie mu renty socjalnej. Wnioskodawca od 1995 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Koniec kary przewidziany jest na 2006 r. Stałym miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest T.. Mieszkał tam wraz z swoimi rodzicami gdy przebywał na wolności. W trakcie odbywania kary H. K. zawarł związek małżeński z B.P. zamieszkałą w G.. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Z. orzeczeniem z [...]r. ustalił u H. K. niepełnosprawność w stopniu znacznym na okres do 11 grudnia 2003 r. Nie mogąc ustalić dokładnie jego początku za datę powstania przyjętego stopnia niepełnosprawności organ ten przyjął dzień 22 listopada 2002 r. Ubiegający się o świadczenie nie posiada dochodu, a jego żona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłków i dochodów. Kryterium dochodowe dla rodziny wyniosło 712 zł. W ocenie organu jakkolwiek strona odpowiada kryterium dochodowemu określonemu w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 414 ze zm.), to nie spełnia warunków do zakwalifikowania jej do tej formy pomocy. Zgodnie z art. 27 a ust. 1 w/w ustawy warunkiem przyznania renty socjalnej jest całkowita niezdolność do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia. Przepisy ustawy dają możliwość uzyskania świadczenia pomocowego w żądanej formie (art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy). Zasiłek wyrównawczy przysługuje bowiem także osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku bądź inwalidztwa, jeżeli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w myśl wskazań określonych w art. 4 ust. 1. Zgodnie jednak z art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do /świadczeń z pomocy społecznej jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Jakkolwiek art. 28 omawianej ustawy daje podstawę do przekazywania 30 % przyznanej renty socjalnej lub zasiłku stałego wyrównawczego osobie samotnej to uprawnienie owe nie ma zastosowania dla osób posiadających rodzinę – w tym wypadku osoby żonatej. Rozpoznając odwołanie H. K., który argumentował, że przysługuje mu renta socjalna ze względu na swoją chorobę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem organu odwoławczego kwestionowane rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującym prawem. Z zasadnie przywołanych przez organ I instancji przepisów brak jest podstaw do przyznania odwołującemu się prawa do renty socjalnej jak i zasiłku stałego wyrównawczego. Z treści art. 28 ustawy o pomocy społecznej wynika, że przedmiotowe świadczenie przysługuje wyłącznie osobom samotnym. Ponieważ odwołujący pozostaje w związku małżeńskim, to utracił status osoby samotnej, a w konsekwencji także prawo do zasiłku stałego wyrównawczego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł H. K.. Skarżący podkreślał, że z stanowiskiem organów orzekających nie może się zgodzić. Organ administracyjny zasłonił się tym gdyż nie uznał go za osobę samotną. W ocenie skarżącego z uwagi na chorobę jest osobą samotną . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy orzekające w tej sprawie zasadnie rozstrzygnęły o zasadności wynikających z wniosków oczekiwanych przez H. K. pomocy z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 27 a ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej dnia 29 listopada 1990 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 69, poz. 414 ze zm.) warunkiem przyznania renty socjalnej jest całkowita niezdolność do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia. Skarżący urodził się [...] r. i jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wielokrotnie odbywał kary pozbawienia wolności. Jednakże z akt administracyjnych nie wynika, a i sam skarżący tego nie twierdził by jego inwalidztwo (niepełnosprawność) powstało w okresie kiedy był osobą niepełnoletnią. Prawo do renty socjalnej przysługuje i to niezależnie od dochodu także osobie dorosłej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponad pozastawowej lub szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, a także w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Jednakże i tych okoliczności nie potwierdza zebrany w sprawie materiał faktograficzny. O okolicznościach owych nie wspominał skarżący ani w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie, ani w skardze do sądu administracyjnego, ani w toku postępowania sądowo administracyjnego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. Nie wynika to również z postępowania przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności. Niewadliwe w tych okolicznościach są wywody organów administracyjnych obu instancji co do braku podstaw do przyznania skarżącemu renty socjalnej z powodu niepełnosprawności w rozumieniu art. 27 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Prawidłowo też organy rozważały możliwość przyznania skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 27 ust. 4 omawianej ustawy (zasiłek stały wyrównawczy). Także co do tej formy pomocy niewadliwa jest konkluzja zawarta w skarżonym orzeczeniu, iż brak podstaw do przyznania H. K. zasiłku stałego wyrównawczego. Ustawodawca w art. 38 ustawy ustanowił regułę, iż osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Dopełnieniem tej zasady jest brzmienie art. 28 tej ustawy, według którego osobie samotnej uprawnionej do renty socjalnej lub zasiłku stałego wyrównawczego, tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje 30 % przyznanego świadczenia... Skarżący nie odpowiada wymienionemu kryterium, gdyż nie jest osobą samotną w rozumieniu omawianej regulacji. Ustawa w ówczesnym brzmieniu nie definiowała wprost pojęcia osoby samotnej. Zestawiając jednak zasadnicze cele i zadania pomocy społecznej w szczególności określone w art. 2 ustawy ze szczegółowymi zadaniami o których mowa w art. 27, 28 i 38 omawianego aktu prawnego, a także słowniczkiem ustawowych pojęć zawartych w art. 2 a ze znaczeniem pojęcia osoby samotnej na gruncie zasad języka polskiego, przyjąć należy za prawidłowy wniosek organów orzekających, iż skarżący zawierając związek małżeński w zakładzie karnym jeszcze przed złożeniem wniosku nie może być uznany za osobę samotną. Generalnie osoba samotna to ktoś między innymi nie mający rodziny, żyjący w samotności... (Słownik Języka Polskiego tom III pod red. Prof. Mieczysława Szymczaka PWN W-wa 1993 str. 177). Zawierając związek małżeński skarżący zawarł także związek rodzinny, co wynika między innymi z postanowień Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Także z Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego wynika, iż pojęcie rodziny rozciąga się także wstępnych i zstępnych. Akta administracyjne wskazują, że przed osadzeniem w zakładzie karnym przed osadzeniem w zakładzie karnym H.K. stale zamieszkiwał wraz z rodzicami w T., zatem i wówczas nie miał przymiotu osoby samotnej. O prawidłowości takiego rozumowania świadczy definicja osoby samotnej zawarta w art. 6 nowej regulacji o pomocy społecznej – ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Tamże w punkcie 9-tym ustawodawca wyraźnie wskazuje, iż osoba samotna to osoba samotnie gospodarująca, nie pozostająca w związku małżeńskim i nie posiadającą wstępnych ani zstępnych. W ocenie Sądu ustawa z 12 marca 2004 r. w istocie doprecyzowała pojęcie osoby samotnej funkcjonujące w poprzedniej regulacji – w ustawie z 29 listopada 1990 r. W tych warunkach brak jest podstaw do zastosowania odstępstw od generalnej reguły zawartej w art. 38 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, co prawidłowo wyinterpretowały organy orzekające w tej sprawie . W tych okolicznościach przyjąć należy, że skarżący nie podważył skutecznie legalności zaskarżonej decyzji co prowadzi zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed s Adami administracyjny mi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do oddalenia skargi. /-/B.Popowska /-/J.Stankowski /-/P.Miładowski KB/