II SA/Po 140/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-05-15

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły zastosowania przepisu zwalniającego z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a także czy prawidłowo ustaliły wysokość kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zgłoszenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły zastosowania przepisu zwalniającego z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził takiej intencji strony. Jednakże, Sąd dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej za usunięcie drzew, w szczególności w zakresie obliczenia obwodu pnia drzewa na podstawie najmniejszej średnicy oraz co do okoliczności usunięcia jednego z drzew. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na W. B. za usunięcie 9 drzew bez wymaganego zgłoszenia. Organ I instancji (Wójt Gminy) i organ II instancji (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) uznały, że usunięcie drzew nie nastąpiło w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego, co stanowiło podstawę do nałożenia kary. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne uznanie, że usunięcie drzew wymagało zgłoszenia i nałożenie kary.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy, zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 27 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z 1 września 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ( [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 27 listopada 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania W. B. (dalej: "strona") od decyzji Wójta Gminy [...] z 1 września 2023 r., nr [...], w przedmiocie kary za usunięcie drzew, utrzymało w mocy w całości decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu 21 listopada 2022 r. na terenie działki nr [...], obręb N., przeprowadzono wizję lokalną, stwierdzając usunięcie 8 drzew: 2 drzew z gatunku dąb i 6 drzew z gatunku sosna. Z kolei 26 czerwca 2023 r. odbyła się wizja lokalna z udziałem biegłego dendrologii, który poza zmierzeniem 8 drzew, zmierzył jeszcze 9 drzewo sosnę pospolitą, po której wycięciu pozostał pień. Biegły sporządził opinię dendrologiczną w sprawie usunięcia drzew z działki nr [...] w miejscowości N., gmina R., którą przedłożył 31 lipca 2023 r. Wójt Gminy [...] decyzją z 1 września 2023 r., nr [...], na podstawie m.in. art. 83f ust. 4, art. 85 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 6 i ust. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336, dalej: "u.o.p.") w zw. z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330) oraz art. 10, art. 104 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "K.p.a."), wymierzył stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia 9 sztuk drzew: 1) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 84 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 2) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 82 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 3) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 93 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 4) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 90 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 5) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 89 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 6) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 92 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 7) z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 61 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 8) z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 82 cm mierzonym na wysokości 5 cm, 9) z gatunku sosna pospolita o obwodzie pnia 51 cm mierzonym na wysokości 5 cm, z działki nr [...] obręb N., gmina R.. Organ I instancji w uzasadnieniu stwierdził, że właścicielka działki W. B. upoważniła E. K. (pełnomocnik) do załatwiania wszelkich spraw związanych z działką nr [...], obręb N., gmina R., w tym do działań zmierzających do uporządkowania terenu i prac rolniczych. E. K. zleciła wycięcie drzew na działce [...] bez uprzedniego zgłoszenia tego faktu do odpowiedniego organu. Kara administracyjna została naliczona zgodnie z opinią biegłego dla poszczególnych pozycji. Organ zauważył, że E. K. – pełnomocnik właścicielki – na początkowym etapie podawała, iż usunięcie drzew wynika z problematycznego prawa krajowego, dopiero po skorzystaniu z usług kancelarii prawnej zmieniła to stanowisko na "przywrócenie terenu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego". Organ stwierdził, że usytuowanie nieruchomości i wielkość działki, która jest zbyt mała by prowadzić na niej uprawy, świadczy o tym, iż działania strony nie były nakierowane na przywrócenie użytkowania rolniczego, a twierdzenia w tym zakresie uznać należy za przyjętą, nieudaną próbę obrony nielegalnej wycinki drzew. Także chaotyczne tłumaczenia strony, która zmieniała podawane motywy i sposoby ewentualnego użytkowania, nakazują uznać jej tłumaczenia za niewiarygodne. Zeznania nie są spójne i nie wskazują na wcześniej zaplanowane działania mające na celu przywrócenie terenu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Strona na żadnym etapie nie dostarczyła dowodów na poparcie swojego stanowiska. Dodatkowo podała, iż w przyszłości zamierza przeznaczyć nieruchomość na cele budowlane dla dzieci, co także nakazuje uznać wersję o rzekomym przywracaniu gruntu do celów rolniczych za niewiarygodną. Kolegium, w uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji, podniosło, iż do usunięcia drzew doszło bez wymaganego zezwolenia. Strona nie wykazała, że celem usunięcia drzew było przywrócenie gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Wszelkie okoliczności sprawy i dowody oraz początkowe twierdzenia zaprzeczają, by był to rzeczywisty cel usunięcia drzew. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom E. K., które uległy zmianie w toku postępowania, po ustanowieniu profesjonalnego pełnomocnika. Stanowisko takie zaprezentowane zostało po raz pierwszy w piśmie pełnomocnika z 13 grudnia 2022 r. i opiera się wyłącznie na twierdzeniach E. K., które są sprzeczne z wcześniejszym stanowiskiem, a także przeczą mu okoliczności faktyczne. Podstawą zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. nie jest subiektywne przekonanie podmiotu dokonującego wycinki, lecz konkretne okoliczności danej sprawy. W sprawie ustalono, że E. K. na podstawie pełnomocnictwa notarialnego reprezentując stronę, zleciła usunięcie drzew na działce nr [...] i [...]. Z udzielonego 1 lutego 2022 r. pełnomocnictwa notarialnego wynika, że uzyskała umocowanie m.in. do sprzedaży powyższych działek, wystąpienia o ich podział geodezyjny, dokonywania wszelkich czynności i aktów administracyjnych związanych z inwestycją dotyczącą budynku (budynków) na ww. nieruchomościach, prowadzenia budowy, zawarcia umów o media. Z tego pełnomocnictwa nie wynika intencja użytkowania rolniczego gruntów. Nie wynika ona także z pierwszych oświadczeń, w których była mowa o dokonaniu wycinki, bowiem to dzieci namówiły E. K. do usunięcia drzew, a także ze zgłoszenia z 21 listopada 2022 r., w którym pisemnie oświadczono chęć usunięcia drzew teraz, zanim zrobią się wyższe, gdyż problematyczne jest, gdy posiada się duże drzewa na działce. Powyższego nie zmienia przedłożone 3 stycznia 2023 r. pełnomocnictwo z datą 1 lutego 2022 r., bowiem wpisuje się ono w nowe twierdzenia strony o przyczynie usunięcia drzew, w ocenie organu podniesione jedynie na potrzeby postępowania, a nie stanowiące rzeczywistego celu wycinki. Tym bardziej, że twierdzenia te nie są spójne, a rzekome przyszłe użytkowanie rolnicze jest różnie określane, co skłania do zakwestionowania ich prawdziwości. SKO podniosło dodatkowo, że z materiału dowodowego nie wynika, by teren, z którego usunięto drzewa, był terenem rolnym, który w wyniku nieużytkowania przez dłuższy czas zarósł i konieczne było usunięcie roślinności celem odzyskania (przywrócenia) użyteczności rolniczej. Z zagęszczenia i wielkości drzew wynika, że teren przedmiotowej nieruchomości, od dłuższego czasu zadrzewiony i zakrzewiony, nie wiadomo, czy kiedykolwiek spełniał funkcję typową dla użytków rolnych. Jego położenie, sąsiedztwo, wielkość, treść pełnomocnictwa notarialnego podważają tezę o rzekomym przywróceniu gruntów do użytkowania rolniczego. Zresztą strona nie podniosła, czy i kiedy, w jaki sposób grunt był wykorzystywany rolniczo. Nie odniosła się do faktu, że dysponuje gruntem ornym [...] kl. użytku, a nie gruntem oznaczonym jako sady. Ponadto, za brakiem wiary organu przemawia fakt, iż do usunięcia przeznaczono jedynie te największe drzewa (jak podała E. K. te powyżej 50 cm obwodu). Przywrócenie działki do użytkowania rolniczego, zresztą działki o niewielkich wymiarach, wymagałoby przecież usunięcia wszelkich drzew, a jeżeli tylko wybranych, to nie wykazano, że dokonane usunięcie wymagane było jedynie w takim zakresie ze względu na podany cel. W skierowanej do tut. Sądu skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także o umorzenie postępowania odwoławczego, reprezentowana przez radcę prawnego skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 K.p.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu, tj. utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja nakładająca administracyjną karę pieniężną była oczywiście bezzasadna i błędnym uznaniu za dopuszczalne prowadzenie postępowania w sprawie; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 7a § 1 K.p.a. polegające na ich niezastosowaniu przez brak podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i słusznego interesu skarżącej, która złożyła wyjaśnienia, w których oświadczyła, iż usunięcie drzew z działki nr [...] miało wyłącznie na celu przywrócenie gruntu do użytkowania rolnego; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 81a § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie co poskutkowało błędnym uznaniem, iż usunięcie drzew z działki nr [...] wymagało zgłoszenia, przyjętym na podstawie przypuszczeń organu; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. polegające na jego niezastosowaniu przez błędne uznanie, iż usunięcie drzew z działki nr [...] wymagało zgłoszenia, podczas gdy działka widnieje jako oznaczona symbolem R – grunty orne, a usunięcie z niej drzew miało na celu przywrócenie jej do użytkowania rolnego, przez co nie wymagało uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew ani dokonania zgłoszenia o zamiarze ich usunięcia; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 10 u.o.p. polegające na jego zastosowaniu i uznaniu, w ślad za organem I instancji, za prawidłowe wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy nie była ona zobowiązana do jego uzyskania, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do wymierzenia kary w sytuacji, gdy kara ta nie mogła zostać wymierzona; 6. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 89 ust. 1 u.o.p. polegające na jego zastosowaniu i uznaniu za prawidłowe ustalenie przez organ I instancji wysokości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcia drzew bez zezwolenia w sytuacji, gdy wymierzenie tej kary nie znajdowało podstaw prawnych, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do wymierzenia kary w sytuacji, w której kara ta nie mogła zostać wymierzona. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Postanowieniem z 6 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 140/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 15 maja 2025 r., pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 listopada 2024 r., nr [...], jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Wójta Gminy [...] z 1 września 2023 r., nr [...], naruszają prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy, a także przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę ich wyeliminowania z obrotu prawnego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Istota sporu do jakiego doszło w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy znajdował w niej zastosowanie art. 83f ust. 1 pkt 3b w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p., a więc przepis, który przewiduje wyjątek od obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i wyłącza możliwość ukarania za ich usunięcie. Skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, z jednej strony podważając prawidłowość przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i nie zgadzając się z poczynionymi w sprawie ustaleniami, z drugiej zaś kwestionując dopuszczalność nałożenia na nią administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zgłoszenia. Z podniesionymi w tym względzie przez skarżącą zarzutami nie można się zgodzić. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo odmówiły zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. Przepisu tego nie stosuje się do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, co wynika właśnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Z kolei, w przypadku drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., stosownie do art. 83f ust. 4 u.o.p. właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta, jak przewiduje art. 88 ust. 1 u.o.p., wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1), usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8 (pkt 6). Przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1-3 i 3b-15, o czym stanowi już art. 88 ust. 10 u.o.p. W realiach kontrolowanej sprawy z uwagi na przyjęcie przypadku z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. zastosowano art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p., to jest Wójt Gminy [...] wymierzył administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez zgłoszenia. Organ zasadnie przy tym stwierdził, że w kontrolowanej sprawie nie znalazł zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b w zw. z art. 88 ust. 10 u.o.p., to jest usunięcie drzew nie nastąpiło w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Nie można zgodzić się z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Stosownie do art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten, przewidujący zasadę prawdy obiektywnej, dopełnia m.in. regulacja zawarta w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie natomiast z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak przewiduje już art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu przy odmowie zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b w zw. z art 88 ust. 10 u.o.p. organy administracji publicznej nie dopuściły się istotnego naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania. Organ I instancji podjął szereg czynności zmierzających do ustalenia mających znaczenie dla zastosowania tego wyjątku okoliczności faktycznych. Przede wszystkim, organ ten skierował do E. K., działającej w charakterze pełnomocnika skarżącej przy czynnościach związanych z nieruchomością gruntową, w skład której wchodzi działka nr [...] i [...] w N. , trzy wezwania zmierzające do ustalenia zarówno celu usunięcia drzew, jak i okoliczności już wprost dotyczących oświadczenia ujętego w piśmie z 13 grudnia 2022 r., jakoby ich usunięcie nastąpiło celem oddania działki nr [...] w dzierżawę z przeznaczeniem na działalność rolniczą. Skierował wezwanie do J. S., który dokonał usunięcia drzew. Jak również przesłuchał w charakterze świadka E. K.. W oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, w tym także – poza materiałem pozyskanym na skutek wspomnianych ostatnio czynności – na podstawie oświadczenia E. K. złożonego jeszcze w dniu oględzin, jakie przeprowadzono 21 listopada 2022 r., aktu notarialnego wyrażającego udzielone E. K. pełnomocnictwo, pełnomocnictwa datowanego na 1 lutego 2022 r. (przedłożonego 3 stycznia 2023 r.), jak i opinii dendrologicznej, w pełni zasadnie przyjęto, iż okoliczności z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. nie zaistniały. Organy zwróciły zwłaszcza uwagę na niespójne oświadczenia składane w tym względzie przez E. K., treść pełnomocnictwa udzielonego w formie aktu notarialnego, z którego wynika intencja zabudowy przedmiotowej działki, czy jej wielkość i usytuowanie. Twierdzenia jakoby usunięcie drzew nastąpiło celem przywrócenia działki nr [...] do użytkowania rolniczego okazały się na tym tle niewiarygodne. Na uwagę zasługuje nie tylko to, że twierdzenie to pojawiało się dopiero na dalszym etapie, pierwotnie bowiem E. K. (pełnomocnik skarżącej) wskazała, że usunięcie drzew miało zapobiec ich dalszemu wzrostowi (pismo z 21 listopada 2022 r.), lecz nadto, że w czasie trwającego już postępowania ów stanowisko ewoluowało – najpierw wskazano na chęć oddania działki nr [...] w dzierżawę z przeznaczeniem na działalność rolniczą, powołując się na trwające zaawansowane rozmowy z indywidualnym rolnikiem użytkującym okoliczne nieruchomości (pismo z 13 grudnia 2022 r.), następnie podniesiono, że rolników, z którymi prowadzone były rozmowy, było kilku, w tym matka skarżącej (pismo z 29 grudnia 2022 r.), by ostatecznie wskazać, że działka miała być przygotowana na wiosnę, by móc rozmawiać z lokalnymi rolnikami o jej dzierżawie lub samodzielnie ją uprawiać (protokół przesłuchania E. K. z 3 kwietnia 2023 r.). Nota bene, nawet na obecnym etapie nie jest jasne na czym deklarowane przez skarżącą użytkowanie rolne miałoby polegać i kto miałby działkę rolniczo użytkować – czy skarżąca osobiście, czy też dojdzie do jej wydzierżawienia, czy to będzie działalność sadownicza (jak stwierdzono w piśmie z 29 grudnia 2022 r., gdy na dzierżawę zdecyduje się matka skarżącej), czy uprawy dostosowane do klasy ziemi (jak wynika ze skargi). Nie można uznać, by dla zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. decydujące znaczenie mogło mieć to, że działka nr [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków jako grunt orny ([...]) i stanowi [...] klasę bonitacyjną. Stanowczo podkreślić należy, iż gdyby prawodawca z obowiązku wyrażonego w art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. chciał zwolnić drzewa usuwane z wszelkich gruntów rolnych, to wyraziłby to w inny sposób, niż uczynił to w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Prawodawca wprost wskazał, że ów zwolnienie odnosi się do drzew usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Zatem to stwierdzenie bezpośredniego dążenia przez posiadacza lub właściciela nieruchomości do przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego, a nie sama potencjalna możliwość takiego użytkowania z uwagi na charakter danych gruntów, jest konieczne, by sięgnąć po wyjątek wyrażony w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Z tej perspektywy nie jest trafna argumentacja zawarta w skardze, w której kładzie się istotny nacisk na wykazanie potencjału rolniczego nieruchomości skarżącej, przy zanegowaniu odmiennego stanowiska jakie wyrażone miało zostać przez organy. Powołanie się na wielkość działki, jej usytuowanie, czy klasę gruntów stanowiło wyłącznie jeden z argumentów wspierających ocenę organów. Odmowa sięgnięcia po art. 83f ust. 1 pkt 3b w zw. z art 88 ust. 10 u.o.p. nie wymaga od organów wykazania, że dany grunt nie może zostać zagospodarowany w sposób rolniczy. Także same oświadczenia skarżącej, w których deklaruje ona chęć rolnego użytkowania rzeczonej działki, które – co warte ponownego podkreślenia – nie były pierwotnie prezentowane, a później i tak miały zmienny charakter, nie mogą przesądzać w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem dowodowym o zastosowaniu spornego wyjątku. Organy prawidłowo w tym względzie uznały za wiarygodne pełnomocnictwo udzielone w formie aktu notarialnego z 1 lutego 2022 r., wskazujące na intencję zabudowy budynkiem mieszkalnym przedmiotowej nieruchomości. Podsumowując ta część rozważań stwierdzić należy, iż wyrażona przez organy ocena, w świetle której zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, by usunięcie drzew nastąpiło w celu przywrócenia działki nr [...] do użytkowania rolniczego, mieści się w swobodnej ocenie dowodów, o której mowa w art. 80 K.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia art. 80 K.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, względnie oceny tej dokonano w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego (por. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r., sygn. akt I OSK 688/23, dostępny w CBOSA na stronie orzeczenia publ. w bazie). Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Okoliczność, że skarżąca odmiennie ocenia zgromadzony materiał dowodowy nie świadczy jeszcze o tym, iż w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu organ II instancji trafnie dostrzegł, iż chęć zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. jest przyjętą przez skarżącą linią obrony, która nie okazała się skuteczna. Organom nie sposób przy tym także przypisać istotnego naruszenia art. 7a K.p.a., czy art. 81a § 1 K.p.a. Pierwsza z tych regulacji dotyczy rozstrzygania na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej. W skardze nie wyjaśniono o jaki przepis i jakie wątpliwości chodzi. W każdym razie norma prawna zakodowana w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i zdaje się być tak samo wykładana zarówno przez organy administracji publicznej, jak i przez skarżącą. Drugi z przywołanych przepisów stanowi zaś, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W ocenie Sądu w sprawie poddanej kontroli nie można mówić o takich wątpliwościach co do stanu faktycznego, których nie da się usunąć. To że skarżąca oświadcza, iż zaszła sytuacja, w której zastosowanie powinna mieć norma prawna stanowiąca odstępstwo od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, nie może świadczyć o wystąpieniu tego rodzaju wątpliwości. Sąd dopatrzył się jednak naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art 80 i art. 107 § 3 K.p.a. z innych przyczyn niż podniesiono w skardze. W ocenie Sądu organy w sposób nieprawidłowy ustaliły okoliczności faktyczne istotne do określenia wysokości kary pieniężnej za wycięcie przez skarżącą części drzew bez zgłoszenia (ujętych w pkt 1-3 oraz pkt 7-9 sentencji decyzji organu I instancji, pkt 1-3 i 7-8 notatki z 21 listopada 2022 r.). Ponadto, wobec jednego drzewa z gatunku sosna pospolita (ujętego w pkt 9 sentencji I instancji) organy nie poczyniły dostatecznych w sprawie ustaleń faktycznych co do okoliczności jego usunięcia. W przypadku dębów szypułkowych (pkt 7 i 8 sentencji I instancji), na skutek wspomnianego naruszenia przepisów postępowania, doszło także do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 89 ust. 4 u.o.p., poprzez zastosowanie tego przepisu względem tych drzew. Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty – jak w niniejszej sprawie z uwagi na objęcie go obowiązkiem zgłoszenia – administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (art. 89 ust. 4 u.o.p.). W przypadku czterech sosen pospolitych (pkt 1-3 i pkt 9 sentencji I instancji) zarówno pracownicy organu, jak i biegły nie byli w stanie stwierdzić jaki jest ich obwód na wysokości 130 cm z uwagi na brak kłody, przez co za zasadne należało uznać skorzystanie z art. 89 ust. 4 u.o.p. Zauważyć jednak trzeba, że przepis ten wymaga dokonania wyliczeń obwodu w oparciu o najmniejszą średnicę pnia. Próżno natomiast szukać w zgromadzonym materiale dowodowym wyliczenia takiego obwodu. Analiza przedstawionych wyników sugeruje, iż biegły mógł nie wyliczyć obwodu pnia na wysokości 130 cm w oparciu najmniejszą średnicę pnia, lecz jako podstawę wyliczeń przyjąć obwód mierzony na wysokości 5 cm pomniejszając go o 10%. Z uwagi na powstające w tym względzie wątpliwości i niejednoznaczność opinii sporządzonej przez biegłego organ zobowiązany był do ich wyjaśnienia, a nie czyniąc tego istotnie naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Inny problem – choć także sprowadzający się m.in. do naruszenia ostatnio podanych przepisów postępowania – dostrzec trzeba względem dwóch dębów szypułkowych (pkt 7 i 8 sentencji I instancji). Zauważyć trzeba, że o ile biegły nie był w stanie ustalić ich obwodu na wysokości 130 cm z uwagi na brak kłody na działce, to obwód taki został ustalony przez pracowników organu i wykazany w czasie oględzin 21 listopada 2022 r. Pracownicy organu stwierdzili, że obydwa dęby miały obwód mierzony na wysokości 130 cm wynoszący 45 cm, to jest zauważalnie mniej niż w oparciu o art. 89 ust. 4 u.o.p. przyjął biegły (odpowiednio 55 i 74 cm). Skoro w czasie oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu wykazane zostały obwody dębów szypułkowych na wysokości 130 cm, a w materiale zdjęciowym uwieczniono pomiar ich kłód, brak było podstaw do skorzystania z art. 89 ust. 4 u.o.p., co świadczy o naruszeniu i tego przepisu poprzez jego zastosowanie względem rzeczonych dębów. Wreszcie dalsze wątpliwości, które nie spotkały się z dostatecznym postępowaniem wyjaśniającym, rodzą się odnośnie okoliczności usunięcia drzewa z gatunku sosny pospolitej ujętego w pkt 9 sentencji I instancji, a którego usunięcie nie zostało stwierdzone w czasie oględzin 21 listopada 2022 r., lecz dopiero przez biegłego przy oględzinach 26 czerwca 2023 r. W sprawie brak w ogóle ustaleń kiedy doszło do usunięcia tego drzewa. Nie wiadomo zwłaszcza, czy drzewo to zostało usunięte z działki [...] w tym samym czasie co pozostałe drzewa. Pień po tym drzewie nie został również ujęty w żadnym znajdującym się w sprawie materiale zdjęciowym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Wobec tego, że Wójt Gminy [...] orzekł jedynie łączną karę administracyjną, obejmując nią wszystkie drzewa usunięte przez skarżącą, zachodziła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji w całości. O kosztach postępowania postanowiono w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi (581 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł - zgodnie z § 2 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), a także opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy [...] uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło