II SA/Po 147/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński /spr./ Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lutego 2005r. przy udziale sprawy ze skargi 1) G.C., 2) A. T. K., 3) E. H. D., 4) T. M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta K. z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/A. Łaskarzewska /-/A. Zieliński /-/G. Radzicka Decyzją z dnia [...] listopada 2002r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 ze zm.) oraz art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 104 kpa., Prezydent K. odmówił G. C., A. K., E. D. i T. C. nieodpłatnego nabycia nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nr [...], stanowiącej działkę nr [...], wpisaną do KW nr [...]. Organ orzekający uznał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ustawa ta dotyczy nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. nr 46, poz. 340 ze zm.). Nieruchomości wymienione w dekrecie to jedynie gospodarstwa rolne oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Tymczasem nieruchomość będąca przedmiotem postępowania została nabyta na własność czasową na podstawie ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz.U. nr 31, poz. 132 ze zm.) jako nieruchomość nierolnicza, co - zdaniem Prezydenta - wyklucza możliwość zastosowania ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W odwołaniu wniesionym przez G. C., A. K., E. D. i T. C. zarzucono organowi I instancji, że przyjęta wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w związku z dekretem o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia zakresu przedmiotowego ustawy do art. 1 ust. 1 pkt 2. Wspomniany dekret wskazuje - zdaniem Odwołujących się - wyłącznie zakres terytorialny ustawy a nie jej zakres przedmiotowy. W odwołaniu wskazano również, że decyzja organu I instancji opatrzona jest pieczęcią Urzędu Miasta w K., podczas gdy zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości właściwym do wydania decyzji jest starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa albo wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r., nr [...], na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podtrzymał pogląd Prezydenta K., zgodnie z którym treść art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wskazuje na ograniczenie przedmiotowe ustawy do nieruchomości wymienionych w dekrecie o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli G. C., A. K., E. D. i T. C., podnosząc te same argumenty co w odwołaniu, podkreślając dodatkowo, że organ nie rozpoznał zarzutu dotyczącego podmiotu właściwego do wydania decyzji w I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację zwracając dodatkowo uwagę, że decyzja organu I instancji sygnowana z upoważnienia Burmistrza przez Naczelnika Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Terenami i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w K. wydana została przez organ właściwy, zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę, że w zaskarżonej decyzji nie rozpatrzono zarzutu Skarżących odnośnie właściwości organu wydającego decyzję w I instancji. Wyjaśnienie tej kwestii w odpowiedzi na skargę nie znosi wspomnianej wady decyzji i nie jest także wystarczające. Wobec zarzutu dotyczącego właściwości organu orzekającego w I instancji, organ odwoławczy zobowiązany jest tę okoliczność wnikliwie sprawdzić, sięgając w miarę potrzeby do treści odpowiednich upoważnień udzielonych na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r., nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zaniedbanie tej procedury w niniejszej sprawie stanowi naruszenie art. 107§ 3 w zw. z art. 140 kpa. Ustawa z 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113 poz. 1209 z późn. zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46 poz. 340 z późn. zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Cytowany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. Sprowadzały się one do określenia: podmiotów mogących skorzystać z regulacji (osoby fizyczne), tytułu do nieruchomości (użytkowanie wieczyste lub współwłasność), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) i wreszcie położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Organy obu instancji błędnie odczytały te ostatnią przesłankę nabycia prawa własności. Odesłanie art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie dotyczy przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych) lecz odnosi się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego. Ustawodawca określił go już w samym tytule tego aktu prawnego (na obszarze Ziem Odzyskanych), następnie powtórzył w art. 1 (nadanych /.../ na obszarze Ziem Odzyskanych) określając równocześnie, że jego postanowienia dotyczą gospodarstw rolnych, by wreszcie doprecyzować terytorialny zasięg dekretu w art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z 6.09.1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26.07.2001r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 6 września 1951r. W świetle przytoczonych przepisów i argumentów bez znaczenia jest argument organów obu instancji, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do gospodarstw rolnych nadanych w ramach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 150 poz. 1270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Informacyjnie Sąd zauważa, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 64 poz. 592 z późn. zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/A. Łaskarzewska /-/A. Zieliński /-/G. Radzicka kk