II SA/Po 149/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-06-01
Skład orzekający: Barbara Drzazga, Elwira Brychcy, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej zamiast Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, przed wejściem w życie nowelizacji wyłączającej stosowanie Ordynacji, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej zamiast Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, przed wejściem w życie nowelizacji wyłączającej stosowanie Ordynacji, było nieprawidłowe. Niemniej jednak, uchybienie to nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organy celne podjęły wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, a gwarancje procesowe stron były zachowane w sposób porównywalny w obu procedurach.Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące oraz bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Kontrola wykazała, że skarżący przewoził towar na podstawie umowy zlecenia, który nie był jego własnością, a pojazd nie posiadał wymaganych dokumentów i wyposażenia. Organy celne zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej do postępowania, co skarżący zakwestionował, domagając się zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązków; oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P., z powołaniem art. 93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874; Nr 176, poz. 1238 i Nr 192, poz. 1381) nałożył na S. B. karę pieniężną, której wysokość została określona w uzasadnieniu decyzji - na podstawie art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz "pkt 1.1., pkt 4.1 i pkt 11.1.1 a) - załącznika" do ustawy o transporcie drogowym - w następujący sposób: 8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] stycznia 2007 r. w wyniku dokonanej przez funkcjonariuszy Wydziału [...] Izby Celnej w P. - Referat [...] nr [...] kontroli pojazdu marki [...] nr rej. [...] z przyczepą samochodową nr rej. [...] na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] stwierdzono, iż w kontrolowanym pojeździe brak wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego, kary opłaty drogowej oraz urządzenia rejestrującego. Kierującym pojazdem był S. B., który przewoził towar w postaci dekoracji świątecznych oraz rozmontowanych stoisk. Wobec treści zeznań przesłuchanego w dniu kontroli w charakterze świadka S. B., organ w dniu [...] stycznia 2007 r. wszczął postępowanie w stosunku do podmiotów: [...] P. K. [...] oraz [....] P. B.[...]. Następnie w dniu [...] czerwca 2009 r., z uwagi na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, wszczęto wobec S. B., jako osoby odpowiedzialnej za przewóz drogowy, postępowanie argumentując, iż w dniu zdarzenia ta osoba wykonywała przewóz drogowy na zlecenie [...] P. K. [...], na podstawie zlecenia Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Ze zlecenia wynika, iż zleceniobiorca wykona demontaż dekoracji [...] w Galerii Handlowej [...] w [...] i [...], a usługa ta zostanie dokonana "transportem własnym zleceniobiorcy".
Powołując się na art. 4 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy, definiujący niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, organ stwierdził, iż S. B. jako podmiot niebędący przedsiębiorcą wykonując w dniu [...] stycznia 2007 r. przewóz drogowy pojazdem, nie spełniał wszystkich warunków uznania przewozu na potrzeby własne z uwagi na fakt, iż dokonał transportu drogowego towaru, który w chwili kontroli należał do osób trzecich. Organ uznał, iż strona wykonywała transport drogowy określony w art. 4 pkt 3 powołanej ustawy, co wymagało uzyskania licencji zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Ponadto organ wskazując na obowiązki, o których mowa w art. 87 ust. 1 tej ustawy stwierdził, iż w momencie kontroli kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał uprawnionemu organowi kontroli wypisu z licencji oraz karty opłaty drogowej. W postępowaniu ustalono na podstawie informacji ze Starostwa Powiatowego w K., iż stronie nie udzielono licencji na wykonywanie transportu drogowego oraz nie wydano zaświadczenia na przewozy drogowe rzeczy na potrzeby własne. Za brak powyższych dokumentów należało nałożyć karę pieniężną: 8 000 zł za brak licencji zgodnie z pkt 1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym; 3 000 zł za brak karty opłaty drogowej - bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych zgodnie z pkt 4.1. przedmiotowego załącznika. Ponadto organ uznał, iż należało na stronę nałożyć także karę w wysokości 3 000 zł, zgodnie z pkt 11.1.1. a) załącznika do ustawy, za przewóz drogowy wykonywany pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, o którym mowa w art. 3 ust. 1 wyżej przywołanego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370/8 z dnia 31 grudnia 1985 r., Dz.Urz. UE - polskie wydanie specjalne 07/t. 1). Organ jednocześnie stwierdził, iż przedmiotowy pojazd nie podlegał wyłączeniom, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. WE L 370/1 z dnia 31 grudnia 1985 r., Dz.Urz. UE - polskie wydanie specjalne 05/t. 1).
Organ I instancji ponadto wyjaśnił, iż mając na względzie tezy zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. (sygn. akt SK 75/06) kary wynikające ustawy o transporcie drogowym należy traktować jako niepodatkowe należności budżetowe w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa, zatem postępowanie w tej sprawie powinno być prowadzone w oparciu o tę ustawę, nie zaś o Kodeks postępowania administracyjnego, jak na to wskazała strona, domagając się umorzenia postępowania. W odniesieniu do zarzutów dotyczących statusu strony, jako studenta a nie przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, organ powołał się na treść art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, jako uzasadniający odpowiednie stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego, po spełnieniu warunków przewozu na potrzeby własne wskazanych w art. 4 ust. 4 tej ustawy. Decyzji tej organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Jednocześnie dwoma postanowieniami z tego samego dnia - [...] 2009 r. - organ I instancji umorzył postępowanie w stosunku do podmiotów: [...] P. K. [...] oraz [...] P. B. [...].
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył S. B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odwołujący zarzucił, iż organ nie uwzględnił jego wyjaśnień i zarzutów. W jego ocenie, w szczególności z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, iż sprawa powinna być prowadzona w trybie postępowania administracyjnego, którego organ nie zastosował uznając za właściwe wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. W ocenie strony organ I instancji dokonał błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bowiem protokół kontroli nie mógł stanowić podstawy ustaleń, że odwołujący dokonywał przewozu drogowego; również umowa zlecenia została błędnie oceniona, gdyż dotyczyła demontażu dekoracji a nie przewozu rzeczy czy jakiejkolwiek usługi transportowej – wskazane przez organ zapisy umowy oznaczały, iż strona miała własnym staraniem dojechać i odjechać z miejsca zlecenia, wioząc własne rzeczy i narzędzia. Odwołujący oświadczył, iż usługę wykonał okazjonalnie celem zasilenia swojego studenckiego budżetu, za znikomą kwotę w stosunku do nałożonej kary, że nie prowadził w czasie kontroli działalności gospodarczej i nie można go uznać za przedsiębiorcę. W ocenie strony zachodzi podstawa do odstąpienia od stosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym,z uwagi na treść art. 14 ust. 12 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. - z powołaniem art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (teks jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 4 pkt 1, 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i lp. 1.1., 4.1. i 11.1 załącznika do tej ustawy oraz art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia organ odwoławczy zawarł ustalenia stanu faktycznego, zbieżne z poczynionymi przez organ I instancji i przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania.
Zdaniem organu II instancji oceny prawnej zdarzenia opisanego w protokole kontroli z dnia [...] stycznia 2007 r. należy dokonać przez pryzmat art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, jako wykonanie przewozu drogowego, z którym wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty drogowej. Organ uznał, iż bezspornie S. B. przewoził w dniu kontroli towar, który nie był jego własnością, lecz stanowił przedmiot zlecenia wystawionego przez firmę [...] P. K., na co wskazuje stan faktyczny ustalony w wyniku kontroli oraz zeznania złożone w tym dniu przez samego kierowcę, a także umowa zlecenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. oraz oświadczenie zleceniodawcy z dnia [...] stycznia 2007 r. Stąd też organ nie uwzględnił wyjaśnień strony przedstawionych dopiero w toku prowadzonego postępowania i w odwołaniu, skoro wszystkie inne dowody świadczą o wprost przeciwnym stanie rzeczy.
W ocenie organu przepis art. 4 ust. 3 powołanej ustawy, dotyczący określenia transportu drogowego, obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę (odpowiednio: podmiot nie będący przedsiębiorcą) pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Ustawa posługuje się pojęciem przedsiębiorca, a nie pojęciem przewoźnik drogowy (por. art. 4 pkt 15 ustawy), a przywołany art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy poszerza zakres stosowania tej regulacji na podmioty niebędące przedsiębiorcami. Organ wyjaśnił, iż przywołany przepis ma zastosowanie do każdego rodzaju podmiotów, ustawa nie uznaje za transport drogowy jedynie niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne zdefiniowanego w art. 4 pkt 4 tej ustawy, którego przesłanek S. B. nie spełniał. Dlatego też, wykonując transport drogowy obowiązany był do posiadania licencji.
Zakwalifikowanie wykonywanego przewozu drogowego jako transportu drogowego skutkuje także powstaniem obowiązku wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące, jak to wynika z wyżej przywołanego art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., a nie zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 4 i art. 14 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, w tym art. 4 pkt 12, gdyż zgromadzone w sprawie dowody wyraźnie wskazują, iż stwierdzony przewóz drogowy realizowany był w wykonaniu umowy zlecenia, zatem miał charakter handlowy.
Również wskazany w art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązek posiadania przez kierowcę pojazdu samochodowego wykonującego transport drogowy i okazywania do kontroli uprawnionemu organowi kontroli między innymi karty opłaty drogowej, wypisu z licencji oraz zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Zdaniem organu niesporny stan faktyczny wskazuje, iż w trakcie kontroli kierowca nie okazał przedmiotowych dokumentów, a w pojeździe nie było zainstalowane urządzenie rejestrujące.
Organ odwoławczy, wskazując na nałożenie na stronę kary pieniężnej w kwocie 14 000 zł, podzielił stanowisko organu I instancji co do istnienia w sprawie podstawy do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, jak również co do poszczególnych kar określonych na podstawie przepisów załącznika do ustawy.
Organ zaznaczył, iż S. B. wykonywał transport drogowy w ramach umowy zawartej przez siebie z firmą [...] P. K., zatem jest w pełni odpowiedzialny w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym za zgodną z prawem jego realizację, jego niewiedza co do obowiązków związanych z przewozem rzeczy nie ma wpływu na wysokość nałożonych kar, których wysokość jest ściśle określona przepisami prawa, nie może też być przesłanką do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organ wyjaśnił, wskazując na stanowisko orzecznictwa, iż kary pieniężne nakładane na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym należy traktować jako niepodatkowe należności budżetowe w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym postępowanie powinno być prowadzone w oparciu o przepisy tej ostatniej ustawy. Zarazem organ stwierdził, iż zastosowanie tych a nie innych przepisów proceduralnych nie wpływa w żaden sposób na skuteczność przeprowadzonych czynności procesowych. Przytoczona wykładnia prawa umożliwia natomiast zastosowanie na podstawie art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej między innymi przepisów w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych działu III tej ustawy, co też jest rozwiązaniem znacznie korzystniejszym dla stron niż dotychczas stosowane.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez S. B., który domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucił organowi, iż w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś Ordynacji podatkowej, na uzasadnienie czego przywołał poglądy orzecznictwa. Naruszenie to jego ocenie miało wpływ na wynik sprawy. Wobec nierozpatrzenia wyjaśnień złożonych przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, powtórzonych w odwołaniu, został ustalony stan faktyczny niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, co również stanowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 kpa.
Ponadto strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, bowiem w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 4 pkt 12 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, bowiem skarżący nie prowadził działalności gospodarczej, demontaż dotyczył pojedynczej umowy zlecenia, umowa nie obejmowała żadnego zobowiązania skarżącego do przewozu rzecz niebędących jego własnością. Ponadto zachodzą przesłanki do zastosowania art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowy, bowiem jest podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, który w czasie kontroli nie był przedsiębiorcą. Skarżący nie zdawał sobie sprawy, że może naruszyć jakieś przepisy i nie wykonywał żadnej usługi przewozu rzeczy dla P. K..
Skarżący podniósł także, iż w "w sentencji decyzji I instancji Naczelnik Urzędu Celnego (...) nie określił kwoty nałożonej grzywny – tym samym organ egzekucyjny nie powinien sam ustalać kwoty grzywny. Wyliczenie poszczególnych kar znajduje się w uzasadnieniu decyzji, co nie oznacza jaką karę organ nałożył". Ponadto zgłosił zarzut przedawnienia, bowiem od daty kontroli do wydania orzeczenia decyzji organu II instancji upłynęły cztery lata.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanej decyzji, wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu jest kwestią bezsporną, iż S. B. przewoził w dniu kontroli towar, który nie był jego własnością, lecz stanowił przedmiot zlecenia wystawionego przez firmę [...] P. K.; skarżący nie spełniał przesłanek wyszczególnionych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zatem trafne było uznanie, że strona wykonywała transport drogowy i była zobowiązana do posiadania licencji. Organ zwrócił uwagę na treść art. 4 ust. 3 tej ustawy, który obok transportu drogowego w znaczeniu formalnym - wykonywanego jako główny przedmiot działalności, wymienia również transport drogowy w znacznej funkcjonalnym - wykonywanie czynności transportu drogowego.
Brak określenia w rozstrzygnięciu decyzji kwoty nałożonej kary, podczas gdy wszystkie informacje co do wysokości poszczególnych kar zostały czytelnie zamieszczone w deczyji, a wynikająca z niej dolegliwość była jasna dla strony na etapie składania dowołania i strona nie zadała uzupełnienia decyzji, organ odwoławczy uznał za "drobną nieprawidłowość". W ocenie organu ze względu na rodzaj nieprawidłowości oraz fakt zawarcia w decyzji wszystkich niezbędnych informacji (uzasadnienie również stanowi element decyzji) stwierdzone uchybienie nie pozwala na uchylnie zaskarżonych rozstrzygnięć.
Co do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w sprawie organ odwoławczy uzupełnił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji podnosząc, iż organy orzekające w sprawie miały świadomość istnienia rozbieżnego orzecznictwa w tym zakresie, jednakże dopiero na podstawie art. 5 pkt 12 lit. d ustawy z dnia 9 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony zapis ustawowy, iż do kar wynikających z ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Pomimo wydania decyzji odwoławczej kilka dni po wejściu w życie zapisu wyłączającego stosowanie Ordynacji podatkowej do przedmiotach kar zastosowanie przepisów Ordynacji nie wpłynęło na skuteczność przeprowadzonych czynności procesowych i wbrew twierdzeniu strony nie miało w pływu na wynik sprawy. Organy celne podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. organ odwoławczy nie dopatrzył się w postępowaniu naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 ust. 1 kpa, ani ich odpowiedników z Ordynacji podatkowej.
W odniesieniu do zarzutu przedawnienia organ stwierdził, iż w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (postulowanego do zastosowania przez stronę) oraz w ustawie o transporcie drogowym brak jest jakichkolwiek zapisów co do możliwości przedawnienia kary pieniężnej, z kolei art. 68 § 1 ordynacji podatkowej mówi o trzyletnim terminie na wydanie decyzji ustalającej (to jest rozstrzygnięcia organu I instancji), licząc od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy, natomiast art. 70 § 1 stanowi o podobnie liczonym terminie pięcioletnim. Stad też, niezależnie od tego, jakie przepisy proceduralne zostałyby przyjęte jak o właściwe, zarzut przedawnienia jest całkowicie nieuzasadniony.
Na rozprawie pełnomocnik organu wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 266/09, zgodnie z którym w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w chwili kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie zawiera tego rodzaju naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem prawa materialnego oraz w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie przez stronę skarżącą przepisów ustawy o transporcie drogowym, polegające na wykonaniu przewozu drogowego w postaci transportu drogowego z naruszeniem obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego, karty opłaty drogowej i wypisu z licencji oraz zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu prowadzonym wobec S. B. organy celne obydwu instancji zastosowały przepisy proceduralne określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) z wyjaśnieniem, iż z uwagi na charakter kar pieniężnych nakładanych w oparciu o ustawę o transporcie drogowym kary te stanowią niepodatkowe należności budżetu państwa, o których mowa art. 3 pkt 8 Ordynacji. Organy powołała się na poglądy zaprezentowane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (organy obydwu instancji wskazały na wyrok TK z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt SK 75/06) oraz sądów administracyjnych (organ odwoławczy wskazał wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2007 r. sygn. alt VI SA/Wa 389/07). Organ II instancji w odpowiedzi na skargę dodatkowo wyjaśnił, iż wprawdzie wydał decyzję w kilka dni po wejściu w życie ustawy z dnia 9 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, którą w art. 5 pkt 12 lit. d został wprowadzony przepis wyłączający stosowanie Ordynacji podatkowej do kar wynikających z ustawy o transporcie drogowym, jednak zastosowanie przepisów Ordynacji nie wpłynęło na skuteczność przeprowadzonych czynności procesowych i nie miało w pływu na wynik sprawy.
Sąd podziela pogląd strony skarżącej, iż postępowanie w przedmiocie nałożenia na nią kary pieniężnej, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym, powinno być prowadzone w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - i to również przed wejściem w życie art. 93 ust. 11 ustawy o transporcie drogowym stanowiącego, iż do kar, o których mowa w ust. 10, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), który został dodany do ustawy o transporcie drogowym przez art. 5 pkt 12 lit. d ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (DzU. Nr 225, poz. 1466) z dniem 31 grudnia 2010 r. Zarazem jednak Sąd uznał, na co wskazał także organ odwoławczy, iż pomimo wydania decyzji odwoławczej kilka dni po wejściu w życie zapisu wyłączającego stosowanie Ordynacji podatkowej do przedmiotach kar, zastosowanie przez organy obydwu instancji przepisów tej ustawy zamiast przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu wobec S. B. nie stanowiło tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy celne podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób należyty zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, bez uszczerbku dla uprawnień procesowych strony.
Odnosząc się do stanu prawnego przed wejściem w życie nowelizacji z dnia 9 października 2010 r., Sąd wskazuje, iż nie kwestionując poglądu co do charakteru przedmiotowej kary stanowiącej dochód budżetu państwa (art. 94 ustawy o transporcie drogowym), jako niepodatkowej należności budżetu państwa, nie można tylko z tej przyczyny uznać dopuszczalności stosowania w postępowaniu w przedmiocie nałożenia tych kar przepisów Ordynacji podatkowej. Stwierdzić bowiem należy, iż nawet gdyby opowiedzieć się za stosowaniem do kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym działu III Ordynacji podatkowej (zatytułowanego Zobowiązania podatkowe), na co mogłaby wskazywać treść art. 2 Ordynacji, to wniosek taki nie prowadziłby automatycznie do uznania, iż również do postępowania w przedmiocie nałożenia tego rodzaju kary należy stosować przepisy działu IV Ordynacji, który normuje postępowanie podatkowe.
Kodeks postępowania administracyjnego w art. 1 pkt 1 stanowi, iż normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, zaś w art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu przewiduje, iż przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062 oraz z 2000 r. Nr 94, poz. 1037), z wyjątkiem przepisów działów IV, V i VIII.
Niniejsza sprawa dotyczy kary pieniężnej stanowiącej dochód budżetu państwa, która nie jest nakładana na podstawie ustawy podatkowej (art. 5 w związku z art. 3 pkt 1 i 3 Ordynacji), lecz znajduje swoje materialnoprawne uregulowanie w przepisach ustawy o transporcie drogowym, zatem w tym znaczeniu nie jest normowana (regulowana) przepisami Ordynacji (ani szczególnej ustawy podatkowej). Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kara ta jest sankcją za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów tej ustawy oraz innych przepisów, o których mowa w pkt 1-8. W konsekwencji, skoro żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie nakazywał organom nakładającym przedmiotową karę posługiwania się procedurą podatkową, to należy przyjąć, że zgodnie z art. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących tego rodzaju należności mają zastosowanie przepisy Kodeksu, zaś sprawa nie podlega wyłączeniu spod zakresu przedmiotowego Kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu (por. pogląd wyrażony na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w wyroku NSA z dnia 16 września 2008 r. sygn akt II OSK 1030/07, Lex nr 516771). Tego rodzaju wykładnia systemowa znajduje dodatkowe uzasadnienie również w innych przykładach, niż ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Warto wskazać, że ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), w rozdziale 6 zatytułowanym Postępowanie w sprawach celnych, w art. 73 ust. 1 stanowi, iż do postępowania w sprawach celnych nakazuje stosować odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Jak już o tym była mowa, ustawa o transporcie drogowym takiego odesłania przed nowelizacją z 2010 r. nie zawierała, a w wyniku nowelizacji wprost wyłączyła stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do kar uregulowanych w art. 93 ust. 11 ustawy o transporcie drogowym.
Dodać należy, iż wykazująca pewne analogie (co do charakteru represyjnego i prewencyjnego) do kary za wykonywanie przewozu (transportu) drogowego z naruszeniem przepisów ustawy, kara za naruszenie przepisów prawa budowlanego, o której mowa w art. 59f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), będąca również dochodem budżetu państwa (art. 59g ust. 1), jest wymierzana w postępowaniu, w którym stosuje się ogólną procedurę administracyjną (przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego - porównaj Dziwiński R., Ziemski P. Komentarz do art.59(g) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.03.207.2016), [w:] R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006, wyd. II, podano za systemem Lex Omega), a nie procedurę podatkową (dział IV Ordynacji), mimo że do przedmiotowej kary odpowiednio stosuje się materialnoprawne przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 59g ust. 5 ustawy Prawo budowlane).
Wobec powyższego Sąd uznał, iż zastosowanie w sprawie przez organy obydwu instancji przepisów proceduralnych działu IV Ordynacji podatkowej, w tym i prowadzenie postępowania odwoławczego na podstawie przepisów tej ustawy i zastosowanie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji, było nieprawidłowe. Niemniej jednak uchybienie to nie stanowiło tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. Brzmienie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji jest bowiem w swej istocie tożsame z brzmieniem art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i stanowi podstawę proceduralną wydania decyzji przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W przepisie Ordynacji mowa jest o "decyzji organu pierwszej instancji", zaś we właściwym przepisie Kodeksu użyto zwrotu "zaskarżoną decyzję".
Zastosowanie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym wobec S. B. jako strony postępowania przepisów Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania w sprawie, nie mogło też doprowadzić do naruszenia uprawnień procesowych strony (np. do pozbawienia strony skarżącej udziału w postępowaniu), ani w żaden sposób wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu analogicznie regulują art. 123 § 1 (którego konkretyzację w postępowaniu podatkowym zawiera art. 200 § 1 Ordynacji) i art. 10 § 1 kpa. Skarżącemu został wyznaczony siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie (postanowienie z dnia 24 czerwca 2009 r.), z czego też skarżący skorzystał przedstawiając pismo z dnia 13 lipca 2009 r. Warto także wspomnieć, iż terminy załatwienia sprawy regulują odpowiednio art. 139 i art. 140 Ordynacji, którym co do zasady odpowiadają przepisy art. 35 i art. 36 kpa - wprawdzie art. 139 § 3 Ordynacji przewiduje dłuższy termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, jednakże strona nie kwestionowała okresu prowadzenia postępowania odwoławczego (zwłoki organu), a ewentualna zwłoka organu nie mogła w niniejszej sprawie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zasady wszczęcia postępowania regulują w sposób zbliżony art. 165 Ordynacji oraz art. 61 kpa. Treści art. 216 Ordynacji odpowiada art. 123 kpa (zasady wydawania postanowień), a zasady regulujące czynności organu I instancji związane z przekazaniem odwołania analogicznie regulują art. 227 Ordynacji i art. 133 kpa. Porównanie przepisów szczególnych rozdziału 11. Ordynacji (art. 180 - art. 200) dotyczącego dowodów (postępowania dowodowego) z przepisami rozdziału 4. Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 75 - art. 88a) również prowadzi do wniosku, że gwarantują one w sposób porównywalny poszanowanie interesów stron postępowania.
Zarzucane przez stronę dalsze naruszenia przepisów postępowania administracyjnego również nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Brak określenia w rozstrzygnięciu decyzji kwoty nałożonej kary (łącznej kwoty nałożonych kar) również nie stanowi istotnego uchybienia. Wszystkie informacje co do wysokości poszczególnych kar zostały jednoznacznie zamieszczone w deczyji. Ani wysokość poszczególnych kar, ani ich łączna suma nie budziły wątpliwości żadnej ze stron postępowania; co do skarżącego na taki stan rzeczy wskazuje w szczególności treść odwołania i skargi. Uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi obowiązkowy element decyzji (art. 107 § 1 i 3 kpa), skoro zatem w rozstrzygnięciu organ orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej, a w uzasadnieniu prawnym omówił w sposób jasny i wyczerpujący podstawę prawną i wysokość poszczególnych nałożonych kar, których łączna kwota wyniosła 14 000 zł (8 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące, 3 000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych), to trudno uznać uchybienie zawarte w rozstrzygnięciu za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd zauważa, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena działania organów celnych jako organów egzekucyjnych, w tym rozstrzyganie co do zarzutu skargi, iż organ egzekucyjny nie powinien sam ustalać kwoty grzywny.
Pomimo przeciwnych twierdzeń skarżącego, z materiału zgromadzonego w sprawie, co do którego skarżący miał możliwość zapoznania się i wypowiedzenia, wynika jednoznaczny wniosek, iż w dniu [...] stycznia 2007 r. skarżący, prowadząc pojazd silnikowy z przyczepą, przewoził po drodze publicznej rzeczy, które nie stanowiły jego własności. Bezspornie w dniu kontroli pojazdu - bliżej opisanego w protokole kontroli z dnia [...] stycznia 2007 r. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego i przyczepy o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3 500 kg (pojazd: 3 500 kg, przyczepa: 750 kg), załadowanego ładunkiem o masie około 700 kg - skarżący, wykonując przedmiotowy przejazd, realizował przewóz drogowy z celem przeznaczenia w Polsce, nie posiadał licencji - ani nie dysponował wypisem z licencji - na wykonywanie transportu drogowego (krajowego ani międzynarodowego). Skarżący nie był zatrudniony w firmie (agencji reklamy) [...] P. K. [...], do której należał przewożony ładunek w postaci dekoracji świątecznych i rozmontowanych stoisk. Przewóz wykonywał na podstawie umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. obejmującej wykonanie demontażu dekoracji świątecznych w galerii handlowej [...] w [...] i w [...], transportem własnym (§ 1 umowy). Strony tej umowy w postanowieniach szczegółowych uzgodniły, iż usługa demontażu zostanie wykonana transportem własnym zleceniobiorcy. Fakt przewożenia w trakcie wykonywanego przejazdu także podręcznych narzędzi skarżącego służących wykonaniu zlecenia [...] P. K. z dnia [...] stycznia 2007 r. nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy większego znaczenia, wobec faktu, że to zdemontowane przedmioty (elementy stoisk oraz dekoracji świątecznych) stanowiły zasadniczy ładunek, który był objęty stwierdzonym przewozem drogowym. Skarżący nie był właścicielem pojazdu silnikowego (właścicielem był ojciec skarżącego - P. B.) ani przyczepy (właścicielem był P. K.). Ustalenia organów są w tym zakresie jednoznaczne. Fakt posłużenia się przyczepą należącą do właściciela przewożonych rzeczy nie był objęty postanowieniami przedmiotowej umowy, nie prowadzi do wniosku, iż to [...] P. K. przy pomocy własnego pracownika wykonywało przedmiotowy przewóz. Wobec tego organy prawidłowo umorzyły postępowanie wobec podmiotów właścicielskich środków transportowych i przewożonego ładunku, a prowadziły je w stosunku do skarżącego. Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów w zakresie ustalenia istotnych okoliczności sprawy naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 ust. 1 kpa.
Ustawa o transporcie drogowym, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzenia kontroli pojazdu, określała w art. 1 ust. 1, iż reguluje zasady podejmowania i wykonywania między innymi: krajowego transportu drogowego (pkt 1) i niezarobkowego krajowego przewozu drogowego (pkt 3). Definicja niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne - została zawarta w art. 4 pkt 4 omawianej ustawy. Jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki zawarte w lit. a-d omawianego przepisu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 przedmiotowej ustawy jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą: w niezarobkowym przewozie drogowym osób (pkt 1), o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy (pkt 2), zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego (pkt 3).
Do przewozów drogowych wykonywanych między innymi przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego (art. 3 ust. 2 pkt 3).
Z kolei w art. 4 pkt 3 tej ustawy zdefiniowano transport drogowy, jako krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (art. 4 pkt 3 lit. a).
Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym przewóz drogowy jest to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985).
W art. 87 ust. 1 powołanej ustawy wskazano wymagane dokumenty, w które powinien mieć przy sobie oraz okazać do kontroli kierowca wykonujący transport drogowy, w tym w wypis z licencji na wykonywanie transportu drogowego, kartę opłaty drogowej i zapisy urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju.
Odpowiednio stosując do skarżącego, który nie był przedsiębiorcą, przepisy dotyczące wykonywania przewozu niezarobkowego, stwierdzić należy, iż wykonywany przez niego przewóz nie spełniał warunków do uznania go za przewóz, o którym mowa w art. 4 pkt 4 tej ustawy, bowiem przewożony ładunek w postaci zdemontowanych elementów stoisk i dekoracji świątecznych nie był własnością skarżącego wykonującego przejazd drogowy. Zarazem wspomniany przewóz nie mógł być uznany za podlegający wyłączeniu spod działania obowiązującego w dniu wykonania przewozu Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE L z dnia 31 grudnia 1985 r. 370/1; Dz.U. UE - spec. wyd. 05-1-319) - na podstawie art. 4 ust. 1 (przewóz pojazdami przeznaczonymi do przewozu rzeczy, gdy dozwolona maksymalna masa pojazdu, łącznie z przyczepami lub naczepami, nie przekracza 3,5 ton) lub ust. 12 (pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów towarów w celach prywatnych).
Trzeba w tym miejscu zauważyć, iż skarżący nie wykonywał domniemanego przewozu na rzecz pracodawcy, bowiem w art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym ustawodawca posłużył się pojęciem pracownika, nie zaś osoby zatrudnionej czy też świadczącej na innej podstawie prawnej pracę lub usługi na rzecz właściciela środka transportowego lub przewożonego towaru. Wobec tego, z wiążącej strony umowy zlecenia nie można wyprowadzić wniosku, iżby za przewóz drogowy odpowiadał właściciel przewożonego ładunku lub właściciel pojazdu silnikowego, za pomocą którego dokonano przewozu. Przeciwnie, zawarta umowa zlecenia wskazuje, iż to skarżący w ramach tej umowy miał dokonać demontażu ozdób świątecznych we wskazanych miejscach w Bydgoszczy i w Poznaniu, co miało nastąpić przy wykorzystaniu transportu własnego skarżącego. Próba przedstawienia przez skarżącego odmiennej interpretacji umowy, jakoby zapis dotyczący transportu dotyczył jedynie kwestii transportowania skarżącego na miejsce wykonywania zlecenia, jak również twierdzenia co do tego, że przewoził on jedynie własne narzędzia przeczą faktom potwierdzonym materiałem dowodowym (protokół kontroli, zeznania skarżącego podającego się za pracownika zleceniodawcy, jak i twierdzenia właściciela pojazdu silnikowego - P. B. oraz właściciela ładunku - P. K.) i jako takie tego rodzaju twierdzenia nie mogły się ostać w sprawie jako podstawa ustaleń faktycznych w tym zakresie.
W rozpatrywanej sprawie istotna była ocena, czy dokonywany przez osobę, która nie była pracownikiem podmiotu będącego właścicielem przewożonego ładunku (podmiotu gospodarczego), może być uznany za przewóz niezarobkowy - przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niewymagającym licencji o której mowa w art. 5 tej ustawy. Powołany wyżej przepis art. 4 pkt 4, stanowi, iż przewozem takim jest jedynie przewóz spełniający łącznie warunki wymienione w pkt 4 lit. a - d. Jedynym z nich jest warunek, by przewożone rzeczy były własnością wykonującego przewóz drogowy, którego to warunku skarżący nie spełniał (pkt 4 lit. c). Nie były to również rzeczy do których legitymowałby się innym wymienionym w omawianym przepisie tytułem uprawniającym do dysponowania rzeczami składającymi się na przewożony ładunek. Wobec tego uznać należy, iż jeśli wykonywany w dniu kontroli przejazd nie spełniał warunku, o którym mowa w ustawie (art. 4 pkt 4 lit. c), zasadne jest nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 3 powołanej ustawy, bez wymaganej licencji. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym wyraźnie wskazano na obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego wymaganej - art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Reasumując tę cześć rozważań podkreślić należy, iż skarżący który nie był przedsiębiorcą, w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów (pojazd silnikowy z przyczepą) o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony (łącznie ponad 4 tony). Wykonywanie tego przejazdu drogowego przebiegało w warunkach uniemożliwiających uznanie go za niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - precyzyjnie definiowany w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji wykonany przewóz należało uznać za transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, na którego wykonywanie należało uzyskać licencję, o której mowa w art. 4 pkt 17 oraz art. 5 tej ustawy.
Skoro skarżący wykonał przewidziany przepisem art. 4 pkt 6a powołanej ustawy przewóz drogowy i nie był zwolniony od obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu krajowego ani od obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, o której mowa w art. 42 ust. 1 tej ustawy, który dotyczy podmiotów wykonujących przewóz drogowy pojazdem samochodowym po drogach krajowych, nie tylko przedsiębiorców (skarżącego nie obejmowało również wyłączenie zawarte w tym przepisie ani w art. 42a tej ustawy), to w tych warunkach zastosowanie miał art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W tym ostatnim przepisie sformułowano zasadę, iż kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, w sposób naruszający obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub innych przepisów podlega karze pieniężnej. Art. 93 określa zasady nakładania przedmiotowych kar, w tym odsyła do załącznika do ustawy w zakresie wysokości poszczególnych kar (ust. 10).
Poza wyżej stwierdzonymi naruszeniami przepisów ustawy o transporcie drogowym skarżący w konsekwencji wykonania przedmiotowego przewozu naruszył również warunki wykonywania przewozu co do wymogu wykonania go pojazdem, który powinien być wyposażony w urządzenie rejestrujące, jak o tym stanowi art. 3 ust. 1 wyżej przywołanego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370/8 z dnia 31 grudnia 1985 r., Dz.Urz. UE - wyd. spec. 07-1-227). Naruszenie to również podlegało sankcji administracyjnej na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym naruszenia warunków wykonywania przewozu drogowego, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, obligowało organ do nałożenia stosownej kary pieniężnej, do czego był uprawniony z uwagi na treść art. 93 ust. 1 tej ustawy. Zarazem w niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary administracyjnej została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji dostatecznie wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły być uwzględnione.
Nakładając karę pieniężną organy administracji były związane przepisami powołanej ustawy o transporcie drogowym i pozbawione swobodnego uznania (art. 92 ust. 1-4 powołanej ustawy). Wykaz naruszeń oraz wysokość poszczególnych kar określał załącznik do ustawy o transporcie drogowym, który w wyszczególnieniu naruszeń, między innymi: w punkcie 1.1. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (z wyłączeniem taksówek) przewiduje karę w wysokości 8 000 zł, w punkcie 4.1. za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych 3 000 zł; w punkcie 11.1.1. a) za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące (samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju) 3 000 zł.
Wyjaśnić również należy, iż w sprawie nie miał zastosowania art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, na który powołała się strona w skardze. Art. 92a, który wszedł w życiu już po stwierdzeniu wykonania przewozu drogowego z dniem 20 czerwca 2007 r. - zmiana dokonana art. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o czasie pracy kierowców oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz.U. z 2007 r. Nr 99, poz. 661 - reguluje zasady odpowiedzialności kierowcy w trybie wykroczeniowym za naruszenia wskazane w ust. 1 i wprowadza w ust. 3 regułę, że wszczęcie postępowania wobec kierowcy w przedmiocie ukarania w trybie wykroczeniowym za naruszenia wymienione w ust. 1 nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, realizującego przewóz drogowy (ust. 3). Omawiany przepis w ust. 4 przewiduje, iż nie wszczyna się postępowania wobec podmiotów, o których mowa w ust. 3, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Z tym samym dniem zaczął obowiązywać dodany tą samą ustawą do art. 93 przepis ust. 7 stanowiący, iż przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć i przewidujący, iż w takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Niewątpliwie w niniejszej sprawie podmiot wykonujący przewóz był jednocześnie kierowcą pojazdu. Ponadto w sprawie nie zaistniały żadne przyczyny usprawiedliwiające brak zapoznania się przez skarżącego z warunkami wykonywania przewozu po drogach krajowych, przed podjęciem się wykonania zlecenia.
Także lakoniczny zarzut przedawnienia okazał się nieusprawiedliwiony. Skarżący w tym zakresie zdaje się sięgać do przepisów Ordynacji podatkowej, której przepisów na mocy wyraźnego postanowienia ustawodawcy - przepis art. 93 ust. 11 obowiązuje od dnia 31 grudnia 2010 r. - nie stosuje się do kar pieniężnych, o których mowa w ust. 10, to jest kar za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy i wskazanych w art. 92 ust. 1 ustawy. Zakładając nawet dopuszczalność zastosowania w sprawie odpowiednio przepisów działu III Ordynacji do zdarzenia z dnia [...] stycznia 2007 r., czego ustawodawca przed dniem 31 grudnia 2010 r. wprost nie przewidywał, stwierdzić należy, iż ani nie upłynął termin trzyletni, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji, na wydanie decyzji (ustalającej) przez organ I instancji, ani tym bardziej pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji. Obydwa terminy liczy się od odpowiednio od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1 ) i od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 70 § 1).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są trafne i nie zawierają takiego naruszenia prawa, które dyskwalifikowałoby te decyzje i wymagało wyeliminowania tych decyzji z obiegu prawnego. Z wymienionych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło