II SA/Po 156/25

Dnia 17 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi S. F. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii [...] w P. z dnia 18 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie stypendium postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia 21 stycznia 2025 r. S. F. (zwany dalej "skarżącym") wniósł skargę na opisaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii [...] w P. (zwanej dalej "OKS"). Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania skarżącemu stypendium. OKS, przesyłając akta sprawy do tut. Sądu, powiadomiła Sąd, że w dniu 20 lutego 2025 r. wydała decyzję administracyjną, w której uwzględniła w całości skargę, uchyliła zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji i orzekła co do istoty poprzez przyznanie skarżącemu stypendium zgodnie z jego wnioskiem w kwocie 1.500 zł na okres jednego roku akademickiego. Ponadto OKS stwierdziła, że jej działanie nie miało miejsca bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Do akt sprawy dołączono ww. "decyzję autokontrolną". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z kolei § 2 ww. przepisu wskazuje, że postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posie-dzeniu niejawnym. Ustawodawca nie sprecyzował, jak należy rozumieć bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego, jednakże już samo literalne brzmienie tego słowa wskazuje na brak przedmiotu sprawy. Musi zatem zajść, jeszcze przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny, taka sytuacja, w której "odpada" przedmiot sprawy. Ponieważ kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sprawy ze skarg na decyzje administracyjne, to wyeliminowanie takiej decyzji przed wydaniem wyroku, czyni sprawę sądowoadministracyjną bezprzedmiotową w sposób trwały. Jednym ze sposobów na eliminację decyzji administracyjnej po wniesieniu skargi, ale jeszcze przed dniem wydania wyroku, jest skorzystanie przez organ administracji publicznej z tzw. uprawnień autokontrolnych, o których mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Stanowisko to jest w pełni akceptowane przez orzecznictwo. "Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego «z innych przyczyn» w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. będziemy mieć do czynienia m.in. wtedy, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Jest bowiem zasadą, że «zniknięcie» przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień «autokontrolnych» przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a." (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2769/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych [zwanej dalej "CBOSA"] pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie została wydana decyzja, która spełnia znamiona "decyzji autokontrolnej". Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a.: "Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio". Dla stwierdzenia, że OKS dokonała działań zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. niezbędne jest zawężające rozumienie tego przepisu. Jest to konieczne, ponieważ uchylenie rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi może nastąpić co do zasady wyłącznie przez tenże sąd. Omawiany przypadek jest wyjątkiem, stąd należy wykładać przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. zawężająco (exceptiones non sunt extendendae). Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że skarga wpłynęła do OKS w dniu 30 stycznia 2025 r. Trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., przy uwzględnieniu metodyki obliczania terminów procesowych (art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a.), upływał zatem z dniem 3 marca 2025 r. OKS dochowała tego terminu i wydała decyzję w dniu 20 lutego 2025 r., w której: 1) uwzględniła skargę; 2) uchyliła zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji; 3) wydała nową decyzję, w której rozstrzygnęła sprawę co do istoty poprzez przyznanie stypendium, zgodnie z żądaniem skarżącego oraz; 4) stwierdziła, że jej działanie nie było pozbawione podstawy prawnej i nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, decyzja OKS z dnia 20 lutego 2025 r. spełnia znamiona "decyzji autokontrolnej", gdyż skutecznie uchyliła zakwestionowane rozstrzygnięcie i jednocześnie dokonała rozstrzygnięcia sprawy na nowo. Ważne jest przy tym to, że nowe rozstrzygnięcie musi mieć charakter wyłącznie merytoryczny (wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2926/15, dostępny w CBOSA). To zaś sprawia, że przedmiot niniejszego postę-powania sądowoadministracyjnego zniknął, a ono same jest już bezprzedmiotowe. Mając na uwadze to, że przepis art. 161 § 1 p.p.s.a. zawiera normę o charakterze imperatywnym, Sąd jest nią związany wobec stwierdzenia bezprzed-miotowości postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na skuteczne zastosowanie przez OKS przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. W związku z tym, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 161 § 2 p.p.s.a. umorzył postę-powanie sądowoadministracyjne, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.