II SA/Po 164/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta decyzją z [...] czerwca 2013r. działając na podstawie art. 1 ust. 2 oraz art. 9, art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r., poz. 1228 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 1, 2 i 2a ustawy z dnia 28 czerwca 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił przyznania B. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego – J. G. Organ I instancji uzasadniając odmowę przyznania przedmiotowych świadczeń wskazał, iż dochód na osobę w rodzinie B. G. (2 osoby) osiągnął w 2011 r. wysokość [...]zł, a więc był w wysokości znacznie - o kwotę [...] zł - przekraczającej wysokość dochodu progowego ustalonego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który wynosi miesięcznie 725 zł na osobę w rodzinie. Ponadto organ orzekający w sprawie ustalił, iż organ I instancji w zgodzie z treścią art. 2 pkt 17 lit. c oraz art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odliczył B. G. dochód za 2011r. w związku z utratą zatrudnienia w K. Po podjęciu nowego zatrudnienia organ zaliczył wynagrodzenie jako dochód uzyskany za 2011r. - zgodnie z treścią art. 2 pkt. 18 lit. c oraz art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W związku z decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. odwołanie złożyła B. G. - zarzucając rozstrzygnięciu organu I instancji niezgodność z prawem. Skarżąca w treści odwołania wskazała, iż przedmiotowa decyzja jest dla jej rodziny bardzo krzywdząca, gdyż nie uwzględnia jej trudnej sytuacji materialno-bytowej, wysokich opłat za mieszkanie oraz samotnego wychowania dziecka. Ponadto strona postępowania wskazała, że organ I instancji obliczając dochód na osobę w jej rodzinie za 2011r. nieprawidłowo wyliczył go, zaliczając do niego alimenty, które wnioskodawczym nie otrzymuje od zobowiązanego. Pani B. G. wniosła w tym stanie o ponowne obliczenie dochodu rodziny i ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego, które są niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2013r. na podstawie art. 2 ust. 2 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i art. 138 §1 pkt.1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji odpowiada prawu. Po przedłożeniu przez stronę postępowania żądanych dokumentów oraz udzieleniu stosownych wyjaśnień organ uznał, iż nie zostały spełnione wszystkie warunki formalne do przyznania, zgodnie z postanowieniami art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przedmiotowych świadczeń. Ustalono, że miesięczny dochód rzeczywisty rodziny - na osobę w rodzinie za 2011r. stanowi kwotę [...] zł i przekracza znacznie kwotę dochodu progowego ustalonego na podstawie art. 9 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która wynosi 725 zł. Kolegium wyjaśniło, iż brak alimentów od ojca dziecka nie jest podstawą do ich odliczenia od dochodu strony postępowania za 2011r. - zgodnie z treścią art. 2 pkt. 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tylko utrata alimentów - w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do ich płacenia jest podstawą do ich odliczenia od dochodu rodziny, od którego wysokości zależy przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego. B. G. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się jej uchylenia i ponownego rozpoznania sprawy. Skarżąca powołała się na swoją trudną sytuację finansową. Niewiele zarabia, alimenty są nieściągalne i nie jest w stanie zapewnić synowi wszystkich podstawowych potrzeb. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze powołując się na argumentację swojej decyzji wniosło o oddalenie skargi. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, że dochód w rodzinie wynosi [...] zł na członka rodziny i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia w funduszu alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2013 r. o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego J. G. Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). W myśl art. 9 ust. 2 tej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Pojęcie "dochodu" i "dochodu rodziny", w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zostało zdefiniowane poprzez odesłanie do definicji legalnej tych pojęć sformułowanej na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.). W rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych "dochodem", po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast "dochód rodziny" oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z kolei zgodnie z definicją z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy (art. 2 pkt 5a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). "Okresem świadczeniowym" jest natomiast okres na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a więc okres od dnia 01 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Utratą dochodu jest utrata spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast uzyskaniem dochodu jest uzyskanie spowodowane zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową (art. 2 pkt 17c i 18 c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy ograniczył się jedynie do powielenia stwierdzenia organu I instancji, że przychód w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł na członka rodziny, co przekracza kryterium uprawniające do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Brak pełnych ustaleń stanu fatycznego do czego zobowiązuje przepis art. 15 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy jest zobowiązany do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w całokształcie ustaleń faktycznych i prawnych. Już bowiem w decyzji organu I instancji brak dokładnych ustaleń i wyliczeń przyjętego dochodu na członka w rodzinie skarżącej. Organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że z tytułu utraty pracy przez skarżącą w spółce A oraz w spółce B dochód rodziny umniejszono o kwotę [...] zł. Brak jednak w uzasadnieniu decyzji szczegółowego wyliczenia w jaki sposób organ ustalił dochód za 2011r. skarżącej. Nie wiadomo także w jaki sposób organ ustalił kwotę utraconego dochodu. W konsekwencji brak jakichkolwiek ustaleń w oparciu, o które organ ustalił ostateczną kwotę dochodu na członka rodziny w wysokości [...] zł. W aktach sprawy wprawdzie znajduje się karta obliczenia dochodu (k. 35 akt adm. I instancji), ale nie stanowi ona części decyzji w sprawie z wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i zawarte w niej wyliczenia nie mogą służyć jako uzasadnienie wyliczonego dochodu i w tym rozstrzygnięcia w sprawie. Pełne ustalenia organu w tym zakresie powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu. Sąd zauważa, że organ winien uzasadnić jakie kwoty uznał za przychody skarżącej, w jaki sposób ustalił kwotę utraconego dochodu, jak obliczył dochód rodziny skarżącej i członka rodziny oraz ich podstawę prawną, uwzględniając zasady ustalania dochodu członka rodziny, o jakich mowa w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności powołane powyżej przepisy art. 2 pkt 4, 5, i 5a oraz art. 2 pkt 17 c i pkt 18 c tej ustawy. Okoliczności te stanowią bowiem istotę rozstrzygnięcia sprawy i winny być dokładnie i szczegółowo wyjaśnione, czego brak w decyzji organu I instancji, a wynika z treści przepisu art. 107 §1 i 3 kpa. Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się pięć informacji o dochodach za 2011r. oraz zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie skarżącej za 2011r., a także umowy zlecenia i jej świadectwa pracy. Organ nie wskazał w oparciu o jakie z powyższych dokumentów ustalił dochód rodziny i członka w rodzinie w 2011r., czym naruszył przepis art. 77 §1 kpa i art. 80 kpa, poprzez brak rozpatrzenia i oceny zebranego materiału dowodowego. Powyższych uchybień nie dostrzegł organ odwoławczy powielając wnioski organu I instancji, bez jakiejkolwiek analizy ich prawidłowości. Rozstrzygnięcie organów administracji budzi jeszcze większe wątpliwości w kontekście treści pisma Prezydenta Miasta z 24 stycznia 2014r. znajdującego się w aktach administracyjnych II instancji, gdzie stwierdzono, że dochód rodziny skarżącej został pomniejszony o łączną kwotę [...] zł, zatem dochód rodziny wyniósł [...] zł na osobę w rodzinie skarżącej. Powyższe prowadzi do wniosku, że rozstrzygniecie obu organów administracji publicznej całkowicie uchyla się spod kontroli sądowoadministracyjnej. W tym stanie rzeczy organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm, dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2013r., jak Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji uwzględnią powyższej wskazane uwagi i ponownie ustalą dochód członka rodziny skarżącej w 2011r. oraz wyrażą przebieg swoich ustaleń w szczegółowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 107 § 1 i 3 kpa. Organy przedstawią w jaki sposób i na podstawie jakich dowodów ponownie ustalą stan faktyczny sprawy oraz przyjęte podstawy prawne rozstrzygnięcia. Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a. orzekł o wykonalności decyzji, jak w punkcie II wyroku.