II SA/Po 178/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi E. i R. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2007r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga II SA/Po 178/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1071) nakazał E. i R. K. rozebrać samowolnie zrealizowaną wiatę na działce nr [...] przy ul. B. w P.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] grudnia 2002 roku przeprowadzono oględziny przedmiotowego obiektu i ustalono, że budowla wykonana została w oparciu o konstrukcję stalową o wymiarach 5,4 m x 4,83 m x 3,0 m, obiekt zrealizowano w 1994 roku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Lokalizacja obiektu przekracza linię zabudowy i koliduje ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego wsi P. rejon ul. K. i G., zatwierdzonego uchwałą Gminnej Rady Narodowej nr XXXI/118/84 z dnia 15 marca 1984 roku oraz planem zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy nr XXX/148/92 z dnia 8 grudnia 1992 roku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 roku Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, po rozpoznaniu odwołania inwestorów E. i R. K., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy powziął wątpliwości, co do daty zakończenia budowy, wskazując na rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ odwoławczy zakwestionował również twierdzenie o przekroczeniu linii zabudowy, podnosząc, iż ze znajdującego się w aktach wypisu i wyrysu szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi P. z dnia [...] marca 1984 roku oraz planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. z dnia 8 grudnia 1992 roku nie wynika, aby dla przedmiotowej działki obowiązywała jakakolwiek nieprzekraczalna linia zabudowy. Decyzją z dnia [...] października 2003 roku, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. ponownie nakazał E. i R. K. rozebrać przedmiotowy obiekt budowlany. Motywując swoją decyzję organ zauważył, że 1 II SA/Po 178/10 omawiany obiekt według oświadczeń Państwa K. wybudowano w 1983 roku, co zostało potwierdzone przez Sołectwo P. Gmina T. P. Organ zwrócił się o przesłanie wypisów oraz wyrysów miejscowych planów, obowiązujących na tym obszarze w okresie, gdy obiekt był realizowany. Analizując wypis i wyrys planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego wsi P. rejon ul. K. (uchwała nr XXXI/118/84 z dnia 15 marca 1984 roku, Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 4, poz. 33 z dnia 15 października 1984 roku) stwierdzono, że omawiana działka objęta jest wspomnianym planem. Zaprezentowana tam koncepcja urbanistyczna wskazywała gabaryty oraz lokalizację obiektów kubaturowych, na przedmiotowej działce przewidziano budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej. Wszystkie budynki mieszkalne zostały zlokalizowane wzdłuż ulic w odległości 8 metrów od granicy działek przylegających do linii rozgraniczającej ulicy. Opracowanie urbanistyczne nie przewidywało na działkach zabudowy gospodarczej. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. z 1992 roku pozostawiał bez zmian zapisy miejscowwego planu szczegółowego dla ulic K. i G. Teren ten oznaczono jako 59 MN na części graficznej, a w części tekstowej postanowiono, iż osiedle mieszkaniowe zrealizuje się na podstawie zatwierdzonego planu szczegółowego. E. i R. K. złożyli od tej decyzji odwołanie. Podnieśli, iż przedmiotowy obiekt został wybudowany w 1993 roku, a nie w 1983 r. Wiata służy przede wszystkim celom rekreacyjnym, a nie gospodarczym. Stwierdzili także, że analogiczne obiekty znajdują się również na działkach sąsiednich, a zatem nie można przyjąć za organem, że na omawianym terenie i sąsiednich posesjach mogły być wzniesione jedynie budynki mieszkalne. Zakwestionowali istnienie w miejscowych planach obowiązującej linii zabudowy. Decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...].10.2003 r. Uzasadniając swą decyzję organ wyjaśnił, że niezależnie od zaistniałych wątpliwości, można przyjąć, że budowa wiaty zakończyła się przed dniem [...] stycznia 1995 roku, co oznacza, że zastosowanie znajdą przepisy art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku. Zgodnie z ich treścią, samowolnie postawiony obiekt budowlany podlega przymusowej rozbiórce m.in. w przypadku stwierdzenia, że znajduje się na terenie, który w świetle przepisów o planowaniu 2 II SA/Po 178/10 przestrzennym nie jest przeznaczony pod tę zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że na terenie wsi P. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. z dnia 8 grudnia 1992 roku, pozostawiający bez zmian zapisy miejscowego planu szczegółowego z dnia 15 marca 1984 roku, obejmującego wieś P., rejon ul. K. i G. Po analizie nadesłanego wypisu i wyrysu planu organ doszedł do wniosku, że omawiana wiata narusza postanowienia planu z uwagi na przekroczenie obowiązującej linii zabudowy, wynikającej z części graficznej planu. Wszystkie budynki wzdłuż ul. B. znajdują się w jednakowej odległości od granicy (8 metrów). Zapisy planu przewidują ponadto adaptację istniejącej zabudowy gospodarczej, jeżeli jej usytuowanie odpowiada przepisom prawa budowlanego. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż w pojęciu "zabudowy gospodarczej" mieści się także przedmiotowa wiata. Legalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest możliwa ze względu na jego niezgodność z przepisami Prawa budowlanego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ stwierdził także, że przedmiotowa wiata prowadzi do pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, tj. sąsiedniej działki, poprzez częściowe jej zasłonięcie od strony południowej. E. i R. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając jej uchylenia. Skarżący zarzucili organowi dokonanie dowolnej i rażącej interpretacji planu zagospodarowania przestrzennego, w rezultacie czego ustalono istnienie dla przedmiotowej działki nieprzekraczalnej linii zabudowy i to tylko na podstawie graficznej części planu. Powołali się na walory rekreacyjne obiektu, wskazując, że wiata nie może negatywnie oddziaływać na działkę sąsiednią z uwagi na drzewa i krzewy, rosnące na posesji sąsiedniej. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2005 roku, sygn. akt II SA/Po 275/04 uchylono decyzję Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2004 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...].10.2003 r. Sąd podzielił stanowisko skarżących, iż zebrany materiał dowodowy nie wystarcza do stwierdzenia, że w szczegółowym planie zagospodarowania przestrzennego z 1984 roku określono nieprzekraczalną linię zabudowy. Wniosek o istnieniu takiej linii organy wyprowadziły z części graficznej 3 II SA/Po 178/10 planu, pomijając fakt, że nie może ona kreować zakazów nieujętych w części tekstowej planu. Sąd wskazał także, iż organy nadzoru budowlanego nie ustaliły, czy w chwili zrealizowania przedmiotowej inwestycji plan szczegółowy z 1984 roku pozostawał jeszcze w obrocie prawnym. Stosownie bowiem do art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191), akty prawa miejscowego wydane przez rady narodowe przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 27 maja 1990 roku, traciły moc, o ile nie zostały umieszczone w wykazie, o jakim mowa w art. 31 ust. 1 tejże ustawy. Okoliczność ta została pominięta. Ponadto organy powinny ustalić datę, w której budowa obiektu dobiegła końca, i dopiero w oparciu o tę informację ustalać trzeba zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, nakazał E. i R. K. rozebrórkę samowolnie wybudowanej wiaty. Organ ponownie podniósł, iż przedmiotowa wiata została zlokalizowana niezgodnie z obowiązującym w dacie budowy miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tak ze względu na przekroczenie linii zabudowy, jak i ze względu na fakt, iż ówczesny plan nie przewidywał możliwości wybudowania na tym terenie obiektów gospodarczych. Organ powołał się na dodatkowe wypisy i wyrysy planu, decyzję o pozwoleniu na budowę domu mieszkalnego na działce inwestorów, wiedzę specjalistyczną i pogląd pracownika Urzędu Gminy T. P., wyrażony w piśmie z dnia [...] marca 2003 roku. odnośnie daty zakończenia budowy organ ustalił, że nastąpiło to przed [...].12.1994 r., opierając się na oświadczeniu inwestora z dnia [...] października 2002 roku, którego zgodność ze stanem faktycznym została poświadczona przez Radę Sołecką wsi P. E. i R. K. odwołali się od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Ich zdaniem, organ I instancji nie dokonał koniecznych ustaleń faktycznych, przedstawiając jedynie problem daty wybudowania zadaszenia. Do akt nie załączono żadnych nowych wypisów czy wyrysów planu, a decyzję o pozwoleniu na budowę skarżący dostarczyli z własnej inicjatywy. Odwołujący zakwestionowali twierdzenie o niedopuszczalności sytuowania na przedmiotowym terenie obiektów gospodarczych. 4 II SA/Po 178/10 Organ nie wykonał również wytycznych Sądu, który stwierdził, iż część graficzna miejscowego planu nie może być samodzielnym źródłem nowych zakazów. Decyzją z dnia [...] października 2007 roku Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż za datę zakończenia budowy wiaty uznać należy najpóźniej dzień [...] stycznia 1995 roku, co wynika z oświadczenia R. K. z dnia [...] października 2002 roku. W konsekwencji, zastosowanie znajdą przepisy art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 roku. Obowiązujący wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy T. P. z dnia 8 grudnia 1992 roku pozostawił bez zmian postanowienia miejscowego planu szczegółowego z dnia 15 marca 1984 roku, dotyczącego wsi P. rejon ul. K. i ul. G. Po zapoznaniu się z odpowiednimi wypisami, wyrysami oraz tekstami uchwał w tym przedmiocie, organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż zrealizowana inwestycja naruszyła zapisy planu z uwagi na przekroczenie obowiązującej linii zabudowy. Istnienie omawianej linii wynika z części graficznej oraz tekstowej planu. Wszystkie budynki wzdłuż ul. B. są położone w jednakowej odległości 8 m od granicy. Ponadto, zgodnie z ustaleniami ogólnymi planu z 1984 r., istniejącą zabudowę gospodarczą adaptuje się, jeśli jej lokalizacja odpowiada przepisom prawa budowlanego. Ustalenia szczegółowe tego planu wskazują z kolei, iż "adaptacja stanu istniejącego i możliwość dalszej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej [powinna nastąpić] zgodnie z ustaleniami przedstawionymi graficznie na planszy". Powyższe zapisy dotyczą całej "zabudowy gospodarczej" i "zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej", a więc także przedmiotowej wiaty. Legalizacja wiaty nie może nastąpić ze względu na jej niezgodność z przepisami Prawa budowlanego oraz postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. E. i R. K. zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Skargę swą oparli na rażącym naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 roku i rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6-8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa. Zarzucili dowolną i błędną interpretację przepisów, nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz brak odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący powołali się na zignorowanie przez organy wytycznych Wojewódzkiego Sądu 5 II SA/Po 178/10 Administracyjnego, wyrażonych w wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku. Nie uzupełniono materiału dowodowego i wydane decyzje obarczone są analogicznymi błędami, które już raz stanowiły podstawę ich uchylenia. Raz jeszcze zakwestionowano istnienie nieprzekraczalnej linii zabudowy, gdyż nie da się jej stwierdzić w oparciu o zgromadzone dokumentu (część graficzna planu nie może służyć w tej mierze za podstawę formułowania zakazu). W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 września 2008 roku, sygn. akt II SA/Po 5/08, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd zauważył, że wytyczne, wyrażone w wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku, zostały wykonane. W zakresie ustalenia daty budowy przedmiotowego obiektu, organ prawidłowo uznał, że jedynym dowodem na powyższą okoliczność jest oświadczenie inwestora. Wobec braku przeciwdowodu należało przyjąć, że budowa zakończyła się przed [...] stycznia 1995 roku, a w konsekwencji zastosowanie znajdą przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. Zastosowanie art. 37 cytowanej ustawy wymagało ustalenia treści planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązujących przed dniem [...] stycznia 1995 roku dla obszaru, na którym położona jest teren inwestycji. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przekroczenie linii zabudowy wynika tak z części graficznej, jak i z części tekstowej, odsyłającej do tej pierwszej. Analiza części graficznej wskazuje, że wszystkie budynki wzdłuż ul. B. położone są w tej samej odległości od granicy. Ponadto, według z ustaleń ogólnych planu zabudowę gospodarczą istniejącą w dobrym stanie technicznym adaptuje się na okres perspektywiczny, jeżeli jej usytuowanie odpowiada przepisom prawa budowlanego. Z kolei "adaptacja stanu istniejącego i możliwość dalszej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej [powinna nastąpić] zgodnie z ustaleniami przedstawionymi graficznie na planszy". Odwołując się do planu należy dojść do wniosku, że nie przewidywał on na wskazanym obszarze budowy obiektów gospodarczych, a takie zastosowania ma przedmiotowa wiata w świetle oświadczenia inwestora z dnia [...] grudnia 2002 roku. Natomiast wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd w wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku nie przesądził, iż zebrany materiał nie wystarcza do ustalenia linii zabudowy, lecz jedynie zwrócił uwagę organom administracji na potrzebę uwzględnienia części tekstowej planu. Organy oparły się na wyrysie i wypisie z planu zagospodarowania 6 II SA/Po 178/10 przestrzennego, przyjętego uchwała nr XXX/148/92 Rady Gminy w T. P., tekście planu stanowiącym załącznik do tej uchwały, który w zakresie obszaru oznaczonego jako 59 MN odsyła do zatwierdzonego planu szczegółowego, załączniku nr 2 do uchwały nr XXXI/118/84 Rady Narodowej Gminy w T. P. z dnia 15 marca 1984 roku w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego wsi P. rejon ul. K. i ul. G., oraz tekście miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego P. rejon ul. R., zatwierdzonego uchwałą nr XII/43/76 Rady Narodowej Gminy T. P. Dopuszczalne zagospodarowanie omawianej działki wynikało również z decyzji o pozwoleniu na budowę z 1983 roku, wydanej w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania poruszanego obszaru. Wyrokiem z dnia 5 stycznia 2010 roku, sygn. akt II OSK 17/09, Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej E. i R. K. -uchylił wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24.09.2008 r., przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o ile trzeba stwierdzić, iż zasadnie dokonano ustalenia co do terminu samowolnej realizacji przedmiotowego obiektu, to wątpliwości budzi treść postanowień planu zagospodarowania obowiązującego na terenie realizacji obiektu w czasie zakończenia jego budowy. Istotne jest bowiem czy wybudowany samowolnie obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Z uwagi na to, że wiata wzniesiona została w 1993 roku, przyjąć należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie powinna znaleźć ustawa z dnia 12.07.1984 roku o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr z 1989 r. Nr 17 poz. 99). Punktem odniesienia jest również miejscowy plan szczegółowego zagospodarowania terenu przestrzennego wsi P., zatwierdzony uchwała nr XXXI/118/84 Gminnej Rady Narodowej w T. P. z dnia 15 marca 1984 roku oraz plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą nr XXX/148/92 Rady Gminy T. P. Nieprzekraczalną linię zabudowy wyznacza się w oparciu o linie zabudowy budynków wzniesionych w bezpośrednim sąsiedztwie i winna być ona wykreślona na mapie sytuacyjnej, będącej załącznikiem do zatwierdzonego planu. W tym miejscu trzeba zauważyć, że użyty w art. 37 ust. 1 pkt 7 II SA/Po 178/10 1 Prawa budowlanego z 1974 roku zwrot "teren, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę", oznacza w szczególności teren, który mieści się poza wyznaczoną w planie linią zabudowy. Tymczasem w treści zaskarżonego orzeczenia brak jakiegokolwiek wskazania na konkretne przepisy prawa miejscowego, które ustanawiałyby wspomnianą linię. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że takie ograniczenie musi być wyraźnie zastrzeżone w planie miejscowym, gdyż dopiero wtedy można jednoznacznie ustalić, czy ziściły się warunki zastosowania trybu, o jakim mowa w art. 37 cytowanej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że z treści powołanych w wyroku dokumentów nie wynika, by linia zabudowy na wspomnianym obszarze w ogóle istniała, ani jaki jest jej przebieg. W konsekwencji, nie można przyjąć, że przedmiotowa wiata została wybudowana z przekroczeniem linii zabudowy. Sąd podzielił także obawy skarżących do trafności oceny materiału dowodowego, w szczególności w kontekście decyzji o pozwoleniu na rozbudowę warsztatu sprzętu chłodniczego z dnia [...] września 1995 roku. W toku ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stanowiska stron nie uległy zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Na wstępie niniejszych rozważań Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż w sprawie wydano dwa prawomocne wyroki, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2005 roku oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2010 roku. W tym miejscu trzeba zauważyć, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), ocena prawna i 8 II SA/Po 178/10 wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie zarówno ten Sąd, jak i organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna dotyczy stanu faktycznego, wykładni przepisów, poprawności korzystania z uznania administracyjnego, jak i zastosowania odpowiedniej podstawy prawnej. Obowiązek podporządkowania się takiej ocenie, ciążący tak na organie, jak i na Sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Do zmiany takiej w niniejszej sprawie jednak nie doszło. Należy zatem zauważyć, że po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował zasadności powoływania się na ustawę z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229), aprobując zarazem ustalenie daty zakończenia budowy przedmiotowego obiektu przed dniem [...] stycznia 1995 roku. Zgodnie z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: (1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub (2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Kluczowe znaczenie w rozważanej sprawie należy niewątpliwie do pierwszej przesłanki. Należało więc zbadać czy przedmiotowa wiata znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W tym miejscu trzeba zauważyć, że wbrew cytowanemu już art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organy nie wykonały wiążących je wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zawartych w wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku. W aktach sprawy brak bowiem jakiejkolwiek adnotacji, która mogłaby potwierdzić próbę ustalenia, czy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego z 1984 r., zachował swoją moc stosownie do postanowień art. 31 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jeszcze raz 9 II SA/Po 178/10 należy więc podkreślić, iż akty prawa miejscowego nie zamieszczone w wykazie uchwalonym zgodnie z art. 31 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 10.05.1990 r. utraciły moc z dniem ogłoszenia wykazów (co najpóźniej powinno było nastąpić do dnia 31.12.1990 r.). W przypadku utraty mocy przez plan szczegółowy z dnia 15.03.1984 r. w trybie art. 31 ust. 4 wymienionej wyżej ustawy, nie mógłby się do jego zapisów skutecznie odwoływać miejscowy plan ogólny z dnia 08.12.1992 r. W konsekwencji tenże plan szczegółowy nie mógłby być podstawą do oceny zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym, skoro rozpoczęcie budowy wiaty przypada na rok 1993, zaś zakończenie budowy nastąpiło do dnia [...].12.1994 r. Drugim elementem omawianej przesłanki jest wzniesienie obiektu na terenie, który nie jest przeznaczony pod taką zabudowę. Stanowisko w tej kwestii zajął w cytowanym już wyroku z dnia 5 stycznia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż wspomniany na wstępie warunek obejmuje również przekroczenie linii zabudowy. Podobny pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 2002 roku, sygn. akt III RN 179/01 (OSNP 2003, nr 19, LEX nr 75854). Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zarazem zauważył, że zgromadzony do tej pory w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający do uznania, iż obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał linię zabudowy (obowiązującą albo nieprzekraczalną). Analogiczny pogląd wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku. Sąd ten ponadto wyraźnie zaznaczył, że podstawą ustalenia obowiązującej linii zabudowy nie może być sama tylko część graniczna planu, lecz zakaz jej przekraczania powinien wynikać także z części tekstowej planu. Tak samo Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż linia zabudowy - stanowiąc w istocie ograniczenie możliwości zabudowy - musi być wyraźnie zastrzeżona w planie miejscowym, tak by nie budziło wątpliowści jej ustanowienie oraz przebieg. W tym miejscu trzeba stwierdzić, iż w aktach administracyjnych miejscowy plan ogólny z 1992 r. oraz miejscowy plan szczegółowy z 1984 r. znajdują się we fragmentach, ich części graficzne są w czarno-białych kopiach i bez pełnej legendy, częściowo rysunki planów są nieczytelne. Z tak fragmentarycznie przedstawionych planów nie sposób wywieść, aby dla terenu inwestycji określono linię zabudowy, czy to obowiązującą, czy nieprzekraczalną. 10 II SA/Po 178/10 Wbrew wyraźnym wytycznym Sądu w wyroku z dnia 23 listopada 2005 roku, organy nie uzupełniły materiału dowodowego tak, by wskazanie nieprzekraczalnej linii zabudowy wynikało z konkretnego postanowienia miejscowego planu. Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela stanowisko prezentowane w powołanym wyroku, zgodnie z którym część graficzna planu per se nie może wprowadzać zakazów, nieujętych w części tekstowej planu. Skoro zatem organy twierdziły, że zapis w przedmiocie nieprzekraczalnej linii zabudowy faktycznie istniał, to należało się wprost na niego powołać. Tymczasem nie tylko w samych decyzjach, ale i w aktach sprawy nie znajduje się żaden dowód, że rozważane postanowienie istotnie wprowadzono, nie wspominając już o braku podstaw dla przyjęcia 8-metrowej minimalnej odległości od granicy. W tej mierze nie można uznać za wystarczające ogólnikowe powołanie uchwał regulujących kwestię miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego należy dojść do wniosku, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający do wydania zaskarżonych decyzji, co wynikało m.in. również z niewykonania wiążących organy wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2005 roku. W takiej sytuacji - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) - należało je uchylić, co też uczyniono w pkt I wyroku. Stosownie do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ ponownie rozpatrując sprawę powinien usunąć wskazane powyżej braki. Sąd pragnie ponadto zwrócić uwagę, że według utrwalonego w orzecznictwie poglądu, dokonując oceny zgodność realizowanej samowolnie inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym pod rządami poprzedniej ustawy, oraz planem, uchwalonym już pod rządami ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717), stosować należy ten z nich, którego zapisy są korzystniejsze dla inwestora (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2007 roku, sygn. akt II OSK 1094/06, LEX nr 366799). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy, natomiast o wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 ustawy. /-/ W. Batorowicz /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga