II SA/Po 184/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga D. B.. [...] r. nabył w drodze umowy sprzedaży spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. C. w P.. Mieszkanie zostało zaadaptowane z pomieszczeń strychu na lokal mieszkalny. Na wniosek inwestora z [...] r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, podziemną halą garażową i pomieszczeniem stacji transformatorowej oraz rozbiórki istniejącej stacji trafo przy ul. C. [...]. Swój udział w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego przy ul. C. [...] zgłosił skarżący. Jednak postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta P. stwierdził, że nie przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę i decyzją wydaną [...] r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę spornej inwestycji. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący wyjaśniając, że posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego jednak nie jest on członkiem spółdzielni. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie wpisywał się w poczet członków spółdzielni, a przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych utożsamiające ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego z członkostwem w tej spółdzielni uznane zostały przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP. Wojewoda W. decyzją z [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)umorzył postępowanie odwoławcze. Uzasadniając organ odwoławczy wyjaśnił, że brak podstaw do uznania skarżącego za stronę postępowania. Wojewoda podkreślił, że brak formalnego członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej, na co powołuje się skarżący nie może stanowić pozytywnej przesłanki do uznania za stronę w przedmiotowym postępowaniu. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody W. z dnia [...] r.podniesiony został zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 17² ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 1, art. 3, art. 15 § 1, art. 18 ustawy z 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze, art. 251 kc, art. 6, art. 7 i 8 kpa. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący ponownie podkreślił, że nie jest członkiem spółdzielni mieszkaniowej, w związku, z czym stanowisko organu II instancji jest błędne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że nie znajduje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na tym, że sąd rozpoznając sprawę bada, czy do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa normującym zasady postępowania, a jeżeli tak, to czy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym, a zatem rozpoznając sprawę nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznych. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest kontrola legalności decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze. Poza sporem pozostaje, że skarżący posiada własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego i nie jest członkiem spółdzielni do której należy lokal. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest status skarżącego w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę. Konstrukcja strony przyjęta przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest złożona, składa się z dwu elementów: podmiotowego (inwestor, właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości) i przedmiotowego, ograniczającego położenie ruchomości do obszaru oddziaływania obiektu. Aby można mówić, że dany podmiot jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę w rozumieniu wskazanego przepisu, wymagane jest jednoczesne spełnienie obu elementów tej konstrukcji. Przepis ten zawiera niewątpliwie zawężenie pojęcia strony w porównaniu do tego, co wynika z art. 28 kpa. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że skarżący nie jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę z tego powodu, że nie przysługuje mu żadne z wymienionych w przepisie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego prawo, a także z tego powodu, że lokal mieszkalny objęty przysługującym skarżącemu własnościowym spółdzielczym prawem do lokalu znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji. Stanowisko organu, co do oceny obu wskazanych przesłanek jest błędne. Podkreślenia wymaga, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze prawniczej wielokrotnie wypowiadano się, że ograniczone prawa rzeczowe, do których na podstawie art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego należy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, zaliczyć należy do praw określonych w art. 28 § 3 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 15.11.2007r. sygn. akt II OSK 1510/06 Lex nr 347969; Z.Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2006, s. 330). Sąd w niniejszym składzie podzielił to stanowisko i przyjął, że do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się, na podstawie art. 251 kc, odpowiednio przepisy o ochronie własności, co oznacza, iż przysługujące skarżącemu własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu daje podstawę do przyjęcia, że skarżący spełnił podmiotowo określoną przesłankę z art. 28 § 2 Prawa budowlanego. Brak było podstaw do przyjęcia, że mieszkanie wskazywane przez skarżącego zlokalizowane jest poza obszarem oddziaływania inwestycji. Podkreślić należy, że decyzje organów obu instancji zawierają w ocenie tego problemu sprzeczność. Z treści decyzji organu I instancji wynika, że nieruchomość położona na działce nr [...], arkusz [...], obręb W., na której znajduje się budynek należący do Spółdzielni Mieszkaniowej im. H.C. w P., w którym znajduje się objęte własnościowym spółdzielczym prawem do lokalu mieszkanie skarżącego, zaliczona została do obszaru objętego tzw. oddziaływaniem inwestycji. Mimo tego organy obu instancji zdecydowały się nie potraktować skarżącego jako strony, odstępując równocześnie od wcześniej wyrażonego poglądu, co do lokalizacji mieszkania skarżącego na obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżący wskazywał, że negatywne oddziaływanie inwestycji na jego mieszkanie polegać ma na ograniczeniu dopływu światła. W toku postępowania administracyjnego, z uwagi na bliskość zabudowy, organ badał stopień zacienienia sąsiedniej nieruchomości. Okoliczność, że wynik tego badania, w ocenie organu, nie narusza przepisów prawa tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w zakresie normy nasłonecznienia budynków mieszkalnych, nie może powodować wyeliminowania skarżącego z tego postępowania. Osoby spełniające podmiotową przesłankę z art. 28 § 2 Prawa budowlanego, w okolicznościach w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu inwestycji na ich nieruchomość, mają prawo wypowiedzenia się co do wyników prowadzonego badania, które może mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Organ nie może z góry założyć, że skoro inwestycja, która w ocenie organu, spełnia normy dotyczące nasłonecznienia, to sąsiednie nieruchomości nie znajdują się w jej obszarze oddziaływania. Osoby posiadające ograniczone prawo do lokalu sąsiadującego z budynkiem, który poprzez swoje gabaryty może oddziaływać na nie poprzez zacienienie, mają prawo do tego, by w trakcie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jako strona postępowania zapoznać się z materiałem dowodowym w tym z wynikami analizy i ewentualnie wnieść swoje uwagi czy też zastrzeżenia. Czynności tych osoby te mogą dokonać tylko jako strona postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 173/07 opubl. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, rok IV nr 3/18/2008. Argumenty organu w zakresie zastępowania skarżącego przez Spółdzielnię Mieszkaniową im. H.C. w P. wydają się nieaktualne wobec wyjaśnienia, że skarżący członkiem tej Spółdzielni nie jest. Reasumując, zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 § 2 prawa budowlanego, a w konsekwencji również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu II instancji będzie uwzględnienie wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a następnie ewentualne rozstrzygnięcie sprawy in meriti. Z uwagi na to, że spór w niniejszej sprawie dotyczy statusu skarżącego w postępowaniu administracyjnym, Sąd nie odniósł się do zarzutów dotyczących merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Dopiero, bowiem uznanie skarżącego za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego i wydanie przez Wojewodę decyzji orzekającej co do istoty, pozwoli – w przypadku wniesienia skargi - na sądową ocenę legalności decyzji w sprawie pozwolenia na budowę. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. D.Rzyminiak-Owczarczak W.Batorowicz B.Drzazga MarK