II SA/Po 185/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2009r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Burmistrza [...] z [...] Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Decyzją z dnia [...] Burmistrz [...] na podstawie art. 9, art. 10, art. 15, art. 18, art. 20 w związku z art. 2 pkt 10, art. 12 ust. 1 i 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192 poz. 1378 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 136 poz. 855) po rozpatrzeniu wniosku B. B. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnioną córkę M. Cz. odmówił przyznania tych świadczeń. W motywach powyższej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że B. B. w dniu 29.VIII.2008 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę M. Cz. dołączając zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w 2007 r. podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych oraz zaświadczenie komornika sądowego o kwocie wyegzekwowanych i przekazanych wierzycielce w 2007 r. alimentów, a także oświadczenie o dochodzie nieopodatkowanym. W dalszej kolejności organ I instancji wskazał, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy). Wykazany w zaświadczeniu z urzędu skarbowego dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, podatku dochodowego i należnych składek wyniósł [...] zł, a dochody nieopodatkowane z tytułu otrzymanych alimentów i stypendium wyniosły [...] zł, zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł ([...] : 12 miesięcy). Ponieważ rodzina wnioskodawczyni składa się z 2 osób to dochód na członka rodziny wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę uprawniającą rodzinę do świadczenia z funduszu alimentacyjnego o kwotę [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji działająca przez pełnomocnika B. B. zakwestionowała zasadność doliczenia do dochodu rodziny kwoty uzyskanej z tytułu zaległych alimentów obejmującej spłatę z okresu 5 - 6 lat podkreślając, że zaległe alimenty odnosiły się do jej osoby, a nie córki M. Wskazała też, że ewentualnie należało uwzględnić otrzymane w 2007 r. należności proporcjonalnie do czasookresu, którego dotyczyła spłata. Wskazała też, że wniosek o świadczenie z funduszu alimentacyjnego złożony został przed wejściem w życie nowej ustawy. Wreszcie opisała swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], na podstawie art. 2 pkt 2, 5, 11 i 17, art. 9 ust. 1 - 4 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192 poz. 1378 ze zm.), art. 3 pkt 1 lit. a i lit. c tiret 14 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 999 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach powyższej decyzji przedstawiono następujące ustalenia i wnioski. Z dniem 1.X.2008r. zmieniło się prawo o zaliczkach alimentacyjnych i ustawa z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz. 732 ze zm.) została zastąpiona ustawą z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z treści art. 41 nowej ustawy wynika, że sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Oznacza to, że tylko do 1.X.2008 r. mogą być przyznane wg dotychczasowych zasad świadczenia przypadające za poprzedni okres zasiłkowy, który został przedłużony z mocy ustawy do 30 września 2008 r. Należy też zauważyć, że "stara" ustawa określała dochód rodziny warunkujący prawo do zaliczki na poziomie 583 zł, a wymagana bezskuteczność egzekucji dotyczyła okresu 3 miesięcy. Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wymaga 2-miesięcznego okresu bezskuteczności egzekucji, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę określa na kwotę nie przekraczającą 725 zł. W myśl art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia, albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, lub bezterminowo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawa nie definiuje pojęcia dochodu rodziny odsyłając w tej kwestii do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dochód rodziny wg art. 3 pkt 2 tej ustawy jest to przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (obecnie jest to rok 2007). Zgodnie z pkt. 1a tego przepisu dochód jako taki oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zgodnie z pkt. c - inne dochody nie podlegające opodatkowaniu na podstawie w/w przepisów w tym między innymi uzyskane alimenty na rzecz dzieci. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 28 września 1995 r. w sprawie [...] potwierdzony został obowiązek płacenia przez M. Cz. renty alimentacyjnej na rzecz mał. M. w kwocie 700 zł miesięcznie. Komornik potwierdził, że egzekucja w/w świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich 2 miesięcy była bezskuteczna. Dochód wnioskodawczyni w roku 2007 wyniósł łącznie [...] zł i objął opodatkowany dochód obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nieopodatkowany dochód uzyskany z tytułu wyegzekwowanych i przekazanych alimentów. Zatem dochód 2-osobowej rodziny wnioskodawczyni w roku 2007 wyniósł miesięcznie na osobę [...] zł. To oznacza, że przekroczył on kryterium dochodowe określone na kwotę 725 zł miesięcznie o kwotę [...] zł. Ze zgromadzonego materiału nie wynikało też, aby w 2007 r. nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trudna sytuacja rodziny wnioskodawczyni może ewentualnie uzasadniać podjęcie starań o uzyskanie zasiłku celowego. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. B. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie ojca S. B. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że przekazana przez Komornika w 2007 r. kwota [...] zł stanowiła spłatę zaległych alimentów zasądzonych na rzecz skarżącej od jej byłego męża M. Cz. Skarżąca jest poważnie chora - cierpi na stwardnienie rozsiane i powyższa kwota przeznaczona została na zakup sprzętu medycznego oraz leków i środków pielęgnacyjnych. Rodzina skarżącej jest w bardzo trudnej sytuacji, a zasądzone na rzecz małoletniej M. Cz. alimenty nie mogą być wyegzekwowane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Kolegium ponownie wskazało, że stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu zalicza się między innymi alimenty uzyskane na rzecz dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 192 poz. 1378 ze zm.) - w zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny - odwołują się do ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. art. 2 pkt 4 i 7 cyt. ustawy). Ostatnio wymieniona ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), w art. 3 ust. 1 lit. b i c definiuje pojęcie dochodu, uznając za dochód: – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne), – deklarowany w oświadczeniu dochód, w przypadku korzystania przez uprawnionego ze zryczałtowanych form opodatkowania, – inne enumeratywnie wymienione dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Wśród ostatnio wymienionej kategorii dochodów ustawodawca wskazał alimenty na rzecz dzieci (art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14). Z kolei, według art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podzielając stanowisko Burmistrza ustaliło - wskazując na zaświadczenie Urzędu Skarbowego i Komornika Sądowego w [...] - że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł, a tym samym przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, określone w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z motywów zawartych w zaskarżonej decyzji wynika, że Kolegium przyjęło, iż wyegzekwowana i przekazana przez komornika w 2007 r. kwota [...] zł stanowiła alimenty należne małoletniej M. Cz. (zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z 28.IX.1995 r. sygn. [...]). Takie ustalenie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było nieuprawnione. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że poza rentą alimentacyjną zasądzoną na rzecz córki skarżącej M., M. Cz. wyrokiem Sądy Rejonowego w [...] z dnia 12.I.1999 r. sygn. [...] zobowiązany został również do uiszczania renty alimentacyjnej w kwocie 250 zł miesięcznie na rzecz B. B. Równocześnie z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia 29.IX.2008 r. jednoznacznie nie wynikało, który z tytułów wykonawczych stanowił podstawę wyegzekwowania od dłużnika podanej wyżej kwoty tytułem zaległych alimentów, jakkolwiek jako wierzycielkę wskazano B. B. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając w trybie art. 106 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przeprowadził z urzędu dowód z nadesłanego na żądanie Sądu zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 29.IV.2009 r. (k. 26 akt). Z powołanego dokumentu wynika, że uzyskana przez skarżącą B. B. w 2007 r. kwota [...] zł stanowiła wyegzekwowane od M. Cz. przez organ egzekucyjny na jej rzecz alimenty. Wobec tego Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do przyjęcia, że powołana wyżej kwota stanowiła niepodlegający opodatkowaniu dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. alimenty na rzecz dzieci. W konsekwencji mylnego założenia, organy obu instancji nie rozważyły, czy uzyskana przez skarżącą kwota [...] zł stanowi dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, a tym samym dochód rodziny uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Godzi się jedynie nadmienić, że ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) w art. 20 ust. 1 do przychodów zalicza alimenty, a w art. 21 ust. 1 pkt 127 wymienia, które z nich są wolne od podatku dochodowego. Z przyczyn wyżej podanych zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego orzeczono jak w pkt. I sentencji. Orzeczenie w pkt. II sentencji oparte zostało o art. 152 cyt. wyżej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni podniesione wyżej okoliczności i ustali czy dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę uzasadniał przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej córki M. Cz. /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak MK