II SA/Po 1871/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 275 (dwieście siedemdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus W odpowiedzi na sprzeciw Prokuratora Rejonowego w K. z dnia [...]. 08. 2001r. od decyzji Starosty K. z dnia [...].. 04. 2000r., którą, po rozpatrzeniu wniosku K. W. i S. J., dokonano rejestracji jako samochodu ciężarowo- specjalizowanego -MERCEDESA BENZ E-320, nr rej. [...]., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystosowało Zawiadomienie o wszczęciu postępowania. W/w postanowienie doręczono, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi pod nieobecność K. W. (k-24 ), natomiast nie doszło, mimo kilkakrotnych prób, do doręczenia pisma S. J. na adres w G., ul. [...]., zgodnie z informacjami podanymi w aktach sprawy . W międzyczasie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzyskało z Centralnego Biura Adresowego w Warszawie informację o adresie stałego pobytu S. J.: G., ul. [...]. ( k-275 ) oraz dwie informacje z Urzędu Gminy w G. Najpierw wskazano, że S. J. wymeldował się z G., kierując się do K., ul. [...]., ale z posiadanej dokumentacji wynika, że w/w pod wyżej wskazany adres nie zameldował się; również w B. S. J. nigdy nie przebywał (k- 31). Następnie poinformowano o spełnieniu, w odniesieniu do kolejno wysłanych trzech w/w Zawiadomień na adres w G., warunków dot. doręczenia zastępczego, określonych w art. 44 kpa (k-35). Decyzją z dnia 01. 04. 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Starosty K. z dnia [...].. 04. 2000r. z uwagi na dokonanie przedmiotowej rejestracji bez uzyskania świadectwa homologacji na dany typ pojazdu przed dokonaniem zmiany w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowo-specjalizowany. W/w decyzji nie udało się doręczyć, mimo kilkakrotnych prób (k-41 do 47 ), ani K. W. ani S. J. Pismem z dnia 21. 05. 2003r. pełnomocnik A. O., adwokat A. D. wniósł wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].. 04. 2003r., opierając wniosek na zarzucie nieuczestniczenia swojego mocodawcy w tym postępowaniu. A. O., w czasie, w którym wydana była przedmiotowa decyzja, był właścicielem samochodu, którego ona dotyczy. W piśmie z 05. 06. 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało A. O., że do dnia wniesienia wniosku o wznowienie postępowania przedmiotowa decyzja "(...) nie została doręczona wszystkim Stronom postępowania", tym samym nie stała się ostateczną. W związku z tym organ potraktował wniosek o wznowienie postępowania jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa, przesyłając decyzję z dnia [...]. 04. 2003r. i informując o prawach unormowanych w art. 10 kpa. W piśmie procesowym z dnia 21. 05. 2003r. Pełnomocnik Strony przedstawił zarzuty natury materialnoprawnej odnośnie do decyzji z dnia [...].. 04. 2003r. Decyzją z dnia [...].. 07. 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne oraz powtarzając argumenty powołane w zaskarżonej decyzji. W/w decyzji nie udało się doręczyć, mimo kilku prób (k-64 do 68 ), ani K. W. ani S. J. W skardze wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. O., reprezentowany przez adwokata A. D., zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].. 07. 2003r., naruszenie następujących przepisów kpa- art.:15; 24 §1 pkt.5; 77 §1; 104 §2 oraz 156 §1 pkt 2, a także art. 68 ust.9 i art. 72 ust.1 pkt 3 prawa bo ruchu drogowym. Zarzut naruszenia dwóch pierwszych przepisów dotyczy trybu postępowania i składu orzekającego SKO, kolejne zarzuty dotyczą nieprawidłowości postępowania wyjaśniającego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Skarżący domaga się stwierdzenia nieważności decyzji bądź jej uchylenia a także zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przedstawiając chronologię zdarzeń, motywy zaskarżonej decyzji oraz ustosunkowując się do zarzutów skargi. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 06. 10. 2003r. pełnomocnik A. O. podtrzymuje, że dla Skarżącego "(...) postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją było jednoinstancyjne." Podtrzymano także zarzut naruszenia art.24§1 kpa, wskazując, iż bez znaczenia jest to czy naruszenie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu wadliwości proceduralnoprawnej. Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W pierwszej kolejności należało rozpatrzeć zarzuty natury formalnoprawnej. Ich potwierdzenie stanowi o konieczności eliminacji zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, niezależnie od jej ewentualnej wadliwości materialnoprawnej. Na wstępie trzeba podkreślić starania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zarówno dotyczące skutecznego doręczenia obu decyzji, jak i rzetelnego: obszernego i szczegółowego ich uzasadnienia. Organ nie uniknął jednak błędów, w tym i takich, które uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Sąd podziela pogląd Skarżącego co do uchybienia zasadzie dwuinstancyjności jak i nie respektowania przesłanek wyłączenia członka składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że jego decyzja z dnia [...].. 04. 2003r., stwierdzająca nieważność decyzji Starosty K. z dnia [...].. 04. 2000r., skierowana do K. W. i S. J., nie została doręczona S. J.. Faktem jest, że w tym postępowaniu nie doszło do skutecznego doręczenia S.J. żadnego pisma, począwszy od Zawiadomienia o wszczęciu postępowania, ( w tej sytuacji nie można mówić o "doręczeniu zastępczym" ,o którym pisał Urząd Gminy, k- 35). Pojawił się zatem problem kwalifikacji pisma A. O., ówczesnego właściciela przedmiotowego pojazdu, które według jego intencji miało być wnioskiem o wznowienie postępowania. Organ uznał, że pismo to może jedynie potraktować jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i przytoczył pogląd B. Adamiak, który organowi taki właśnie wniosek nasunął (k-21 ). Kwestii powyższej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14. 06. 1960r., t. jedn. Dz. U. 2000r., Nr 98, poz. 168 ze zm.- dalej kpa ) wprost nie normują. Orzecznictwo i piśmiennictwo w tym zakresie są skromne, nie mniej jednak problemy te są rozważane. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 13. 07. 1997r.,IV SA 703/97, zaaprobowany przez M. Jaśkowską i A. Wróbla w publikacji: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 759-760: "Odwołanie strona może wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej lub ogłoszenia decyzji ( art. 127 §1 kpa, art. 129 §2 kpa). W powyższym terminie może wnieść odwołanie także osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 kpa, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedziała z innych źródeł. W razie nieskorzystania przez stronę z odwołań w powyższym terminie decyzja w myśl art.16 §1 kpa staje się ostateczna niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim stronom. Stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek na podstawie art. 145§1 pkt. 4 kpa." Podobne stanowisko zajęła B. Adamiak: "W sytuacji gdy strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, wniesie odwołanie po upływie terminu, wówczas organ administracji publicznej powinien potraktować to odwołanie jako żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt.4, bowiem tylko w ten sposób zostanie stronie zapewnione poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania (w: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. C.H. Beck 1996r., str. 565). W oparciu o powyższe poglądy, w odniesieniu do sytuacji A. O. w przedmiotowej sprawie, nasuwają się następujące wnioski. A. O. jako właścicielowi samochodu, przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zarejestrowanie pojazdu, wydanej na rzecz poprzednich właścicieli ( wyrok NSA W-wa, z dnia 10. 11. 2004r., OSK 802/04; ONSAiWSA 2005/3/53). Niezależnie od tego, że decyzji wydanej w pierwszej instancji w w/w sprawie nie doręczono jednej stronie, przysługuje mu żądanie wznowienia postępowania. Wobec powyższego, należało uznać racje skargi w tym zakresie. Niezależnie od w/w stanowiska odnośnie do kwalifikacji pisma A. O., Sąd podziela też pogląd Skarżącego sformułowany jako kolejny proceduralnoprawny zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego art. 24 §1 pkt. 5 kpa. Zdaniem Sądu, zasługuje on na uwzględnienie, choć trzeba przyznać, że w tej kwestii nie ma pełnej jednolitości poglądów. Za przyjęciem takiego, jak niżej poglądu, przemawia argument jak największej ochrony interesu strony. W kwestii wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji, Sąd podziela poglądy wyrażone przez M. Jaśkowską i A. Wróbla w w/w publikacji (str. 221 i 222). Tak więc Sąd przyjmuje, że reguła wyrażona w art. 24 §1 pkt 5 kpa ma odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do sytuacji, w której pracownik samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Celem wyłączenia pracownika jest bowiem zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia, czy pracownik brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji czy w tej samej instancji na mocy art. 127 §3 kpa. Skutki prawne naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika są wprost określone w art. 145 §1 pkt.3 kpa. Nadto Sąd zwraca uwagę na niewykorzystaną możliwość wyznaczenia przedstawiciela dla osoby nieobecnej ( art.34 ustawy kpa). Jej wykorzystanie skróciłoby tok postępowania i wyeliminowało ewentualne wątpliwości w kwestii skuteczności doręczeń, a co za tym idzie, także ostateczności decyzji. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. b) oraz lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało orzec jak w pkt. 1 sentencji. W kwestii wykonalności nie orzeczono, ponieważ zaskarżoną decyzją nie orzeczono oprawie ani nie nałożono obowiązku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 ppsa. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus MK