II SA/Po 188/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant ref. staż. Barbara Dropek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005r. sprawy ze skargi C.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę. /-/W.Długaszewska /-/M.Kosewska /-/T.M.Geremek Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. odmówił uznania zmian skórnych występujących w C.D. za chorobę zawodową. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że C.D. był zatrudniony jako robotnik i sprzedawca w różnych zakładach pracy w okresie od 1971 roku do 1995 roku. Od 1.06.1996r. do 12.12.2001r. zatrudniony był w sklepie przy ul. [...] we W., należącym do firmy "A" w K. ul. [...] w charakterze sprzedawcy. Do obowiązku strony należała sprzedaż akcesorii i gotowych wyrobów w zamkniętych puszkach, jak również wykonanie nowego lakieru z lakierów znajdujących się w mieszalni lakierów samochodowych i rozlewanie dodatków lakierniczych takich jak: utrwalacz do farb akrylowych, lakieru bezbarwnego farb akrylowych, rozpuszczalnik farb akrylowych, w nowe opakowania o mniejszej pojemności w zależności od potrzeb klienta. W wyniku pomiarów substancji toksycznych wykonanych przez Wojewódzką Stację Sanitarno- Epidemiologiczną P. Oddział w K. na stanowisku pracy nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych NDS. W toku badań lekarskich przeprowadzonych w dwóch niezależnych placówkach medycznych: Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Pracy we W. i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii zmian skórnych, albowiem zmiany te występują pomimo, iż od lipca 2001r. pacjent nie miał kontaktu z czynnikami występującymi w środowisku pracy ( orzeczenie z dn. 28.11.2001r. k. 1 akt adm.), a nadto wyniki testów alergicznych są ujemne z popularnymi alergenami środowiskowymi oraz potencjalnymi alergenami środowiska pracy ( orzeczenie z dn. 28.05.2002 r. k. 10 akt adm.). C.D. wniósł odwołanie i podniósł, że schorzenie-zmiany skórne nadal występują i stan jego zdrowia uległ pogorszeniu pomimo ustania zatrudnienia. Zdaniem odwołującego się zmiany skórne mają związek z czynnikami- chemikaliami występującymi w środowisku pracy. W toku rozpatrywania odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. Oddział Zamiejscowy w K. przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, w szczególności uzyskał dodatkowe wyjaśnienia strony, pracodawcy skarżącego i Instytutu Medycyny Pracy w S.. Organ sanitarny drugiej instancji ustalił, że C.D. w sklepie we W. był zatrudniony jako kierownik sklepu, gdzie w charakterze sprzedawców pracowały jeszcze dwie osoby. Do obowiązków strony należało kierowanie sklepem, organizacja zaopatrzenia, co wiązało się z wyjazdami do K.- jeden raz w tygodniu oraz rozwożenie zakupionego towaru do odbiorców. Prace związane z rozlewaniem i mieszaniem lakierów nie stanowiły wyłącznych czynności C.D., a efektywny czas pracy przy rozlewaniu wynosił około 45 minut na zmianę roboczą. Jednocześnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ustalił, że czynności związane z rozlewaniem i mieszaniem lakierów wykonywane były automatycznie przy pomocy specjalistycznego urządzenia tzw. systemu mieszalniczego. Bezpośrednia styczność rąk pracownika z chemikaliami jest wyłączona, może mieć jedynie miejsce w sytuacji wyjątkowej np. przy otwieraniu puszek, rozlaniu się płynu. Pomieszczenia sklepu wyposażone są w wentylację wyciągową. W sklepie sprzedawane są lakiery akrylowe. Na podstawie dokumentacji medycznej ustalono, że C.D. w okresie od 14.08.2001r. do 22.08.2001r. badany był w Szpitalu Klinicznym Akademii Medycznej we W.. W toku przeprowadzonych badań u pacjenta stwierdzono podatność na bylicę jako alergen oraz objaw Raynauda świadczący o typie alergicznego zapalenia naczyń krwionośnych. Strona była ponownie hospitalizowana w okresie 13-18.03.2002r. z objawem alergizacji wtórnej już po ustaniu zatrudnienia. Zmiany skórne i leczenie trwa około 2 lat. Organ sanitarny drugiej instancji jednocześnie wskazał, iż orzeczenia lekarskie - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. zgodnie wykluczają zawodową etiologię schorzenia- zmian skórnych i zostały wydane na podstawie wyników testów z ewentualnymi alergenami typu zawodowego, także wskazanymi przez stronę. Dodatnie wyniki wskazują natomiast badania z czynnikami pozazawodowymi typu bakteryjnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia 28.01.2002r. strona od wyżej wymienionej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. Oddział w K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniosła o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, iż w wydanej decyzji organ sanitarny nie wziął pod uwagę, że przed podjęciem zatrudnienia w sklepie należącym do J.L. nie chorował i nie leczył się na choroby skóry. Zdaniem strony nie wzięto pod uwagę, ze warunki środowiska pracy w trakcie zatrudnienia poprawiały się, a badanie warunków występujących w środowisku pracy nastąpiło już po ujawnieniu się choroby skarżącego. Jednocześnie C.D. wyjaśnił, że nie zgadza się z ustaleniem, że zmiany skórne mają charakter pozazawodowy, za uwagi na to, że utrzymują się pomimo ustania zatrudnienia, gdyż oznaczałoby to, iż po zakończeniu zatrudnienia choroby zawodowe ustępują. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. N r 65, poz. 294 z późń. zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W wykazie chorób zawodowych w pkt. 10 wymieniono choroby skóry. W przedmiotowej sprawie bezsporne było to, że skarżący w okresie od 1.06.1986r. do 12.12.2001r. był zatrudniony w sklepie przy ul. [...] we W., należącym do przedsiębiorcy firmy "A", gdzie pełnił obowiązki kierownika sklepu i wykonywał czynności związane z zaopatrzeniem sklepu w towar, który przywoził z K., dostarczał towar do odbiorców, dokonywał sprzedaży gotowych lakierów w puszkach i przygotowywał nowe lakiery z lakierów znajdujących się w puszkach. Prace związane z rozlewaniem i mieszaniem lakierów były wykonywane przy pomocy urządzenia tzw. systemu mieszalniczego. Bezsporne było także to, że w okresie zatrudnienia u skarżącego wystąpiły zmiany skórne, a wyniki toksylogicznych analiz powietrza w środowisku pracy przeprowadzone w dniu 4.07.2002 roku wykazały, że wartości NDS i NDSCh dla substancji oznaczonych w teście nie zostały przekroczone (k.6. akt adm.). Sporne zaś było to, czy zmiany skórne występujące u skarżącego zostały spowodowane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy jak twierdzi strona, czy też mają etiologię pozazawodową jak ustaliły organy sanitarne. Organ administracji publicznej może dokonywać ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przy pomocy każdego środka dowodowego, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sporny z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych i oględziny. Zgodnie z § 7 ust. 4 cytowanego rozporządzenia organy sanitarne upoważnione do wydawania orzeczeń w sprawie choroby zawodowej wydają przedmiotowe orzeczenie na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników badań epidemiologicznych w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wskazanego w § 7 ust. 4 rozporządzenia i oceny tego materiału zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa). Wyczerpująco i logicznie organy sanitarne obu instancji odniosły się do orzeczeń lekarskich i dokonały oceny tych orzeczeń w odniesieniu do całości zgromadzonego materiału, w szczególności do danych odnoszących się do przebiegu zatrudnienia skarżącego, zakresu jego obowiązków, informacji i badań zagrożeń występujących w środowisku pracy. Za prawidłowe należy uznać ustalenie, iż skarżący w środowisku pracy tylko w niewielkim stopniu narażony był na działanie czynników szkodliwych ( bezpośredni kontakt)- lakierów, dodatków lakierniczych z uwagi iż sprzedawał wyroby i akcesoria gotowe zamknięte w puszkach, a czynności mieszania wykonywane były przez urządzenie "system mieszalniczy", a nie bezpośrednio przez skarżącego, oraz to, iż zmiany skórne wywołane zostały alergenami nie występującymi w środowisku pracy z uwagi na ujemne wyniki testów odnoszących się do substancji występujących w środowisku pracy, także wskazanych przez skarżącego i ustalenie w toku obserwacji klinicznej, iż zmiany skórne wywołane są alergenami pozazawodowymi typu bakteryjnego. Słusznie w zaskarżonej decyzji przyjęto, iż nie bez znaczenia dla oceny etiologii zmian skórnych występujących u skarżącego, jest także okoliczność, że pomimo ustania zatrudnienia był on ponownie hospitalizowany w okresie od 13-18.03.2002r. z objawem alergizacji wtórnej. Uzasadnia to bowiem twierdzenie, że choroba skóry występująca u skarżącego wywołana jest czynnikami nie związanymi z środowiskiem pracy. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu organy sanitarne obu instancji prawidłowo w wydanych decyzjach zastosowały normę prawną określoną w § 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia i uznały, iż brak jest podstaw do przyjęcia choroby skóry u C.D. za chorobę zawodową, albowiem zmiany skórne nie zostały wywołane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy, a tylko istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy pozwala na przyjęcie, iż choroba jest chorobą zawodową. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270). /-/ W. Długaszewska /-/ M. Kosewska /-/ T. M. Geremek K.P.