II SA/Po 190/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę W dniu [...] stycznia 2015 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB" lub "organ pierwszej instancji") wpłynął wniosek J. T. z prośbą o sprawdzenie legalności oraz stanu technicznego zbiornika bezodpływowego znajdującego się na posesji przy ul. [...] w B. Do wniosku załączono pismo Starostwa P. informujące, iż dla danej działki nie odnaleziono żadnych pozwoleń na budowę zbiornika bezodpływowego. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu [...] lipca 2015 r. ustalono, że na terenie działki o nr ewid. [...] zlokalizowany jest będący w użyciu bezodpływowy zbiornik na nieczystości, który według oświadczenia właściciela działki ma pojemność ok. 5 m3 i został zrealizowany w latach 60-tych ubiegłego wieku przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Dnia [...] lipca 2015 r. PINB poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie zbiornika bezodpływowego położonego na w/w działce. W toku dalszych czynności organ pierwszej instancji ustalił na podstawie zeznań i fotografii złożonych przez byłego właściciela w/w działki, tj. J. G., że realizacji przedmiotowego zbiornika dokonano w 1999 r. Ponadto w Urzędzie Miasta i Gminy S. PINB uzyskał informację, że w przedmiocie w/w inwestycji nie wydano warunków zabudowy, a działka nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dnia [...] sierpnia 2015 r. PINB dokonał kolejnej kontroli na w/w działce, podczas której ustalono, że odległość włazu szamba od granicy z działką [...] wynosi: 3,7m, natomiast do okien w budynku na działce [...]: 14,3 m. PINB ustalił także, że od 2014 r. w/w działka ma możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, ale do tej pory z niej nie skorzystano. Pismem z dnia [...] września 2015 r. organ pierwszej instancji wezwał P. M. do przedłożenia w terminie 40 dni decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowego zbiornika bezodpływowego. P. M. w piśmie z dnia [...] października 2015 r. poinformował organ prowadzący postępowanie o podjęciu kroków zmierzających do przyłączenia przedmiotowej działki do sieci kanalizacyjnej i załączył zlecenie wykonania usługi wydania warunków technicznych podłączenia do kanalizacji sanitarnej złożone w przedsiębiorstwie A S.A. Jednocześnie wniósł o zawieszenie z tego powodu postępowania. W związku z tym, że P. M. nie wywiązał się z obowiązku nałożonego pismem z dnia [...] września 2015 r. PINB, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (dalej: "P.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), nakazał rozbiórkę spornego zbiornika. P. M., reprezentowany przez pełnomocnika, nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB" lub "organ odwoławczy"). Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania dowodowego, co miało skutkować ustaleniem błędnego stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania rozstrzygnięcia. Odwołujący się wniósł o zawieszenie postępowania i uchylenie zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. WWINB odmówił zawieszenia postępowania. Z kolei decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...], organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia WWINB wskazał, że sporny zbiornik bezodpływowy został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Zdaniem WWINB, w niniejszej sprawie PINB prawidłowo stwierdził, że przedmiotowe szambo umiejscowione jest z zachowaniem norm z § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych"), niemniej organowi pierwszej instancji umknęło, że podstawowe znaczenie dla kwestii oceny legalności szamba na danym gruncie ma § 34 tego rozporządzenia, zgodnie z którym zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich stosowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na powodzie oraz zalewanie wodami opadowymi. W toku przeprowadzonych czynności organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa działka ma możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, ale mimo to nie odniósł się do dyspozycji z wyżej przywołanego przepisu, którego naruszenie przesądza o niemożności doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a co za tym idzie stanowi podstawę do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Mając na uwadze powyższe WWINB stwierdził, że ani uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, ani podłączenie przedmiotowej działki do sieci kanalizacyjnej nie doprowadzą do sytuacji, w której stan faktyczny będzie zgodny z przepisem z § 34 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Nie było więc konieczne wzywanie przez PINB do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. P. M., reprezentowany przez pełnomocnika (dalej: "skarżący"), nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Rozstrzygnięcie WWINB skarżący zaskarżył w całości wnosząc o jego uchylenie, a także uchylenie decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił decyzji WWINB: 1) naruszenie normy art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z art. 9 i 11 K.p.a. poprzez brak wskazania oraz wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, jak również brak zbadania wykonalności decyzji o rozbiórce, w szczególności w kontekście powiązanego z przedmiotowym zbiornikiem budynku, nieodniesienie się przez organ administracji publicznej w uzasadnieniu decyzji do argumentacji strony, jak również brak wskazania przez organ dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 2) naruszenie normy art. 7, 9 oraz 77 K.p.a. poprzez brak rozważenia interesów stron, a w szczególności pominięcie interesu skarżącego oraz brak wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego skutkujący ustaleniem błędnego stanu faktycznego; 3) naruszenie normy § 34 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia kwestii legalności zbiornika na nieczystości ciekłe; 4) na podstawie art. 142 K.p.a. naruszenie normy art. 97 § 1 ust. 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a więc brak zawieszenia postępowania pomimo ziszczenia się ustawowych przesłanek od zawieszenia postępowania. W odpowiedzi na powyższą skargę, WWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Postanowieniem z dnia 17 maja 2016 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał przy tym na art. 61 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: (1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo (2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sprawa poddana sądowej kontroli została wydana w przedmiocie rozbiórki zbiornika bezodpływowego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] w B., gmina S. Skarżący nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję PINB, nakazującą inwestorowi rozbiórkę spornego zbiornika. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia spornego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Kwestią poboczną, aczkolwiek również wymagającą rozstrzygnięcia, jest odpowiedź na pytanie, czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił skarżącemu zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 ust. 4 K.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23). W toku czynności podjętych przez organ pierwszej instancji ustalono na podstawie zeznań i fotografii, że realizacji spornego zbiornika dokonano w 1999 r. Bezspornym w sprawie poddanej sądowej kontroli jest, że zbiornik na ścieki, znajdujący się na posesji skarżącego, został zrealizowany w ramach samowoli budowlanej. Działka skarżącego nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd zgodził się z argumentacją organu odwoławczego, zgodnie z którą, zastosowanie w sprawie znalazł art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 290). Podstawowe znaczenie dla kwestii oceny legalności zbiornika na ścieki ma § 34 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), zgodnie z którym zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, przy czym nie dopuszcza się ich stosowania na obszarach podlegających szczególnej ochronie środowiska i narażonych na powodzie oraz zalewanie wodami opadowymi. Skoro ustalono, że przedmiotowa działka ma możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej (k. 93 akt admin. organu pierwszej instancji), przesądzone jest, że nie ma możliwości doprowadzenia spornego zbiornika do stanu zgodnego z prawem. Co za tym idzie, brak możliwości legalizacji tego obiektu stanowi podstawę do wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 458/13; orzeczeni publ. w Internecie, w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach – dalej: "CBOSA"). Należy zaznaczyć, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., nakazujące m. in. rozbiórkę obiektu budowlanego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 P.b. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 Prawa budowlanego (red. A Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2012, s. 491). Reasumując powyższe, Sąd przyznał rację organowi odwoławczemu, że brak jest prawnych możliwości doprowadzenia spornego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem ze względu na fakt, iż przedmiotowa działka ma możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1877/11; publ. w CBOSA). Choć kwestia ta nie ma znaczenia dla wyniku sprawy Sąd zauważa, że w aktualnym stanie prawnym (aktualnym również na dzień orzekania przez organy obu instancji) realizacja zbiornika bezodpływowego wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 3a P.b., który wszedł w życie w dniu 15 września 2015 r.). Wcześniej taka inwestycja wymagała pozwolenia na budowę. Jest to o tyle istotne, że zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji bezzasadnie wezwał skarżącego do przedstawienia warunków zabudowy dla spornej inwestycji – skoro taka inwestycja na dzień rozstrzygania przez organy inspekcji budowlanej wymagała jedynie zgłoszenia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Sąd uznał, że nie są one zasadne. Po pierwsze, podstawa prawna zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Poprzez zaskarżoną decyzję WWINB utrzymał w mocy (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) decyzję PINB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego (art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.). Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu podstawa prawna wydanych w sprawie orzeczeń. Nie ma również podstaw do badania wykonalności decyzji o rozbiórce spornego zbiornika w kontekście powiązania z przylegającym budynkiem. Wbrew zarzutom skargi, rozbiórka szamba nie będzie się wiązać z pozbawieniem możliwość korzystania z infrastruktury sanitarnej, ponieważ jak podnosiła sama strona, wystąpiła ona o przyłączenie budynku do sieci kanalizacji sanitarnej. Co więcej, na wniosek skarżącego, warunki techniczne dla tej inwestycji zostały już ustalone (por. k. 55 akt organu odwoławczego). Zdaniem Sądu, Organ odwoławczy w dostateczny sposób odniósł się do zarzutów odwołania i wyjaśnił stronie motywy rozstrzygnięcia. Po drugie, Sąd nie zgodził się z zarzutem braku rozważenia przez organy inspekcji nadzoru budowlanego interesu strony. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i zawiera dokumenty, na których oparł się w swym rozstrzygnięciu organ odwoławczy. Chociaż skarżący wskazuje na uchybienia skutkujące ustaleniem błędnego stanu faktycznego, w istocie nie wykazano w skardze, na czym konkretnie takie błędne ustalenia miałyby polegać. Po trzecie, zdaniem Sądu, § 34 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych mógł stanowić jedną z istotnych podstaw rozstrzygnięcia. Przepis ten stanowi, że zbiorniki na nieczystości ciekłe mogą być stosowane tylko na działkach budowlanych niemających możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Skoro zatem działka skarżącego posiada możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej – to nie ma możliwości doprowadzenia spornego zbiornika do stanu zgodnego z prawem. W tym miejscu należy się odnieść do zarzutu naruszenia art. 97 § 1 ust. 4 K.p.a. (poprzez jego niezastosowanie, a więc brak zawieszenia postępowania). Zauważyć należy, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 może nastąpić w sytuacji, kiedy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tymczasem, w sprawie poddanej sądowej kontroli nie występuje taka sytuacja. Nie może stanowić zagadnienia wstępnego oczekiwanie skarżącego na wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ w świetle obowiązujących przepisów i w sytuacji skarżącego – taka decyzja nie jest już wymagana (por. uwagi poczynione wyżej dot. art. 29 ust. 3a P.b.). Również oczekiwanie na podłączenie do kanalizacji sanitarnej nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 ust. 4 K.p.a. Jak wskazano wyżej, sam skarżący wskazał, że na jego wniosek ustalono już warunki techniczne dla tej inwestycji. Nadto, Sąd wskazuje, że nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności Sąd nie dopatrzył się istotnych uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeciwnie, jak to wyżej wskazano, organ odwoławczy w należyty sposób rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Wyniki tych ustaleń i analiz WWINB przedstawił w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, zredagowanych w sposób czyniący zadość wymaganiom K.p.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.