II SA/Po 194/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Brychcy /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga J. K. w dniu 23.09.2008 r. na formularzu złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rubryce 2 wniosku jako osoby uprawnione do świadczeń wpisała swoją córkę J. i syna P . Oświadczyła ,że osoba zobowiązana do świadczeń jest mąż P . Do wniosku dołączono zaświadczenie komornika sądowego z dnia 22.09.2008 r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń z tytułu zaspakajania potrzeb rodziny i zaświadczenie komornika sądowego z dnia 14.07.2008 r. informujące ,że wierzycielka nie otrzymała żadnych świadczeń alimentacyjnych w 2007 r. na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Okręgowego w P. z dnia 11.10.2005 r. Sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...]..10.2008 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w O.W. powołując się na przepisy art. 2 pkt.11 i art.3 ust1 ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów / Dz. U. z 2007 nr 192 poz.1378 / działając z upoważnienia Burmistrza O. odmówił prawa do funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazano , że do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawniona jest osoba w przypadku gdy egzekucja prowadzona przez komornika sądowego jest bezskuteczna. .Za osobę uprawnioną przyjmuje się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Z postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 13.06.2006 r. Sygn. akt [...]. wynika ,że P.K. został zobowiązany do uiszczania J. K. 1.500,-zł tytułem przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny. Organ uznał ,że to J. K. jest osobą uprawnioną i odmówił przyznania uprawnienia do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołanie od decyzji złożyła J. K. wnosząc o przyznanie prawa do funduszu alimentacyjnego poczynając od dnia 1.10.2008 r. W uzasadnieniu odwołania podkreślono tezę Uchwały Sądu Najwyższego z 11.09.1992 r. w sprawie III CZP 107/92 zgodnie z którą wystąpienie przez małżonka w postępowaniu rozwodowym na podstawie art. 443 1 kpc z żądaniem nałożenia na drugiego małżonka obowiązku zaspakajania potrzeb rodziny podczas trwania procesu rozwodowego jest równoznaczne z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych , a przyznane w tym postępowaniu świadczenie ma charakter alimentacyjny. Decyzją z dnia [...]..12.2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. z powołaniem na art. 138 1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadniających wskazano na treść art. 2 pkt.11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zgodnie z którym osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji zgodnie z art. 2 pkt.2 cyt. ustawy oznacza egzekucję w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie zaś z art. 9 ust.1 i 2 cyt. ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia (...) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przywołano treść art. 10 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów jednakże nie wyższej niż 500 zł. W ocenie Kolegium odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ z postanowienia z 11.10.2005 r. i 13.06.2006 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w P. wynika ,że zostały zaspokojone potrzeby rodziny Pani J. K. w ten sposób ,że P.K. był zobowiązany do zapłaty kwoty 1.500 zł miesięcznie . Wskazane orzeczenia nie rozgraniczały tej wartości na poszczególne sumy i nie precyzowały wielkości przypadających poszczególnym członkom rodziny . Dalej wskazano ,że do Kolegium wpłynął wyrok rozwodowy małżonków K. ,z którego wynika zobowiązanie P. K. do płacenia alimentów na rzecz córki J . K. w Kwocie 1000 zł miesięcznie , w stosunku do syna stron P. ustanowiono rodzinę zastępczą. Wyrok jest prawomocny do 31.10.2008 r. i dopiero w ocenie Kolegium z ta datą orzeczenie to czyni zadość wymaganiom ustawodawcy w kwestii tytułu wykonawczego pochodzącego od sądu , w którym jest wskazana osoba uprawniona ( córka J. ) do alimentów od rodzica oraz wysokość zasądzonej na jej rzecz renty alimentacyjnej. Poprzednie postanowienia w ocenie Kolegium tych cech nie nosiły chociaż były tytułami wykonawczymi, a zasądzone świadczenia miały charakter alimentacyjny. Na dzień orzekania przedłożone orzeczenia nie spełniają wymagań art. 2 pkt.11 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez J.K . Skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie prawa , mianowicie ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżąca argumentuje ,że postanowienie o zabezpieczaniu potrzeb rodziny wydane w trybie art. 443 kpc nigdy nie precyzowało kwot przysługujących poszczególnym członkom rodziny z tytułu zaspakajania jej potrzeb , a ponadto w postępowaniu o rozwód nie było innego trybu ,który pozwalał by rozstrzygnąć o obowiązku alimentacyjnym. Zapis w postanowieniach o "płatności do rąk powódki " nie może wskazywać ,że osobą uprawnioną jest sama wnioskująca , a nie jej dzieci. Do skargi dołączono uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego , z którego w ocenie skarżącej wynika czyje i jakie potrzeby Sąd miał na uwadze wydając postanowienie. O ile rzeczywiście zachodziła potrzeba precyzyjnego ustalenia potrzeb każdego z członków rodziny to nic nie stało na przeszkodzie by organy zażądały od skarżącej dokumentów i dalszych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi , podtrzymało swoją dotychczasową argumentację wskazując ,że na dzień wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji wyrok rozwodowy i rozstrzygnięcie o alimentach nie były znane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga jest zasadna ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego , w szczególności art. 7 , art.10 , art. 77 i art.80 kodeksu postępowania administracyjnego co może mieć istotny wpływ na wynik postępowania , a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego tutaj przepisów ustawy z 7.09. 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślenia wymaga ,że tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny i to zgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną może być podstawą do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W niniejszym stanie faktycznym organy administracji państwowej zbyt pochopnie i z naruszeniem reguł dowodowych przyjęły ,że uprawnioną z tytułów wykonawczych jest sama wnioskująca J. K. ,a nie jej dzieci. W aktach administracyjnych są złożone w odbitce kserograficznej dwa tytuły wykonawcze – są to postanowienie z 11.10.2005 i postanowienie z 13.06.2006 r. każde zaopatrzone w klauzulę wykonalności wydane przez Sąd Okręgowy w P. w sprawie o rozwód i alimenty zobowiązujące P. K. do zaspakajania potrzeb rodziny poprzez uiszczenie do rąk J. K. kwoty po 1.500 zł miesięcznie. Znajduje się także zaświadczenie komornika sądowego z 22.09.2008 r. o bezskuteczności egzekucji na podstawie tych tytułów wykonawczych oraz zaświadczenie z 14.07.2008 r. o prowadzeniu egzekucji należności alimentacyjnej na podstawie postanowienia z 11.10.2005 r. , które wynosiły 1.000,-zł. Przyjęcie na podstawie tych dokumentów ,że uprawnioną do świadczenia jest sama wnioskująca , a nie wspólne dzieci rozwodzących się małżonków jest nieuprawnione. Należy wskazać ,że przepis art. 443 kodeksu postępowania cywilnego był podstawą do wydawania postanowień zabezpieczających potrzeby rodziny na czas trwania procesu do dnia 5.02.2005 r. z którym to dniem przepis ten został uchylony i od tej chwili nie ma go w kodeksie postępowania cywilnego /Dz. U. z 2004 .172.1804 , art. 1 / Z uzasadnienia postanowienia z 11.10.2005 r. ,które skarżąca dołączyła do skargi wyraźnie wynika jaka podstawę prawną Sąd przyjął do wydania postanowienia o zabezpieczeniu. Sąd wskazał na art. 730 1 kpc podając ,że uwzględnił interesy stron w takiej mierze , aby uprawnionym zapewnić należytą ochronę prawną ,a obowiązanego nie obciążać ponad miarę. Dalej z uzasadnienia wynika jakimi przesłankami kierował się Sąd przyznając określoną kwotę i wskazuje na kogo jest to kwota przeznaczona. Jest bezwzględnie konieczne , aby organ pierwszej instancji zapoznał się z powyższym uzasadnieniem , które w toku postępowania zażaleniowego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 29.12.2006 r. Powyższe postanowienie pozwoli bowiem ustalić jaka kwota jest uwzględniona przez Sąd w związku z obowiązkiem alimentacyjnym ojca dziecka na małoletnią J. , a jaka kwota na potrzeby wnioskodawczyni z tej racji ,że nie może ona pracować ponieważ musi osobiście opiekować się chorą córką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdziło ,że nie neguje faktu iż obowiązek zaspakajania potrzeb rodziny ma charakter alimentacyjny. Jeśli tak to przepisy ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mają także zastosowanie w stosunku do uprawnionych osób co do których są orzeczenia sądowe zapewniające obowiązek dostarczania środków niezbędnych do zaspakajania potrzeb rodziny zgodnie z art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy należy ustalić jaka część z kwoty 1.500 zł należy się na rzecz małoletniej córki stron. Pomocne do tego będzie zapoznanie się z uzasadnieniem postanowienia Sądu z 11.10.2005 r. , a także z treścią wyroku rozwodowego. Należy uzupełniająco wysłuchać wnioskującej i ustalić precyzyjnie czy w kontekście treści wyroku rozwodowego i treści postanowień o zabezpieczeniu kosztów utrzymania rodziny , jej wniosek o pomoc z funduszu alimentacyjnego dotyczy także syna P., czy tylko córki J. co do której nie ma żadnych wątpliwości ,że alimenty są zasądzone. W sytuacji gdy nie ma wątpliwości ,że zobowiązany do alimentacji z obowiązku się nie wywiązywał co wynika z zaświadczeń komornika sądowego należy ponownie rozważyć czy wnioskująca spełnia kryteria do przyznania świadczenia alimentacyjnego. Konieczne jest , aby podczas wykładni prawidłowo wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów art. 2 pkt.11 , art.9 ust.2 , art. 10 ust.1 ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mieć na uwadze preambułę do tej ustawy , w której ustawodawca podał ,że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich ,które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. W konsekwencji zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania które mają istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego- przepisów ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dlatego Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt.1 lit.a i lit. c ustawy z 30.08.2002 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji , a na zasadzie art. 152 p.p.s.a jak w pkt. II wyroku. /-/ E.Brychcy /-/A.Łaskarzewska /-/B.Drzazga br