II SA/Po 204/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lipca 2021 r. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w zakresie podania numeru PESEL w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany lasu na użytek rolny postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W dniu [...] lutego 2021 r. (data nadania pocztowego – k. 5) M. M. wniósł skargę na decyzję bliżej opisaną w komparycji niniejszego orzeczenia. Skarga nie zawierała w swej treści numeru PESEL osoby wnoszącej to pismo procesowe ani też przy jej wnoszeniu nie została opłacona należnym wpisem, jednak następnie skarżący uiścił w dniu [...] marca 2021 r. wpis od skargi w kwocie [...]zł (k. 17). W dniu [...] marca 2021 r. (data doręczenia pisma sądowego – k. 16) skarżący został wezwany, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego z dnia [...] marca 2021 r., do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania i pod rygorem odrzucenia skargi (k. 1, 13). W wyznaczonym terminie skarżący nie podał wymaganego numeru PESEL. Brak formalny skargi nie został też uzupełniony w inny sposób. Numer PESEL skarżącego nie został ujawniony w odpowiedzi na skargę ani w aktach administracyjnych. Wobec powyższego tutejszy Sąd postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...] odrzucił skargę M. M. w przedmiotowej sprawie. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu [...] maja 2021 r. (k. 28). Następnie [...] czerwca 2021 r. (data nadania pisma procesowego z dnia [...] czerwca 2021 r. – k. 30) skarżący skierował do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienie braku formalnego poprzez podanie numeru PESEL. W piśmie tym skarżący podał swój numer PESEL. Na uzasadnienie wniosku podniósł, że wezwanie do podania numeru PESEL było w przedmiotowej sprawie "poprzedzone wnioskiem z tego samego dnia o uzupełnienie formularza o zwolnienie z opłat skarbowych i stąd uznał, że "wniesienie opłaty [wpisu od skargi w wysokości [...] zł] nie rodzi już potrzeby podania informacji o nr PESEL". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów formalnych, jakie przywołana ustawa procesowa stawia pierwszemu w sprawie pismu procesowemu, jest co do zasady konieczność wskazania w nim numeru PESEL osoby wnoszącej pismo (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b). Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotknięta była brakiem formalnym, tj. jako pierwsze pismo w sprawie nie zawierała numeru PESEL skarżącego. Pismo stanowiące wezwanie do uzupełnienia stwierdzonych braków skargi w zakresie wskazania numeru PESEL zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej w dniu [...] marca 2021 r. W ustawowym terminie skarżący nie wskazał numeru PESEL, a zatem pomimo wezwania nie uzupełnił w tym zakresie braku formalnego skargi. Okoliczności te zostały już prawomocnie przesądzone w niniejszej sprawie, gdyż tutejszy Sąd postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...] odrzucił skargę M. M. w przedmiotowej sprawie z uwagi na nieuzupełnienie przedmiotowego braku formalnego (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu [...] maja 2021 r. Strona nie wniosła środka odwoławczego (zażalenia) od tego postanowienia, wobec powyższego – z uwagi na brzmienie art. 170 i art. 171 p.p.s.a. – kwestia skuteczności doręczenia wezwania i fakt uchybienia przedmiotowego terminu są już przesądzone. Idąc dalej, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w treści art. 86 i art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej (por. komentarz do art. 87 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. dr. hab. R. Hausera i prof. dr. hab. M. Wierzbowskiego, C.H. Beck 2019, Wydanie 6.). Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności, strona nie miała możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar i inne nagłe zdarzenia. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że to na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że przesłanki określone w art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a. zostały spełnione (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 933/10, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził formalną dopuszczalność wniosku, gdyż dotyczył on terminu w sposób oczywisty uchybionego, a wraz z wnioskiem strona dokonała czynności, której dotyczy wniosek – tu: podała numer PESEL. Sąd z korzyścią dla strony skarżącej – w celu zagwarantowania obywatelowi w jak najdalszym stopniu konstytucyjnego prawa do sądu – przyjął, że wniosek z dnia [...] czerwca 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został zgłoszony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., liczonego w tym wypadku od [...] maja 2021 r., tj. od daty doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia z dnia [...] maja 2021 r. o odrzuceniu skargi. W takiej sytuacji należało rozważyć, czy w sprawie zaszły podstawy do przywrócenia uchybionego terminu, co wymagało merytorycznej oceny zasadności tego wniosku. Stwierdzając powyższe, Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona druga ze wskazanych w art. 86 § 1 p.p.s.a. przesłanek przywrócenia terminu, tj. brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu na uzupełnienie braku formalnego w zakresie podania numeru PESEL doszło bez jej winy. W przekonaniu Sądu fakt, że w tym samym dniu, tj. [...] marca 2021 r., doręczono skarżącemu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL (k. 16) oraz odrębnie w innej przesyłce wezwanie i formularz wniosku o prawo pomocy (PPF) do wypełnienia (k. 5 zał. do akt – SPP/Po [...]) nie może stanowić usprawiedliwienia dla zaniechania podania numeru PESEL. Doręczone skarżącemu wezwania zawierały jednoznaczne pouczenia co do obowiązków strony i rygorów związanych z niedokonaniem wymaganych czynności procesowych w terminie. Skarżący podniósł we wniosku o przywrócenie terminu, że z uwagi na poprzedzenie wezwania do podania numeru PESEL innym wezwaniem z tego samego dnia, dotyczącym uzupełnienia formularza o zwolnienie z opłat sądowych, uznał, że "wniesienie opłaty [wpisu od skargi w wysokości [...] zł] nie rodzi już potrzeby podania informacji o nr PESEL". W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie tego rodzaju założenia przez stronę. Zarówno wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (wezwanie do podania numeru PESEL), jak i wezwanie dotyczącego wypełnienia urzędowego formularza o prawo pomocy zawierały jasne pouczenia co do terminu i skutku zaniechania czynności. Wezwania te uprzedzały też stronę odpowiednio o rygorze odrzucenia skargi, a w drugim przypadku o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania. Zdaniem Sądu pouczenia te nie były mylące, niejasne, niejednoznaczne i obiektywnie nie mogły wprowadzać strony w błąd. Nawet jednak gdyby przyjąć, że skarżący mógł subiektywnie mieć wątpliwości co do treści tych wezwań i skutków niezastosowania się do nich, czy też zależności pomiędzy jedną a drugą czynnością procesową, to należało od niego wymagać niezwłocznego skontaktowania się z Sądem w celu upewnienia się co do swojej sytuacji procesowej. Zachowania takiego można wymagać od strony przy oparciu się na tzw. obiektywnym mierniku staranności osoby należycie dbającej o swoje sprawy urzędowe. Jeszcze raz należy podkreślić, że ewentualne wątpliwości co do wykonania wyżej opisanych wezwań i wzajemnych zależności między nimi skarżący mógł łatwo usunąć poprzez uzyskanie w tutejszym Sądzie odpowiednich informacji (np. w rozmowie telefonicznej czy poprzez skierowanie zapytania za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej Sądu). Z możliwości tych skarżący nie skorzystał, a zatem nie przedsięwziął wszystkich obiektywnie wymaganych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W takich okolicznościach Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a w konsekwencji postanowił odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego w zakresie podania numeru PESEL. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.