II SA/Po 2068/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus Sędziowie Sędzia WSA Bożęna Popowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia o d d a l a s k a r g ę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska M. S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. dnia [...] stycznia 2000 r., przedkładając świadectwo pracy wykonywanej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2000 r. w Zakładzie Ślusarskim S.F. w W.(k. 10 akt administracyjnych). W oparciu o ten dokument decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. (k. 17 akt administracyjnych) skarżącemu przyznano status osoby bezrobotnej oraz przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Dnia [...] września 2000 r. M. S. zgłosił w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. podjęcie działalności gospodarczej (k. 25 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] września 2000 r. skarżącego pozbawiono statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych (k. 27 akt administracyjnych). Ponownie dnia [...] marca 2003 r. M. S. zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W., przedkładając decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej – prowadzonej od [...] marca 1998 r. – a więc zawieszonej w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...].06.1999 r. do [...].09.2000 r. (k.. 41 akt administracyjnych) Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] uznał skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...] marca 2003 r. i przyznano prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Powiatowy Urząd Pracy w W. (k. 50 akt administracyjnych) orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...]. Uzasadniając decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. wskazano, iż dnia [...] stycznia 2000 r. skarżący został zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, który był wypłacany w okresie od [...] stycznia 2000 r. do [...] września 2000 r. w kwocie [...]. W tym okresie skarżący miał jednak zgłoszoną działalność gospodarczą. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M.S. podniósł, iż przed rejestracją w PUP zgłosił on zawieszenie działalności gospodarczej w urzędzie skarbowym i ZUS w W., sądząc iż jest to równoznaczne z jej likwidacją. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał, że koniecznym dla stwierdzenia zwrotu nienależnego świadczenia wypłaconego skarżącemu jest rozstrzygnięcie kwestii przysługiwania mu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w W. wznowił postępowanie w sprawie uznania za osobę bezrobotną i przyznania M. S. prawa do zasiłku dla bezrobotnych w sprawie nr [...] zakończonej decyzją ostateczną Kierownika PUP z dnia [...] stycznia 2000 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w W. orzekł o utracie przez M. S. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] stycznia 2000 r. oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] za okres od dnia [...] kwietnia 2000 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Uzasadniając ww. rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w okresie rejestracji w PUP od [...] stycznia 2000 r. do [...] września 2000 r. M. S. prowadził działalność gospodarczą, gdyż zawieszenie działalności nie jest jej wykreśleniem. W związku z tym faktem, zasiłek dla bezrobotnych został przez skarżącego pobrany nienależnie. Zauważono też, że do ponownej rejestracji doszło po upływie 3 lat od wypłaty części nienależnie pobranego świadczenia, w związku z czym świadczenie naliczono za okres od [...] kwietnia 200 r. do [...] września 2000 r., a pozostał kwota uległa przedawnieniu. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący podniósł, iż zgłaszając się w PUP zawiesił działalność gospodarczą u w związku z tym nie pracował i nie uzyskiwał żadnych dochodów, i "nikt z pracowników nie poinformował go, ze musi być inny dokument, tj. o likwidacji, a nie o zawieszeniu". Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wskazano, iż skarżący w dniu rejestracji oświadczył, że nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. W świetle zgromadzonych dokumentów ustalono jednak, że oświadczenie to było nieprawdziwe, ponieważ skarżący posiadał zawieszoną działalność gospodarczą. Organ wskazał, że zgłaszając się w PUP skarżący przedstawił świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2000 r. i na tej podstawie przyznano mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący nie wskazał natomiast, że posiada zawieszoną działalność gospodarczą, a żaden z przedłożonych w dacie rejestracji dokumentów nie wskazywał na to. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i podniósł, iż nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie miał ją zawieszoną, na co wskazywały dokumenty przedłożone w urzędzie skarbowym oraz ZUS w W.. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Legalna definicja "bezrobotnego" wskazuje na osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującego w danym zawodzie lub służbie (...), nieuczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli (...) nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności ... (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm. – dalej uzpb). Z akt sprawy wynika, iż w dacie rejestracji w PUP w W. dnia [...] stycznia 2000 r. M. S. przedłożył świadectwo pracy potwierdzające okres zatrudnienia od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2000 r. i na tej podstawie przyznano mu status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Zarówno z akt sprawy, jak i z podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania argumentów wynika, iż w złożonych wtedy w PUP dokumentach nie znajdowała się dokumentacja dotycząca zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący podnosi, iż "zawieszenie" działalności gospodarczej zgłosił w Urzędzie Skarbowym oraz w ZUS w W.. Pod załączonym do akt "oświadczeniem bezrobotnego" z dnia [...] stycznia 2000 r. (k. 15 akt administracyjnych) widnieje podpis skarżącego, pod informacją, iż nie prowadzi on działalności gospodarczej. Rozstrzygające znaczenie dla statusu bezrobotnego ma sam fakt podjęcia działalności gospodarczej (wyrok z 20 kwietnia 1993 r., sygn. akt SA/Kr 1794/92). Domniemywa się, że zarejestrowana działalność została podjęta z dniem podanym przez osobę zainteresowaną przy wpisie do ewidencji gospodarczej (wyrok z 25 lutego 1993 r., sygn. akt II SA 160/93). Podjęcie (chociażby na najkrótszy okres) działalności gospodarczej, a następnie jej zawieszenie skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Zawieszenie działalności gospodarczej nie jest tożsame z likwidacją takiej działalności i może – jak wynika z samego sformułowania "zawieszenie" – dotyczyć jedynie działalności gospodarczej prowadzonej, bez względu na to, na jaki czas zawieszenie działalności gospodarczej nastąpiło. Natomiast "likwidacja", to zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, następuje z chwilą wyrejestrowania (wyrok NSA z dn. 28 lipca 1993 r., sygn. II SA 1078/83), Podstawę prawną decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych był art. 28 uzpb, natomiast przesłanką obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, a wcześniej pozbawienie go prawa do zasiłku, było stwierdzenie, że złożył on oświadczanie niezgodne z prawdą, co do prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym wystąpiła negatywna przesłanka przyznania skarżącemu statusu osoby bezrobotnej wynikająca z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f uzpb. W toku postępowania skarżący podnosił, iż nie został poinformowany, o konieczności zlikwidowania działalności gospodarczej, i gdyby o tym wiedział zlikwidowałby ją. Niewątpliwie na organach administracji ciąży obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa). Realizacja tego obowiązku następuje szczególnie wtedy, gdy urzędnik stwierdza, ze strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. Art. 9 kpa nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa (wyrok NSA z dn. 27 marca 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 489/98), więc jeżeli skarżący nie poinformował organu o zawieszeniu działalności gospodarczej, ani nie przedstawił żadnych dokumentów, które wskazywałby na to, że skarżący taką działalność prowadził, trudno organowi stawiać zarzut naruszenia dyrektywy wynikającej z art. 9 kpa. Naruszenie tej zasady przejawia się w odmowie udzielenia informacji stronie; nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej oraz udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy (B.Adamiak, J. Borkowski; kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 79). W rozpatrywanej sprawie organ wydał decyzję w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny. Należy dodać, iż w dniu [...] stycznia 2000 r. skarżący nie zgłosił się w PUP po raz pierwszy, wcześniejsza rejestracja dokonana została [...] czerwca 1994 r. Skarżący podpisał "oświadczenia" (k. 18-24, 30-31, 51-52, 54, 63, 70 – 71 akt administracyjnych) z pouczeniem o obowiązku informowania PUP w ciągu 5 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Podkreślenia wymaga, iż w świetle obowiązującego art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2004 Nr 99, poz. 1001 ze zm.) skarżący może zwrócić się do starosty, o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, albo o umorzenie go w części lub w całości. Wniosek taki musi zostać odpowiednio umotywowany, przez wskazanie np. iż dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. Uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec o jej oddaleniu. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska KB/