II SA/Po 2131/02

WyrokWSA w Poznaniu2005-01-20

Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Maciej Dybowski, Bożena Popowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma kompetencje do rozpatrywania, czy osoba pracowała w szczególnych warunkach, w kontekście ubiegania się o zasiłek przedemerytalny, oraz czy przepisy dotyczące dokumentowania takiej pracy nie naruszają zasad państwa prawnego i prawa do sądu?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej mają obowiązek rozpatrywać kwestię pracy w szczególnych warunkach, nawet jeśli nie jest to wprost uregulowane w przepisach dotyczących zasiłków. Przepis art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ograniczający katalog środków dowodowych, został uznany za niekonstytucyjny, ponieważ naruszał zasady państwa prawnego, proporcjonalności i prawo do sądu, utrudniając obywatelom dochodzenie słusznie nabytych praw. Organy powinny również należycie pouczać strony o ich prawach i obowiązkach.
Stan faktyczny
Skarżący J. K. ubiegał się o zasiłek przedemerytalny. Starosta G. odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak dokumentów potwierdzających 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, powtarzając argumentację organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie przedłożonych dokumentów i nieodniesienie się do jego zarzutów. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego 10 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] na podstawie art.6 pkt 6 lit.b, art.37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.- dalej uzpb) Starosta G. orzekł, że J. K. nie spełnia warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego na dzień 31 grudnia 2001 r. W uzasadnieniu Starosta wskazał, że J. K. zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. dnia [...] listopada 1998 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 lutego 1999 r., ponieważ stosunek pracy rozwiązano za porozumieniem stron. W dniu rejestracji Strona udokumentowała 30 lat stażu pracy. Dnia [...] maja 1999 r. orzeczono o utracie przez Zainteresowanego prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu przysługiwania. Dnia [...] czerwca 2002 r. Strona zwróciła się o przyznanie zasiłku przedemerytalnego twierdząc, że przepracowała 30 lat- w tym 17 lat w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie przedłożył żadnego dokumentu stwierdzającego pracę w warunkach szczególnych. Okresy wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu zaświadczenia, sporządzonego przez zakład pracy na podstawie odpowiedniej dokumentacji pracownika, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Akta sprawy, przesłane przez Sąd (bez rozpatrzenia), nie zostały rozpatrzone przez urząd, bo "urząd nie jest organem, który może rozpatrywać, czy osoba pracowała w szczególnych warunkach". Strona nie spełnia wymogów ustawy do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego na dzień 31 grudnia 2001 r. "Od dnia 1 stycznia 2002 r. wg znowelizowanej ustawy, zasiłek przedemerytalny został skreślony". W odwołaniu J. K. zarzucił decyzji pominięcie, że: z wnioskiem o zasiłek przedemerytalny wystąpił w 2001 r., a na odmowę przyjęcia dokumentów przez PUP złożył skargę Wojewodzie (sprawa nr [...]); przedłożył dokumenty świadczące o pracy w warunkach szczególnych- angaże, w których wyszczególniono dodatki za pracę szkodliwą i niebezpieczną. Sąd Pracy wskazał, że kompetencje do załatwienia sprawy przysługują Kierownikowi PUP; PUP nie dopełnił swych obowiązków co do zbadania dokumentów przesłanych przez Sąd. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.37j ust.1, 1a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył argumenty organu I instancji. Wnioskodawca udokumentował ogólnie 30 lat stażu pracy, lecz nie udokumentował 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. J. K. dnia [...] listopada 2001 r. złożył pozew w Sądzie Rejonowym- Sądzie Pracy w G. o uznanie zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, załączając m. in. zaświadczenie z dnia [...] września 1999 r. o zatrudnieniu w przedsiębiorstwie Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi w G. w okresie od [...] stycznia 1973 do [...] sierpnia 1990 i ostatnio pracował na stanowisku gł. specjalisty ds. zakupu bydła i trzody w pełnym wymiarze czasu pracy; stosunek pracy rozwiązano za wypowiedzeniem przez pracownika. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2001- sygn. [...] Sąd Rejonowy w G. przekazał sprawę J. K. do rozpatrzenia Kierownikowi PUP w G. Organ I instancji wezwał Stronę i dnia [...] maja 2002 r. ustalił, że Zainteresowany wnosi o przyznanie zasiłku przedemerytalnego na podstawie złożonych dokumentów. Strona z dniem [...] maja 1999 r. utraciła prawo do zasiłku z powodu upływu przysługującego okresu pobierania zasiłku i w dniu złożenia pozwu ([...] listopada 2001 r.) Strona nie posiadała prawa do zasiłku. By nabyć prawo do zasiłku przedemerytalnego, należało spełniać warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, i posiadać okres uprawniający do emerytury. Strona nie spełniała warunków art. 37j uzpb. Skargę na tę decyzję wywiódł J. K. podnosząc, że Wojewoda nie odniósł się do zarzutów odwołania. Istotą sprawy jest rozpatrzenie dokumentów, przedłożonych Sądowi Pracy, dotyczących pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. To, czy Skarżący uzyska w związku z tym uznaniem zasiłek przedemerytalny, jest sprawą pochodną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalonym jest pogląd, że dopuszczalną jest skarga na uzasadnienie decyzji organu administracji publicznej (wyrok NSA z: 30.6.1983- I SA 178/83, z aprobującą glosą J. Zimmermanna- NP 5/84; 13.2.1984- II SA 1790/83- GP 16/84; 14.8.1987- IV SA 393/87- GAP 7/88, akceptowane przez Z. Janowicza "Kpa- komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 612 uw. 11). Pogląd ów zachował aktualność pod rządem art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa. Trafnie Skarżący podnosi, że Wojewoda nie odniósł się do zarzutów odwołania, dotyczących wykazywania w postępowaniu przed organami administracji publicznej Jego pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Pogląd organu I instancji, że "urząd nie jest organem który może rozpatrywać czy osoba pracowała w szczególnych warunkach", oparty jest na błędnej wykładni prawa materialnego. Starosta G. nie wyjaśnia, jakie skutki prawne pociąga za sobą uchylenie art. 37j uzpb, lecz z przebiegu zdarzeń procesowych, a zwłaszcza z faktu zaniechania oceny przedłożonych przez Wnioskodawcę odpisów dokumentów świadczących o charakterze jego pracy i nie rozpoznania żądania Zainteresowanego, mimo jego przekazania organowi administracji publicznej prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] grudnia 2001- [...], zdaje się wynikać, że organy obu instancji przyjęły, że brak było w dacie orzekania przez nie o żądaniu Wnioskodawcy, normy prawnej, w oparciu o którą mógłby On dochodzić po dniu 31 grudnia 2001 r. zasiłku przedemerytalnego. Organy obu instancji pominęły art. 11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno- Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. 154/01/1793- dalej ustawa z 17.12.2001), zawierający przepis intertemporalny, w myśl którego osoby, które przed dniem 1.1.2002 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia emerytalnego, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym- w szczególności- że do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24,28,28a,29,34 oraz 37 l-37 o ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Organy obu instancji zdają się przyjmować formalną teorię dowodów, która w polskim systemie prawa nie obowiązuje (wyrok NSA z 9.3.1989-II SA 961/88-ONSA 1/89/33, akceptowane przez zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera "Kpa z orzecznictwem NSA, SN i TK" W.Pr.1995 s.165 t.8). Pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.2.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. 10/83/49 ze zm.) utrwalił się pogląd Sądu Najwyższego, z którego wynika, że przed Sądem ubezpieczeń społecznych dopuszczalne są wszelkie dowody nie zakazane przez prawo procesowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4.3.1997-III Aua 105/97- Apel. W-wa 2/97/7; wyrok SN z 25.7.1997-II UKN 186/97-OSNAP 11/98/342; wyrok SN z 24.5.2001-I PKN 413/00-Mo.Pr.22/01/1102= Rzeczpospolita 24-26.12.2001 s. C1, akceptowane przez A. Krajewskiego "Ubezpieczenie społeczne- praktyczne omówienie z orzecznictwem" WZPP 2002 s.173). Już pod rządem Konstytucji PRL z 22.7.1952 r. (j.t. Dz.U. 7/76/36, zm.2/80/81, 11/82/83, 39/83/175) Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 10.6.1987 r.- P 1/87 (OTK 1987 p.1, akceptowane przez: T. Żyznowskiego "Cywilnoprawna problematyka ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości-wybrane zagadnienia" W-wa 1988 s.55; K. Działochę i S. Pawelę "Orzecznictwo TK 1986-93- wybór, opracowanie, piśmiennictwo" Wyd. Pr. IUSTITIA 1996 s.129 i n., poz.7; zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera- op.cit s. 167 t. 17) orzekł, że przepisy § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16. 9.1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz.U. 47.85/244) są niezgodne z przepisem art. 88 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 22/85/99) oraz z art. 75 kpa. Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu owego orzeczenia, że celem art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości było umożliwienie repatriantom zaliczenia wartości pozostawionego mienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali. Prawo repatrianta do zaliczenia tego mienia wynikało ex lege z art. 88 ust. 1 owej ustawy i nie wymagało żadnego dowodu do czasu złożenia wniosku o zaliczenie wartości tego mienia w sprawie wcześniej przezeń wszczętej o ustanowienie na jego rzecz użytkowania wieczystego względnie nabycia państwowej nieruchomości. Prawo repatrianta realizowało się dopiero w konsekwencji wszczęcia takiego postępowania i jego zakończenia decyzją administracyjną. Wydanie decyzji musiało być poprzedzone postępowaniem według reguł kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej- udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszelkich legalnych środków (art.: 7, 75, 76 § 3 i art.86 kpa). Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że jakiekolwiek ograniczenie w tym przedmiocie wynikać może tylko z przepisów ustawowych. Od czasu wydania owego orzeczenia nastąpił znaczny rozwój nauk prawnych; nastąpiła także zmiana stanu prawnego. Wraz z wejściem w życie art. 1 Konstytucji RP z 1952 r., znowelizowanej art.1 pkt 3 i 4 Ustawą Konstytucyjną z dnia 29.12.1989 r.(Dz.U. 75/89/444), utrzymanego w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17.10.1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą RP oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. 84/92/426 ze zm.) wprowadzono do porządku prawnego zasadę państwa prawnego, ograniczającego swobodę ustawodawcy zwykłego. W ramach tej zasady w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazano prawo do sądu – tym prawa obywatela do rzetelnej procedury (J. Mikołajewicz "Pojmowanie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP"- w: "Polskie dyskusje o państwie prawa" pod red. S.Wronkowskiej-W.Sejm.1995 s.99 i n.-zwłaszcza s.107-8 i akceptowane przezeń orzeczenia). Z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z 2.4.1997 r. (Dz.U.78/97/483) Sądy utraciły kompetencje do wydawania niekonstytucyjnych wyroków (art. 8 ust.1 i 2 w zw. z art. 178 ust.1 Konstytucji). Prawo do sądu – także w zakresie rzetelności proceduralnej- określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (Dz.U. 61/94/61, 36/94/175 i 176, 36/95/177, 147/98/692; art.: 9, 87 ust.1, 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25.1.1995 r.- OTK I/95/219 wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny- możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury; sądy mają obowiązek stosować Konstytucję wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art.178 ust.1 Konstytucji RP; uzasadnienie wyroku TK z 12.3.2002- P 9/01- OTK A 2/02/14; wyrok SN z 29.8.2001-III RN 189/00-OSNAP 6/02/130). Obowiązek stosowania przez sądy Konstytucji wprost przejawia się w szczególności w tym, by kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe- wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją- zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyr. TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Jeśli Sąd nie osiągnąłby w procesie dekodowania normy prawnej z uwzględnieniem przepisów Konstytucji pomyślnego rezultatu, wówczas winien odmówić zastosowania owego przepisu ustawy w konkretnej sprawie (wyroki SN z dnia: 7.4.1998- I UKN 90/98- OSNAP 1/00/6 z częściowo aprobującą glosą A. Józefowicza- Prz.Sejm.2/01/88; 29.8.2001- III RN 189/00- OSNAP 6/02/130; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5.X.2000- III Aua 1494/99- OSA 4/01/18; W.Skrzydło "Konstytucja RP-komentarz" Zakamycze 1998 s.188-9), bądź winien zadać pytanie prawne (art.193 Konstytucji). Ponieważ przepisem art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. skreślono cały art. 37 j uzpb, przeto zadanie pytania prawnego stało się bezprzedmiotowe. Niekonstytucyjnym okazał się art. 37 j ust.1 a ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t.Dz.U. 6/01/56, zm. 42/01/475, 89/01/973). Naruszał bowiem zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadę proporcjonalności (art.31 ust.3), prawo do sądu w zakresie odpowiednio ukształtowanej procedury (art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) przez to, że bez dostatecznego powodu ograniczył katalog środków dowodowych, dopuszczonych w art. 75 § 1 kpa mimo, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy materialnej, utrudniając obywatelowi uzyskanie na drodze prawnej ochrony praw słusznie nabytych. Realizacja celu przyznania osobom z racji wieku najsłabszym na trudnym rynku pracy zasiłków i świadczeń przedemerytalnych uległa nieproporcjonalnemu ograniczeniu (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) bez dostatecznego usprawiedliwienia, co doprowadziło do naruszenia istoty prawa do świadczenia. Zmiana stosunków społeczno-gospodarczych i zmiana stanu prawnego (dawne prawo nie wymagało należytego dokumentowania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w dokumentach, określonych w odrębnych przepisach emerytalno- rentowych, do których odwołuje się ust.1a artykułu 37 j powołanej ustawy), przy niemożności uzyskania ochrony na drodze procesu przed sądem powszechnym (prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].6.2002- sygn. [...] i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...].3.2002- sygn. [...]; znany Sądowi z urzędu ze sprawy [...] wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].3.2002- sygn. [...], utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].X.2001- sygn. [...] o odmowie sprostowania świadectwa pracy z uwagi na upływ czasu- art. 97 § 2 [1] kp), w istocie prowadzi do pozbawienia obywatela prawa słusznie nabytego. Nie bez znaczenia dla oceny niekonstytucyjności art. 37j ust. 1a uzpb pozostaje to, że przepis ów obowiązywał jedynie w okresie od 12 września 2001 do 31 grudnia 2001 r. Nie ulega wątpliwości, że bezrobotny, dochodzący swych uprawnień przed dniem 12 września 2001 r. nie byłby dotknięty ograniczeniami, o jakich mowa w art. 37j ust. 1a uzpb; brak jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, by ograniczenia proceduralne miały dotknąć bezrobotnych, dochodzących ochrony swych praw począwszy od dnia 12 września 2001 r. (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach- przykładowo: II SA/Po 1130/02; z 15.11.2002- II SA/Po 358/01; z 17.6.2003- II SA/Po 1565/02; II SA/Po 1517/02. W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że obowiązki organu w postępowaniu administracyjnym są dziś analogiczne jak sądu cywilnego ( Z. Janowicz- op. cit. s. 297 uw. 7d). Podstawę faktyczną decyzji stanowią ustalenia faktyczne, dokonane przez organ, nie zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i związane z nim operacje logiczne i psychologiczne (odpowiednio- na tle kpc i uzasadnienia sądu cywilnego- K. Piasecki "Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym" W. Pr. 1981 s. 86, 134). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie dokonał ustaleń w materii pracy Wnioskodawcy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze- mimo prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2001- [...] o przekazaniu sprawy J. K. do rozpoznania Kierownikowi PUP w G., choć poczynione ustalenia faktyczne mogły Staroście posłużyć dla skorzystania z domniemania faktycznego z art. 231 kpc ( Z. Janowicz- op. cit. s. 217 uw. 1d.). Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka co do zasady na podstawie akt sprawy (art. 106 § 1 i 3 upsa). Przed Sądem Administracyjnym niedopuszczalne jest prowadzenie dowodów z zeznań świadków czy opinii biegłych (art. 106 § 3 i 5 upsa), przeto dowody dopuszczalne w myśl art. 75 § 1 kpa winny być z należytą starannością przeprowadzone przed organami administracji państwowej. Jeśli przyznanie jakiegoś prawa zależy od spełnienia kilku przesłanek ustawowych, obowiązkiem organu administracji publicznej jest zbadanie każdej z tych przesłanek i wskazanie w ustaleniach faktycznych uzasadnienia decyzji, które z tych przesłanek zostały spełnione, które zaś nie zostały wykazane i dlaczego (zasada przekonywania- art. 11 kpa). Jeśli w toku postępowania organ ustali, że strona wykazała szereg przesłanek, a dotychczas zebrane dowody nie pozwalają na przyjęcie, że spełnione są także pozostałe przesłanki ustawowe, winien należycie i wyczerpująco pouczyć stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków; organy administracji publicznej winny bowiem czuwać, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). W niniejszej sprawie organy obu instancji nie pouczyły Wnioskodawcę, by w wyznaczonym terminie wykazał, że w dacie złożenia pozwu posiadał prawo do zasiłku dla bezrobotnych bądź posiadał staż zasiłkowy, bądź by w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych posiadał lub spełniał warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie ustalił, w jakiej dacie Zainteresowany złożył wniosek o zasiłek przedemerytalny, choć w odwołaniu J. K. wskazał rok 2001 r. i przywołał akta postępowania skargowego (w trybie art. 227 i nast. kpa). Wskazując na dzień złożenia pozwu, Wojewoda zdaje się nie podzielać poglądu Starosty, że wniosek ów Zainteresowany złożył [...] czerwca 2002 r. Rozpoznając sprawę powtórnie organ I instancji przeprowadzi zawnioskowane przez Skarżącą dowody z dokumentów i z zeznań Strony, dla szczegółowego ustalenia, czy i w jakim okresie wykonywała Ona pracę w warunkach szczególnych, a także czy Wnioskodawca spełniał pozostałe przesłanki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego i w jakiej dacie wystąpił z wnioskiem w tej materii. Praca w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze ma taki charakter obiektywnie- na ów charakter nie wpływa zatem wola pracodawcy, by nie klasyfikować danego rodzaju pracy do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Precyzyjne ustalenia faktyczne, staranną ocenę dowodów i akt subsumcji organ administracji publicznej zaprezentuje w uzasadnieniu, spełniającym przesłanki z art. 107 § 1 i 3 kpa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., należało orzec jak w sentencji. /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło