II SA/Po 228/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje adwokat E. B.-A. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł ([...]) w tym [...]zł [...]) tytułem podatku od towarów i usług. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].09.2003 r. utrzymaną w mocy decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...].09.2004 r. odmówił Z. Ł. przyznania uprawnień kombatanckich. W związku ze skargą strony na powyższe rozstrzygnięcie, została podana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 14.01.2005 r. w sprawie o Sygn. IV SA/Po 1374/04 oddalił skargę Z. Ł. Następnie na skutek wniosku o rozpatrzenie sprawy w trybie artykułu 154 § 1 kpa. Szef Urzędu decyzją z dnia [...]07.2014 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...]09.2014 r. odmówił zmiany decyzji własnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30.03.2015 r. odrzucił skargę na decyzję Szefa Urzędu z dnia [...].09.2014 r., a Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23.07.2015 r. oddalił skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. W dniu 18.11.2015 r. Z. Ł. ponownie złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie artykułu 154 § 1 kpa. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]01.2016 r. na podstawie art. 105 §1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przyznania uprawnień na podstawie przepisów ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2014r., po. 1206). Organ wskazał, że wniosek jest tożsamy z już rozpoznawanym w postępowaniu zakończonym decyzją Szefa Urzędu w trybie art. 154 K.p.a. i została wydana decyzja o odmowie uchylenia decyzji ją poprzedzających. Z. Ł. w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]02.2016r. na podstawie art. 127 §3 K.p.a. i art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2016r. o umorzeniu postępowania administracyjnego o zmianę decyzji w trybie art. 154 K.p.a. W motywach rozstrzygnięcia Szef Urzędu argumentował, że kolejna decyzja podjęta przez Szefa Urzędu w trybie art. 154 § 1 K.p.a. w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 K.p.a. orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Należy, bowiem wskazać, iż Organ rozpatrywał już wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 K.p.a. i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie Organu nie budzi wątpliwości tożsamość sprawy, tak podmiotowa, jak i przedmiotowa. Taki sam jest również stan faktyczny sprawy. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. organ administracyjny umarza postępowanie, jeśli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18.04.1995 r. sygn. akt SA/Łd 2424/94). Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji (...) z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31.03.2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 278/04). W wyroku z dnia 5.07.2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1286/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. - organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Szefa Urzędu wniósł Z.Ł. wskazując, że się z nią nie zgadza. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i jej argumentację. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa. Pełnomocnik wskazał, że organ nie uwzględnił zeznań świadka K. K. na okoliczność pobytu w obozie w Ł., co miałoby znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie narusza prawa. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach prowadzi do wniosku, że: 1. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 16 września 2003r. orzekł o odmowie przyznania Z. Ł. uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozie przesiedleńczym w Ł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2004r. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 stycznia 2005r., sygn. akt IV SA/Po 1374/04, skargę na powyższą decyzję oddalono. Decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest zatem prawomocna. 2. Na skutek wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. w oparciu o oświadczenia nowych świadków, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lipca 2014r. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] września 2004r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Szefa Urzędu z [...] września 2014r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję została prawomocnie odrzucona, na skutek postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2015r. oddalającego skargę kasacyjną. 3. Wnioskiem z 27 listopada 2015r. Z. Ł. wyraźnie sprecyzował, że wnosi o ponowne rozpatrzenie jego sprawy w trybie art. 154 §1 K.p.a. Opisał sytuację swoją i swojej wielodzietnej rodziny, wskazał, że żadnemu z członków rodziny nie udało się uzyskać uprawnień kombatanckich, części udało się uzyskać świadczenia z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Dołączył oświadczenie świadka K. K. z 03 marca 2015r., korzystającej z uprawnień kombatanta, w którym oświadczyła ona, że skarżący Z. Ł. został wysiedlony z G. i zawieziony do obozu przesiedleńczego w Ł. przy ul. Ł. W Ł. rodzina Ł. została wywieziona do obozu na Ż., a brat Z. – M. do obozu w K. Ł. Oświadczyła, że o tym dowiedziała się dopiero po wojnie, kiedy wrócili do swoich domów wiosną 1945 r. Zasadnie zatem przyjął Szef Urzędu, że wniosek skarżącego z 27 listopada 2015r. jest ponownym wnioskiem w tym samym przedmiocie – "rozpoznania sprawy w trybie art. 154 §1 K.p.a." W niniejszej sprawie Szef Urzędu przyjął, że sprawa skarżącego w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich była już rozpoznawana w trybie art. 154 K.p.a. i skutkiem tego organ decyzją z [...] lipca 2014r. odmówił uchylenia decyzji z własnej z [...] września 2004r. Decyzja ta stała się ostateczna (decyzja Szefa Urzędu [...] września 2014r.) i prawomocna, jak to opisano powyżej. Prawidłowo zatem Szef Urzędu umorzył, ponownie wszczęte wnioskiem z 27 listopada 2015r., postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu. Postępowanie w tym zakresie w trybie art. 154 §2 K.p.a. było już przedmiotem rozpoznania i zakończyło się ostateczną decyzją Szefa Urzędu z [...] września 2014r. Merytoryczne rozpatrzenie kolejnego wniosku z 27 listopada 2015r. oznaczałoby ponowne rozstrzygnięcie sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Taka decyzja obarczona byłaby istotną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności. Prawidłowo przyjął Szef, że ma miejsce tożsamość sprawy administracyjnej. Występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu (interesów prawnych lub obowiązków, które po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym lub obowiązkiem prawnym określonego podmiotu) i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana również na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. przez ten sam co poprzednio organ administracji publicznej – Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz w sprawie tego samego adresata (tj. Z. Ł.). Ponadto obie decyzje dotyczą tego samego przedmiotu, którym jest kwestia przyznania uprawnień kombatanckich – w istocie uchylenie w trybie art. 154 § 1 K.p.a. decyzji z dnia [...] września 2003r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Podnieść należy, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji z dnia [...] września 2014r. stan prawny w zakresie przesłanek uchylenia decyzji z dnia [...] września 2003 o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich był identyczny, albowiem treść art. 154 § 1 k.p.a. nie uległa zmianie. Również stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia w obu sprawach nie uległ zmianie, gdyż nie uległy zmianie żadne okoliczności mające charakter faktów prawotwórczych, które brał pod uwagę organ wydając decyzję z dnia [...] września 2014r., utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu odmawiającą uchylenia decyzji przedmiotowej z [...] września 2003r. Wbrew temu czego domaga się skarżący, za takie nowe okoliczności nie można uznać oświadczenia złożonego przez nowego świadka przedłożone przez skarżącego do wniosku z 27 listopada 2015r. Oświadczenie to potwierdza jedynie okoliczności faktyczne znane już organowi wcześniej w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego, które stanowiły podstawę nie tylko do odmowy w trybie art. 154 §1 K.p.a. uchylenia decyzji merytorycznej, ale także i do wydania samej decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Zgodzić się należy z organem, że wydanie nowej decyzji w sprawie, bez wzruszenia poprzedniej w przedmiocie uchylenia w trybie art. 154 §1 K.p.a., stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności drugiej decyzji wydanej w trybie art. 154 §1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 1981 r., SA/Po 15/81, publ. OSPiKA z 1982 r., nr 3-4, poz. 25). Zasygnalizować należy, że zgodnie z ugruntowanym już poglądem, przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 K.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa (Komentarz do art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Jest to nowa sprawa administracyjna. W najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadnie wskazuje się, że "procedura rozpoznawania wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 K.p.a. nie przewiduje wydania rozstrzygnięcia w postaci odmowy wydania decyzji z tego powodu, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną ostateczną decyzją. Nie jest również możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji (...) z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to bowiem w istocie wydanie drugiej decyzji w tej samej sprawie" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r., VII SA/Wa 278/04, publ.: LEX nr 189150). W tym stanie rzeczy organ administracji - w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego padania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. – słusznie podjął rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, tak jak w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania "z jakiejkolwiek przyczyny", czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 K.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, publ.: ONSA z 1996 r., nr 2, s. 80). W myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Użycie przez ustawodawcę słowa "wydaje" a nie "może wydać" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Tym bardziej należy więc tak postąpić, gdy postępowanie od samego początku było bezprzedmiotowe (wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., I SA/Kr 1141/97, niepubl.). Przesłanką bezprzedmiotowości w niniejszej sprawie jest już poprzednie rozpatrzenie tej samej sprawy w tym samym trybie art. 154 §1 K.p.a. Mając na uwadze powyższe uwagi stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 127 §3 K.p.a., jak i poprzedzająca ją decyzja wydana w I instancji, odpowiadają prawu. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy obowiązującego prawa. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało oddalić, jak Sąd orzekł w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 250 §1 P.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, Dz.U. z 2015r., poz. 1801) Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego z urzędu, jak w punkcie II wyroku.