II SA/Po 229/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu 22 kwietnia 2026 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w K. na uchwałę Rady Miejskiej w Obornikach z dnia 19 listopada 2018 r., nr LVIII/877/18 w przedmiocie uchwalenia Statutu Gminy Oborniki postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł (słownie: trzysta złotych). Reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Spółka "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę nr LVIII/877/18 Rady Miejskiej w Obornikach z dnia 19 listopada 2018 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Oborniki. Powołując się m.in. na przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.), skarżący wskazał, że zaskarża wskazaną uchwałę w całości oraz zarzuca jej naruszenie: 1. art. 26 ust. 1-3 w zw. art. 15ust. 2 u.s.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i modyfikacje ustawowej nazwy organu wykonawczego gminy z "Burmistrz" na "Burmistrz Obornik" podczas gdy przepisy rangi ustawowej nie przewidują kompetencji rady gminy do kształtowania nazwy organu wykonawczego w sposób odmienny niż określony w ustawie; 2. art. 7 w zw. art. 96 Konstytucji RP poprzez uregulowanie w akcie prawa miejscowego materii zastrzeżonej dla ustawy, to jest kreowanie nazwy organu władzy publicznej nieznanej ustawie ustrojowej. Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem w części obejmującej § 2 pkt 8) uchwały przez określenie wbrew ustawie, nazwy organu wykonawczego gminy jako "Burmistrz Obornik", co nastąpiło z naruszenie prawa, w rozumieniu art. 91 ust. 1 zd. pierwsze w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia uchwały. Naruszenie prawa w szczególności polegało na modyfikacji ustawowej nazwy członka zarządu gminy, a obecnie organu wykonawczego gminy, w sposób nieuprawniony i nieprzewidziany ustawą. Strona skarżącą podniosła, iż jej interes prawny w zaskarżeniu uchwały wynika z tego, że posiada od listopada 2023 roku siedzibę na terenie Gminy Oborniki oraz jest właścicielem nieruchomości położonych na tym terenie. Jako podmiot prawa, Spółka jest stałym adresatem decyzji administracyjnych wydawanych przez organ wykonawczy gminy (w tym decyzji podatkowych, planistycznych czy dotyczących gospodarowania nieruchomościami). Interes prawny Skarżącej jest naruszany poprzez funkcjonowanie w obrocie prawnym aktu ustrojowego (Statutu), który kreuje organ o nazwie nieznanej ustawie (Burmistrz Obornik). Taki stan rzeczy zdaniem autora skargi godzi w konstytucyjną zasadę legalizmu (art. 7 Konstytucji RP) i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Wadliwe oznaczenie organu w decyzjach administracyjnych kierowanych do Spółki rodzi ryzyko stwierdzenia ich nieważności (art. 156 k.p.a.), co bezpośrednio zagraża stabilności praw nabytych przez Spółkę oraz jej interesom majątkowym w toku planowanych transakcji, np. zbycia nieruchomości. Także mając na uwadze, że wada w nazwie organu narusza prawa osób trzecich (art. 101a ust. 1) przez stwarzanie zagrożenia dla skuteczności prawnej podejmowanych przez nich czynności lub stwarzanie groźby uszczerbku na ich majątku jak choćby dla udziałowców skarżącej spółki. Dalej autor skargi wskazał, iż naruszenie interesu prawnego Skarżącej Spółki "A. " Sp. z o.o. ma charakter bezpośredni, realny i aktualny. Składająca skargę była i jest stroną kilku toczących się postępowań administracyjnych, egzekucyjnych oraz sądowych z udziałem Burmistrza gminy jako strony. Wszystkie pisma, decyzje i tytuły w ramach tych postępowań zostały wystawione przez organ posługujący się nazwą "Burmistrz Obornik" lub osoba posługująca się funkcją "Zastępca Burmistrza Obornik". Nazwa ta wywodzi się bezpośrednio z zaskarżonych przepisów Statutu. Wadliwe określenie organu w tym np. jako wierzyciela w egzekucyjnych tytułach wykonawczych, polegające na wskazaniu organu nieistniejącego w świetle ustawy o samorządzie gminnym, stanowi dla Skarżącej podstawę do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Funkcjonowanie w obrocie prawnym zaskarżonej uchwały bezpośrednio godzi w sferę praw majątkowych Skarżącej, gdyż legitymizuje działania organu pod nazwą nieprzewidzianą prawem, co utrudnia skuteczną obronę w postępowaniach zarówno administracyjnych jak i egzekucyjnych oraz naraża Spółkę na bezprawną działania organów wobec majątku. Naruszenie ustawowych zasad nazewnictwa organów gminy w zaskarżonym Statucie ma bezpośrednie i niszczące skutki dla sfery postępowań egzekucyjnych oraz zabezpieczeń rzeczowych Gminy, czego dowodem jest stan prawny nieruchomości Skarżącej ujawniony w Księdze Wieczystej nr [...] figuruje hipoteka przymusowa na sumę [...] zł na rzecz wierzyciela:Gmina Oborniki. Podstawą tego wpisu jest szereg tytułów wykonawczych (m.in. [...], [...] i kolejne, aż do roku [...]). Choć jako wierzyciel wskazana jest "Gmina Oborniki" (podmiotowość prawna), to tytuły wykonawcze stanowiące podstawę wpisu zostały wystawione przez organ posługujący się nazwą "Burmistrz Obornik"– nazwą wprowadzoną z naruszeniem delegacji ustawowej przez zaskarżone przepisy Statutu. Zgodnie z rygorystycznymi wymogami formalnymi postępowania egzekucyjnego, błędne znaczenie wierzyciela/organu nie jest jedynie oczywistą omyłką, lecz wadą istotną. Posługiwanie się nazwą organu nieznaną ustawie (hybryda "Burmistrz Obornik") powoduje,że tytuły te są de facto niewykonalne w drodze przymusu państwowego. Potwierdza to praktyka organów egzekucyjnych (Naczelnik referatu egzekucji w US Oborniki), wskazująca na brak możliwości skutecznego prowadzenia egzekucji z tak wadliwych dokumentów. Utrzymywanie w Statucie definicji organu "Burmistrz Obornik" legitymizuje dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym dokumentów obarczonych wadą nieważności. W przypadku stwierdzenia nieważności zaskarżonych przepisów Statutu, Skarżąca uzyska bezpośrednią podstawę do podważenia skuteczności wpisów hipotecznych w Księdze Wieczystej jako opartych na dokumentach wystawionych przez nieistniejący ustawowo organ. "Wadliwy wpis" w Księdze Wieczystej nie jest błędem technicznym Sądu Wieczystoksięgowego, lecz bezpośrednią konsekwencją "wadliwego prawa" miejscowego (Statutu). Powoduje to stan niepewności prawnej, w którym Gmina dysponuje martwym zabezpieczeniem (hipoteką), a Skarżąca ma ograniczoną możliwość rozporządzania mieniem z powodu wpisu opartego na nieważnej podstawie prawnej. Należy przy tym wspomnieć, że w dokumentach pojawia się pieczątka i pieczęć z wadliwą nazwą "BURMISTRZ OBORNIK", co nie jest oparte o jakiekolwiek instrukcję kancelaryjną obecnie obowiązującą. Wydana Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w roku w 1999 i kolejno w 2011 nie zawierały zapisów regulujących kwestie możliwości modyfikacji nazw organów określonych ustawą. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Obornikach wniosła o jej odrzucenie ze względu na brak wykazania, że interes prawny skarżącej został naruszony, ewentualnie o jej oddalenie. W kolejnym piśmie procesowym z 2 kwietnia 2026 r. strona skarżąca podtrzymała dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, gdyż interes prawny Spółki wnoszącej skargę na uchwałę nie został naruszony. Podstawę prawną wniesionej skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. 2017, poz. 1875 z późn. zm.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W aktualnym stanie prawnym skuteczne wniesienie skargi w trybie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem wtedy, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki warunkujące dopuszczalność skargi: 1. zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej; 2. skarżący wykazał naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. W niniejszej sprawie pierwszy warunek dopuszczalności skargi został spełniony. Sąd stwierdził jednak, że skarżąca nie wykazała, by zaskarżona uchwała naruszyła jej indywidualny interes prawny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż skarga z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianego interesu lub uprawnienia konkretnego obywatela lub grupy obywateli, względnie jak w niniejszej sprawie osoby prawnej (zob. wyrok TK z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Co za tym idzie do jej wniesienia nie legitymuje ani sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok TK z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Skarżący powinien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/04, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego powinno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (zob.. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, Lex nr 81964). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną skarżącego – wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły. Bezpośredniość i realność interesu dotyczy bowiem związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05, publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że strona skarżąca tego naruszenia jej interesu prawnego nie wykazała, w tym w szczególności nie wykazała by w jakimkolwiek postępowaniu zaistniały w stosunku do skarżącej negatywne skutki prawne wynikające z przyjęcia określonej treści postanowień Statutu Gminy Oborniki. Wszelkie podnoszone przez stronę skarżącą zagrożenia mają bowiem charakter jedynie potencjalny i domniemywany przez nią, a nadto co wprost wynika chociażby z rozważań dotyczących skutków wadliwości oznaczenia organu wykonawczego gminy dla postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, nawet w ocenie autora skargi rodzić mogą niebezpieczeństwa nie dla skarżącej, lecz dla Gminy Oborniki związane z nieskutecznością prowadzonych przeciwko skarżącej postępowań egzekucyjnych, względnie z nieskutecznością ustanowienia na majątku skarżącej zabezpieczeń. Podkreślić nadto należy, iż podnoszone przez skarżącą ryzyko eliminowania w przyszłości z obrotu prawnego rozstrzygnięć Burmistrza Obornik ze względu na wadliwe zdaniem skarżącej określenie nazwy tego organu ma charakter jedynie potencjalny, albowiem skarżącą nie wskazała ani jednego orzeczenia organów administracji bądź sądów administracyjnych, w których doszłoby do zaistnienia tego rodzaju zdarzenia. Orzekającemu w sprawie Sądowi z urzędu znanych jest natomiast kilkaset orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, które pośrednio dotyczyły decyzji i postanowień wydawanych w I instancji przez Burmistrza Obornik, a w których nigdzie nie doszło do uchylenia, względnie stwierdzenia nieważności orzeczenia tegoż organu, ze względu na takie określenie jego nazwy. Ewentualne ryzyko ma zatem charakter przyszły i niepewny, a jednocześnie wiąże się nie z brzmieniem konkretnych przepisów Statutu Gminy Oborniki, lecz z oceną czy w konkretnych postępowaniach administracyjnych doszło do ewentualnego naruszenia przepisów K.p.a., względnie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie w jakim regulują one zakres elementów niezbędnych w wydawanych przez organ orzeczeniach. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 58 § 1 pkt 5a oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), skarga podlegała odrzuceniu. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.