II SA/Po 2342/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędziowie: WSA Maciej Dybowski As.Sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz M. R. kwotę 10,- zł tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski Prezydent Miasta decyzją z dnia [...].10.2003 r. nr [...] działając na podstawie art. 8 ustawy z 5 lipca 1990 r. - Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 1990 r. Nr 51, poz. 297 z późn.zm.) rozpatrując zawiadomienie M. R. w sprawie zgromadzenia - manifestacji w dniu [...] października 2003 r. w godzinach 12oo - 1240 przy [...] i następnie od 13oo do 1430 przed Konsulatem Federacji [...] przy ul. [...] zakazał przeprowadzenia zgromadzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podnoszono, że wnioskodawca nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z [...].06.2002 r. został skazany za incydent związany z demonstracją przed Konsulatem Generalnym Federacji [...] w dniu [...].02.2000 r. Podobnie wyrokiem Sądu Grodzkiego skazano go za uczestnictwo w nielegalnej demonstracji zorganizowanej [...] stycznia 2002 r. podczas pobytu w P. Prezydenta Rosji Władymira Putina. W tych warunkach zaproponowano zmianę miejsca zgromadzenia. M. R. odmówił utrzymując, że celem zgromadzenia jest protest przeciwko ludobójstwu w Czeczeni i miejsce przed Konsulatem Federacji [...] jest odpowiednie. W ocenie Prezydenta Miasta w przedstawionych okolicznościach istnieje zagrożenie naruszenia art. 51 Kodeksu Wykroczeń w razie zakłócenia spokoju i porządku publicznego oraz ustaw karnych. Zgodnie z art. 8 ustawy z 5.07.1990 r. - Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 1990 r. Nr 51, poz. 297 ze zm.) zezwala zakazać odbycie zgromadzenia, jeżeli jego cel lub odbycie sprzeciwiają się niniejszej ustawie lub naruszają przepisy ustaw karnych. Z kolei zgodnie z art. 2 w/wym. ustawy wolność zgromadzenia ulega ograniczeniom przewidzianym jedynie przez ustawę, niezbędnym między innymi do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz ochrony zdrowia. Zdaniem Prezydenta przepisy te znajdują zastosowanie w tej sprawie i uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie. Stosując się do zawartego w decyzji pouczenia M. R. w ustawowym 3-dniowym terminie wniósł odwołanie zarzucając niezgodność z przepisami ustawy o zgromadzeniach oraz Konstytucji R.P. Incydenty, o których mowa w uzasadnieniu były następstwem permamentnych zakazów wszystkich zgromadzeń dotyczących Czeczeni przed Konsulatem. W konkluzji odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpoznając odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2003 r. przywołując art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z 5.07.1990 r. o zgromadzeniach umorzył postępowanie argumentując, że odwołanie M. R. z [...].10.2003 r. wpłynęło do Wojewody [...].10.2003 r. tj. po terminie planowanego na [...].10.2003 r. zgromadzenia. Przeprowadzenie postępowania administracyjnego stało się w tej sytuacji bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W skardze do sądu administracyjnego M. R. podkreślał, że orzeczony zakaz przeprowadzenia manifestacji narusza prawo - ustawę o zgromadzeniach oraz Konstytucję R.P. gwarantującą prawo do walności głoszenia swoich poglądów i wolności zgromadzeń. Zgłoszenie zawierało wszystkie wymagane prawem elementy. W ocenie skarżącego ma on prawo do zweryfikowania legalności decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji dochowania ustawowych terminów związanych z odwołaniem. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu odwoławczego o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest chybione. W konkluzji skarżący wniósł "o uchylenie obydwu decyzji". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza prawo. Po pierwsze organ odwoławczy naruszył normę zawartą w art. 138 kpa i to niejako z dwóch powodów. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. § 3. W sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zestawiając jego brzmienie z sentencją rozstrzygnięcia zauważyć należy, że hipoteza omawianego przepisu nie daje możliwości samego "umorzenia postępowania". W zasadzie także uzasadnienie decyzji Wojewody nie precyzuje, czy rozstrzygnięcie zmierzało do umorzenia postępowania odwoławczego, czy też może postępowania pierwszoinstancyjnego, czy też umorzenia w ogóle postępowania administracyjnego w sprawie. W szczególności nie daje tutaj jednoznacznego rozstrzygnięcia przywołana przez organ odwoławczy podstawa prawna. Wojewoda odwoływał się bowiem do § 1 pkt 1 art. 138 kpa, który przecież stanowi o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W tych okolicznościach nie można przesądzić zamiaru jaki powziął w tej sprawie Wojewoda. Sąd administracyjny nie może dokonać skutecznej kontroli legalności tego aktu. Sądy bowiem nie mogą opierać się przy takiej ocenie na domysłach. Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej winno być jednoznaczne, co do swego charakteru, a tego przymiotu zaskarżona decyzja nie posiada. Już to uchybienie stanowi dostateczną podstawę chociażby zgodnie z art. 145 § 1 pkt c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od powyższego naruszenia organ odwoławczy niesłusznie też przyjął, że w sprawie zachodzą okoliczności prowadzące do ocenę o bezprzedmiotowości rozstrzygania o legalności kwestionowanego w odwołaniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego jedynie z tego powodu, że upłynął okres, na który przedmiotowe zgromadzenie było planowane. W tej części należy podzielić uwagę skarżącego, że ma on prawo domagać się jeszcze w toku postępowania administracyjnego oceny legalności kwestionowanej decyzji pierwszoinstancyjnej in meriti. Wykładnia przepisów ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. z 1990 r. Nr 51, poz. 297 z późn.zm.) przyjęta przez Wojewodę prowadziłaby do iluzyroczności konstytucyjnych swobód, na co słusznie skarżący zwraca uwagę. Przeciwna takiej wykładni jest także treść chociażby art. 9 omawianej ustawy, a szczególnie jego ust. 4. W tej sytuacji należy przyjąć, że kwestionowane rozstrzygnięcie narusza także przepisy prawa materialnego, w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, które to naruszenie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1a wymienionej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi także skutkuje konieczonością, co najmniej uchylenia zaskarżonego aktu. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o wykonalności przedmiotowej decyzji rozstrzyga hipoteza art. 152 w/wym. ustawy. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski MK