II SA/Po 241/15

Dnia 11 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania oddala skargę Wójt Gminy S. decyzją z dnia (...) października 2014 r., nr (...), działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o uchyleniu czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu (...) października 1990 r. faktu zameldowania K. M. na pobyt stały w C. przy ul. (...). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie podniesiono, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. M. z pobytu stałego wszczęte zostało na żądanie Prokuratury Rejonowej, która w uzasadnieniu swojego wniosku podała, że prowadzi postępowanie karne, które zostało zawieszone z powodu niemożności ustalenia miejsca pobytu podejrzanego. Następnie wskazano, że zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ prowadzący ewidencję ludności był obowiązany na podstawie zgłoszenia meldunkowego dokonać zameldowania (lub wymeldowania) poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W sytuacji, gdy zgłoszone dane budziły wątpliwości o zameldowaniu rozstrzygał właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej powyżej ustawy). Regulacja powyższa znajdywała zastosowanie w sytuacji, gdy zameldowanie jeszcze nie nastąpiło, jak również gdy czynności materialno – techniczne zostały wykonane i dopiero po ich zaistnieniu powstały wątpliwości, co do prawdziwości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu meldunkowym. Jak wyjaśnił organ I instancji, stosownie do treści art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, według tekstu obowiązującego w dacie zameldowania K. M., przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należało przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym miało nastąpić zameldowanie. Równocześnie, zgodnie z obowiązującym w dacie zameldowania rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 176) zgłoszenia danych wymaganych przy wymeldowaniu i zameldowaniu dokonywało się na odpowiednich formularzach meldunkowych poprzez ich wypełnienie i podpisanie przez uprawnione do tego osoby, a w tym przez osobę zgłaszającą swój pobyt w celach meldunkowych. Wśród tych danych należało między innymi wskazać datę przybycia na pobyt stały, czyli datę zamieszkania na pobyt stały w lokalu w którym miała być dokonana rejestracja zameldowania. Organ wskazał przy tym, że nie dysponuje obecnie formularzami meldunkowymi zgłoszenia pobytu stałego K. M., gdyż dokumenty te, po upływie 5 letniego terminu archiwizacji, zostały zniszczone. Prowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że pomimo zameldowania na pobyt stały w C., przy ul. (...), K. M. nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem zarówno w dacie zameldowania, jak i w dacie późniejszej. Tym samym czynność materialno – techniczna, polegająca na zarejestrowaniu w dniu (...) października 1990 r. faktu zameldowania K. M. na pobyt stały posiadała wady, które polegały na zarejestrowaniu fikcji meldunkowej. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił podejmowane w sprawie czynności, wyjaśniając, że w dniu (...) września 2014 r. z archiwum uzyskano następujące dokumenty: 1) Kartę Gospodarstwa nr (...) założoną w dniu (...) grudnia 1986 r., w której zawarto informacje, że w C., przy ul. (...) brak jest budynku mieszkalnego, a posadowiony jest jedynie warsztat o powierzchni 10 m2, 2) wykaz nieruchomości nr (...) z dnia (...) lutego 1991 r. złożony przez K. M. z którego wynikało, że pod adresem powyższym nie ma budynku mieszkalnego, jest jedynie "wiata w budowie", 3) oświadczenie dla podatnika prowadzącego działalność gospodarczą złożone przez K. M., w którym oświadczył, że na nieruchomości własnej w C. przy ul. (...) prowadzi działalność gospodarczą handlową od dnia (...) grudnia 1990 r., 4) oświadczenie z dnia (...) lutego 1991 r. K. M., w którym oświadczył, że prowadzi działalność handlową i z tego tytułu opłaca podatek, (powierzchnia warsztatowa - 5 m3, powierzchnia pomieszczeń magazynowych – 5 m2), natomiast działalność rzemieślniczą – handlową prowadzi na nieruchomości własnej C. ul. (...). W dniu (...) września 2014 r. uzyskano z Referatu Podatków i Opłat Lokalnych gminy S. następujące dokumenty: 1) wydruk z rejestru płatników z którego wynika, że K. M. w 1997 r. opłacał podatek od budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, podstawą opodatkowania była powierzchnia 10 m2, 2) kopię nakazu płatniczego z dnia (...) stycznia 2014 r. z którego wynika, że K. M. jest płatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Przedmiotem podatku od nieruchomości były przy tym "budynki zajmowane na prowadzenie działalności gospodarczej o wysokości 2,20 m o powierzchni 10 m2". W nakazie nie zawarto również informacji o ewentualnych budynkach mieszkalnych. Okoliczność niezamieszkiwania K. M. w C. przy ul. (...), została potwierdzona również przez Straż Gminną Gminy S. Ustalenia dokonane w toku postępowania, nie budziły zastrzeżeń organu, a fakt niezamieszkiwania K. M. pod wskazanym adresem został potwierdzony po przeprowadzeniu czynności polegającej na rozpytaniu wśród sąsiadów. I tak, K. K. zamieszkały przy ul. (...) w C. oświadczył, że K. M. pod wskazanym adresem nigdy nie mieszkał, ponieważ na tej posesji nie ma budynku mieszkalnego i nigdy takiego nie było. Mając na względzie powyższe ustalenia organ wskazał, że brak spełnienia warunku zamieszkania w lokalu w dacie dokonywania czynności zameldowania czyni ją wadliwą. W związku z tym organ I instancji był zobowiązany do wydania przedmiotowej decyzji administracyjnej, gdyż stwierdzenie wadliwości czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu wyżej wymienionego w przedmiotowym lokalu skutkuje jej bezwzględną nieważnością. Oznacza to, że od samego początku (ex tunc) czynność powyższa była nieprawidłowa i nie znajdowała oparcia w przepisach prawa. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. M., wyjaśniając, że okoliczności podane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie odpowiadają stanowi faktycznemu i prawnemu. Skarżący zwrócił uwagę na istniejące zjawisko fikcji meldunkowej w gminie S. oraz wyjaśnił, że jego nieruchomość posiadała warunki do przebywania na jej terenie do czasu, kiedy został okradziony a jego mienie – w tym kontener mieszkalny – zostało zdewastowane. Równocześnie skarżący wyjaśnił, że planuje posadowienie na przedmiotowej nieruchomości domu, w technologii domów gotowych. Wojewoda decyzją z dnia (...) maja 2014 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Uzasadniając powyższe stanowisko podniesiono, że wnioski wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji wskazują wprost, że skarżący, w dacie zameldowania, nie mieszkał w sposób stały pod podanym adresem – fakt ten został potwierdzony w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, na podstawie zgromadzonych dowodów m.in: karty gospodarstwa z dnia (...) grudnia 1986 r., oświadczeń podatnika w łatach 1990 – 1991, wykazu nieruchomości z dnia (...) lutego 1991 r., wydruku nakazu płatniczego z dnia (...) stycznia 2014 r. oraz pisma Straży Gminnej. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu K. M., podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. W szczególności skarżący podniósł zarzut braku przeprowadzenia wizji lokalnej nieruchomości oraz przeprowadzenia dowodu z geodezyjnej mapki sytuacyjnej, na której od ponad 20 lat uwidoczniony jest obiekt murowany. Równocześnie skarżący zwrócił uwagę na fakt kradzieży z nieruchomości położonej w C. przy ul. (...) kontenera biurowo – mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowo administracyjnego jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji publicznej w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu (...) października 1990 r. faktu zameldowania na pobyt stały K. M. na pobyt stały w C. przy ul. (...). Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, ze zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie należą do aktów rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Podkreślenia przy tym wymaga, że niezbędną przesłanką, wskazującą na zamieszkiwanie pod danym adresem, jest zlokalizowanie na nim pomieszczenia umożliwiającego zamieszkanie. Stosownie do treści art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ prowadzący ewidencję ludności był obowiązany na podstawie zgłoszenia meldunkowego dokonać zameldowania (lub wymeldowania) poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W sytuacji, gdy zgłoszone dane budziły wątpliwości o zameldowaniu rozstrzygał właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 powołanej powyżej ustawy). Regulację powyższą znajdowała przy tym zastosowanie w sytuacji, gdy zameldowanie jeszcze nie nastąpiło, jak również gdy czynności materialno – techniczne zostały wykonane i dopiero po ich zaistnieniu powstały wątpliwości, co do prawdziwości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu meldunkowym. W powyższym świetle przyjąć należy, że czynność materialno – techniczna jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej, dokonuje organ administracji na podstawie przytoczonego wyżej art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 883/05, Baza CBOSA). Na gruncie omawianej ustawy funkcjonowały więc dwa odmienne tryby postępowania mające zastosowanie w sprawach meldunkowych. W postępowaniu rejestracyjnym o zameldowanie lub wymeldowanie (art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych) właściwy organ w zasadzie niczego nie rozstrzygał. Zakres postępowania organu dokonującego zameldowania obejmuje tylko dokonanie czynności materialno – technicznej (zameldowanie), mającej deklaratoryjny charakter, dokonywanej na podstawie wymaganych dokumentów, przy czym kompetencje organu do samodzielnego wyjaśnienia wyłaniających się wątpliwości dotyczą kompletności i wiarygodności złożonej dokumentacji. Innego rodzaju zadanie ma organ rozstrzygając w przedmiocie zameldowania w procesie administracyjnym (art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Istotą tego postępowania, wyraźnie dostrzegalną w porównaniu z postępowaniem rejestracyjnym, jest rozstrzyganie – według reguł ogólnego postępowania administracyjnego – o tym czy zaszły materialnoprawne przesłanki zameldowania. W procesie administracyjnym nie chodzi o to, czy zgłoszenie odpowiadało wymaganiom formalnym, ale czy zachodzą materialnoprawne warunki obowiązku meldunkowego. Przesłanki powyższe musiały przy tym istnieć w dacie dokonania czynności materialno – technicznej zameldowania. Ujawniona w sprawie wątpliwość dotyczyła prawidłowości dokonanej w dniu 01 października 1990 r. czynności materialno – technicznej zameldowania K. M. na pobyt stały w C. przy ul. (...). Powstałe wątpliwości dotyczyły ustalenia, czy w dacie zameldowania na opisanej powyżej nieruchomości znajdowało się pomieszczenie mieszkalne, a więc czy skarżący mógł rzeczywiście pod powyższym adresem zamieszkiwać. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zebrał następujące dokumenty: 1) Kartę Gospodarstwa nr (...) założoną dnia (...) grudnia 1986 r., w której zawarto informacje, że w C. przy ul. (...) brak jest budynku mieszkalnego, a posadowiony jest jedynie warsztat o powierzchni 10 m2 (k. [...] akt organu I instancji), 2) wykaz nieruchomości nr (...) z dnia (...) lutego 1991 r. złożony przez K. M. z którego wynika, że pod adresem powyższym nie ma tam budynku mieszkalnego, jest jedynie "wiata w budowie" (k. [...] akt organu I instancji), 3) oświadczenie dla podatnika prowadzącego działalność gospodarczą złożone przez rana K. M., w którym oświadczył on, że prowadzi działalność gospodarczą handlową od dnia (...) grudnia 1990 r. na powierzchni 5m2 – Biuro Przyjęć, natomiast działalność gospodarcza, prowadzi na nieruchomości własnej C. ul. (...) (k. [...] akt organu I instancji), 4) oświadczenie z dnia (...) lutego 1991 r. K. M., w którym oświadczył, że prowadzi działalność handlową i z tego tytułu opłaca podatek, działalność rzemieślniczą – handlową prowadzi na nieruchomości własnej C. ul. (...), gdzie powierzchnia warsztatowa wynosi 5 m2, a powierzchnia pomieszczeń magazynowych wynosi 5 m2 (k. [...] akt organu I instancji). Dokumenty powyższe – potwierdzone własnoręcznym podpisem skarżącego – jasno wskazują, że w latach 1986 – 1991 na nieruchomości położonej w C. przy ul. (...) nie było pomieszczenia mieszkalnego, a co za tym idzie, skarżący nie mógł skutecznie zgłosić w 1990 r. faktu zamieszkiwania pod powyższym adresem. Z oświadczeniami powyższymi koresponduje wydruk z rejestru płatników z którego wynika, że K. M. w 1997 r. opłacał podatek od budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, podstawą opodatkowania była powierzchnia 10 m2, oraz kopia nakazu płatniczego z dnia (...) stycznia 2014 r. z którego wynika, że skarżący jest płatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości. Przedmiotem podatku od nieruchomości są: "budynki zajmowane na prowadzenie działalności gospodarczej o wysokości 2,20 m o powierzchni 10 m2", przy czym w nakazie nie ma informacji o ewentualnych budynkach mieszkalnych. Dodatkowo, okoliczność braku zamieszkiwania przez skarżącego w C. przy ul. (...), została potwierdzona przez Straż Gminną Gminy, podczas dokonanych w dniu (...) sierpnia 2014 r. oględzin działki, kiedy stwierdzono, że znajduje się na niej jedynie zawalony budynek gospodarczy oraz wiata, i bak jest miejsca do zamieszkania. Fakt braku posadowienia budynku mieszkalnego potwierdził również K. K. – mieszkaniec sąsiedniej posesji. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że pod wskazanym adresem w C. skarżący nie mieszkał, ponieważ na tej posesji w dacie dokonania zameldowania nie było pomieszczenia mieszkalnego. Przechodząc do stawianych w skardze zarzutów, zauważyć należy, że podczas przeprowadzonych w dniu (...) sierpnia 2014 r. przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej czynności, ustalono, że na nieruchomości położonej w C. przy ul. (...), znajduje się zawalony budynek gospodarczy oraz wiata. Zwrócono jednak uwagę na brak, na terenie nieruchomości, miejsca na do całorocznego zamieszkania oraz na fakt, że jest ona porośnięta wysoką trawą. Podczas powyższych czynności sporządzono dokumentację zdjęciową (k. [...] akt adm.), jednoznacznie wskazującą na zły stan techniczny obiektów budowlanych znajdujących się na powyższej działce. Wyjaśnienie wymaga w tym miejscu, że Sąd nie kwestionuje podnoszonej przez skarżącego okoliczności, że na mapie ewidencyjnej odzwierciedlony jest obiekt murowany. Zwrócić należy uwagę, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że budynek powyższy istotnie istnieje na nieruchomości. Odzwierciedlają to zgromadzone w toku postępowania dowody, wskazujące na fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej na przedmiotowej nieruchomości. Podkreślenia jednak wymaga, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, aby budynek powyższy posiadał w 1990 r. pomieszczenie mieszkalne. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w procesowym modelu postępowania, w którym materiał dowodowy gromadzą jednocześnie zarówno uczestnicy postępowania, jak i podmiot orzekający (art. 7 K.p.a.), strona jest zobowiązana do przedstawienia dowodów mających wpływ na wynik sprawy. Ciężar przedstawienia dowodów spoczywa na stronie w szczególności w tych wszystkich przypadkach, gdy udowodnienie danej okoliczności faktycznej leży w jej interesie (por. P. Daniel, Administracyjne postępowanie dowodowe, Wrocław 2013, s. 58 – 59). Tymczasem w toku prowadzonego postępowania skarżący nigdy nie wskazał dowodów, mogących świadczyć o fakcie istnienia w 1990 r. na nieruchomości położonej w C. przy ul. (...) pomieszczenia mieszkalnego. Co więcej, zarzutów powyższych skarżący nie formułował również na etapie skargi do sądu administracyjnego, wskazując jedynie, że na terenie powyższej nieruchomości posadowiony był obiekt murowany, nie określając tym samym jego przeznaczenia. Odnosząc się do dalszych zarzutów skarżącego, dotyczących zjawiska fikcji meldunkowej na terenie Gminy, wskazać należy, że okoliczność powyższa nie miała wpływu na wynik sprawy. Jeżeli zaś chodzi o podnoszony, na etapie postępowania administracyjnego oraz sądowo administracyjnego zarzuty, dotyczące kradzieży z nieruchomości położonej w C. przy ul. (...) kontenera biurowo – mieszkalnego, Sąd podkreśla, że jakkolwiek materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie pozwala jednoznacznie przesądzić, czy fakt kradzieży istotnie miał miejsce, to jednak okoliczność powyższa nie ma wpływu na wynik prowadzonego przed organami administracji publicznej postępowania. Zauważyć bowiem należy, że w postępowaniu prowadzonym w trybie określonym w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, istotą ustaleń organów administracji publicznej pozostawała kwestia możliwości dokonania zameldowania skarżącego pod adresem C., ul. (...) w dniu (...) października 1990 r. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala przy tym przyjąć, że w tej dacie pod adresem powyższym nie było pomieszczenia mieszkalnego (w tym również kontenera biurowo – mieszkalnego), a co za tym idzie, niemożliwe było dokonanie czynności materialno – technicznej zameldowania. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w dniu 01 października 1990 r. na nieruchomości położonej w C. przy ul. (...) nie było budynku mieszkalnego, a co za tym idzie, niespełniona została przesłanka zamieszkania przez skarżącego na powyższej nieruchomości. Stąd dokonana czynność materialno – techniczna zameldowania była wadliwa i konieczne stało się jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.