II SA/Po 242/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. i A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020r., znak: [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji A. M. i A. M. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] listopada 2019r., znak: [...], którą nakazano skarżącym przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego – kategoria I zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] przy ul. [...] w T. – obecnie użytkowanego jako budynek zamieszkania zbiorowego. W skardze pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że ewentualne wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia ( a na pewno wiążące się z koniecznością poniesienia znaczących środków finansowych) skutki (konieczność doprowadzenia do wygaszenia obowiązujących umów najmu, prace budowlane, itp). Podał również, że skarżący [...] grudnia 2019r. dokonali darowizny udziału ˝ we własności nieruchomości stanowiącej zabudowana działkę nr ewid [...] przy ul. [...] w T. swojemu synowi. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, w całości lub w części, może postanowić organ, który wydał decyzję lub postanowienie, działając z urzędu lub na wniosek strony skarżącej, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. również sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powyższego wynika zatem, że do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności konieczne jest spełnienie przynajmniej jednej ze wskazanych przesłanek, przy czym ciężar wykazania ich istnienia spoczywa na skarżącym. Ponadto wskazać należy, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie, że przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy rozumieć taki uszczerbek (majątkowy lub niemajątkowy), który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego surogat w postaci sumy pieniężnej nie przedstawiałby znaczenia dla skarżącego, albo gdyby zachodziło zagrożenie życia lub zdrowia (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nakazuje skarżącym przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego – kategoria I obecnie użytkowanego jako budynek zamieszkania zbiorowego. Choć w skardze wskazano na związaną z wykonaniem decyzji konieczność poniesienia znaczących nakładów finansowych w tym na prace budowlane w sposób bardzo ogólny to niewątpliwie wykonanie nałożonego obowiązku będzie wymagać poniesienia nakładów, tak finansowych, jak i nakładów pracy. Jak wynikało bowiem z decyzji w budynku powstało 12 lokali mieszkalnych składających się z pokoju, łazienki i aneksu kuchennego, wykonano ścianki w suchej zabudowie G-K na ruszcie stalowym i dodatkowe drzwi do poszczególnych pomieszczeń. Nieracjonalne jest generowanie nakładów finansowych czy nakładów pracy, jeśli w wyniku rozstrzygnięcia sprawy co do meritum przez sąd, nakłady te mogą okazać się daremne. Z tego względu w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że rozbiórka ze swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (vide: postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2005r., II OZ 276/05; z 7 maja 2010 r., II OZ 396/10, z 16 lipca 2010 r., II OSK 752/10, pub. CBOSA). Podobnie w ocenie sądu należy oceniać skutki wykonania decyzji nakazującej wykonanie prac zmierzających do przywrócenia stanu pierwotnego sposobu użytkowania. W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd rozpatrując wnioski o wstrzymanie wypowiada się o zasadności wstrzymania zaskarżonej decyzji, a zatem decyzji wydanej przez organ II instancji. W razie uwzględnienia wniosku skutki wstrzymania rozciągają się wówczas także na decyzję organu I instancji. Należy przy tym podkreślić, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapewnia skarżącym jedynie tymczasową ochronę, gdyż w myśl art. 61 § 6 P.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji