II SA/Po 243/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2013 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w Ś. na zarządzenie pokontrolne Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odpadów postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ J. Zieliński Spółka "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Ś.u po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek Spółka wskazała, że z powodu trudności finansowych nie posiada środków na zapłatę kosztów toczącego się postępowania. Trudności płatnicze spowodowane są kryzysem finansowym. Spółka oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wysokość środków trwałych wynosi [...] zł, wysokość zysku za ostatni rok wynosi [...] 48 zł. Spółka wskazała także, że na rachunku bankowym dysponuje kwotą [...] zł. Ponadto w piśmie z dnia 30 października 2013 r. Spółka wyjaśniła, że jej przychody od stycznia do września 2013 r. wyniosły [...]zł, koszty działalności [...] zł, w Spółce zatrudnionych jest 8 osób, wynagrodzenie tych osób we wrześniu wyniosło [...] zł brutto. Nadto przedstawiciel Spółki przedłożył następujące dokumenty: - zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu w 2012 r., - sprawozdanie finansowe za 2012 r. zawierające wprowadzenie, Bilans, rachunek zysków i strat, informacje dodatkową i sprawozdanie Zarządu potwierdzające wysokość przychodów, kosztów i osiągniętego zysku, - deklaracje VAT za okres od stycznia 2013r. do września 2013 r. z których wynika, że Spółka sprzedała towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł w styczniu[...]zł w lutym, [...] zł w marcu, [...] zł w kwietniu, [...]zł w maju, [...] zł w czerwca, [...] zł w lipcu, [...]zł w sierpniu i [...] zł we wrześniu, - zestawienie obrotów na rachunku bankowym w PKO BP za 2012 r. z którego wynika, że obroty sięgały [...] zł po stronie wypływów i [...] zł po stronie wpływów, - zestawienie środków pieniężnych w kasie za 2012 r. z którego wynika, że łącznie wypłynęło [...]zł, a wpłynęło [...]zł - oświadczenie o posiadanych środkach transportowych. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. Referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła, w ustawowym terminie, Spółka "A" podnosząc, iż jej sytuacja finansowa znaczne odbiega od sytuacji przedstawionej w zaskarżonym postanowieniu. W jej ocenie nie jest zasadne wskazywanie na posiadanie różnych źródeł dochodu. Zdaniem strony ustalenia Referendarza nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji Spółki, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwi jej obronę swoich praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie wyjaśnić, należy, iż zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, iż prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie podmioty znajdujące się w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej nieposiadającej środków umożliwiających im uczestnictwo w postępowaniu sądowym. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą strony ponoszą koszty udziału w postępowaniu sądowym – art. 199 p.p.s.a. dlatego też ciężar wykazania występowania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. Wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową. To wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie Sądu z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym oraz z przesłanych dokumentów nie wynika aby uiszczenie pozostałych kosztów sądowych na które składają się ewentualny wpis od skargi kasacyjnej oraz od zażalenia, spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółki, w taki sposób, że nie będzie w stanie dalej funkcjonować. Z przedłożonych przez Spółkę oświadczeń i dokumentów wynika, iż Spółka prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2012 r. osiągnęła przychody przekraczające [...] zł. Ponadto w 2012 r. Spółka osiągnęła zysk. Aktualnie Spółka nadal prowadzi działalność przynosi jej stałe miesięczne przychody w wysokości około [...] zł. Od stycznia do września 2013 r. przychody wyniosły [...] zł natomiast koszty [...]zł. Spółka w żaden sposób nie wykazała, aby nie regulowała swoich zobowiązań. Ponadto w październiku 2013 r. oświadczyła, iż dysponuje na rachunku bankowym kwotą ([...] zł) przekraczająca przewidywane koszty sądowe (200,- zł). Wobec powyższego nieudokumentowane twierdzenia Spółki o trudnościach finansowych, nie mogą być wystarczającą argumentacją dla zwolnienia Spółki od kosztów sądowych, których wysokość nie przekroczy 200 zł. Jeszcze raz podkreślić należy, iż to na Spółce, a nie na Sądzie spoczywa ciężar wykazania, iż nie posiada ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet wykazanie przez przedsiębiorcę straty nie musi prowadzić do przyznania prawa pomocy. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych przedsiębiorcy świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08 oraz z dnia 4 lipca 2013 r. o sygn. akt IIGZ 324/13 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. /-/ J. Zieliński